Ngày 28/2/2026, tại Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh), Câu lạc bộ Khối trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh doanh (thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam) tổ chức Hội thảo “Từ cải tiến trong sản xuất đến đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong trường cao đẳng - đại học”.

Hội thảo nhằm làm rõ mối quan hệ giữa cải tiến sản xuất và đổi mới sáng tạo trong giáo dục nghề nghiệp; tăng cường trách nhiệm của nhà trường, doanh nghiệp trong việc hình thành tư duy cải tiến và khởi nghiệp cho học sinh sinh viên; định hướng xây dựng hệ sinh thái liên kết đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và khởi nghiệp.

Hội thảo có sự tham gia của ông Lê Huy Nam – Vụ trưởng Vụ Giáo dục (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương); Ông Triệu Ngọc Trung – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh; Ông Đoàn Xuân Thanh – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh; Ông Trần Văn Thành – Chi cục trưởng Chi cục đo lường (Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh); Ông Nguyễn Việt Hải – Trưởng phòng Phòng Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên (Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh); Ông Trần Văn An - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển công nghệ Nam Vượng; Ông Phạm Tuấn Hiệp - Giám đốc Quỹ đầu tư BK Fund và Giám đốc ươm tạo BK Holding (Đại học Bách Khoa Hà Nội); Ông Nguyễn Đức Chính - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đông – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ.

Về phía Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam có Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Đức – Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội; Thạc sỹ Phạm Ngọc Lan - Trưởng ban Công tác Hội viên của Hiệp hội; Nhà giáo Ưu tú, Tiến sĩ Phạm Xuân Khánh – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Chủ nhiệm Câu lạc bộ bộ Khối trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh doanh cùng lãnh đạo nhiều trường cao đẳng trên cả nước.

Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đông – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ cho biết, nội dung của chương trình là mối quan tâm, trăn trở chung của nhiều cơ sở cao đẳng. Theo thầy Đông, chúng ta vẫn luôn nhắc nhiều đến đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, song đổi mới sáng tạo bắt đầu từ đâu và được triển khai ra sao chính là những vấn đề sẽ được trao đổi, làm rõ tại hội thảo lần này.

Khai mạc Hội thảo, Nhà giáo Ưu tú, Tiến sĩ Phạm Xuân Khánh – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Chủ nhiệm Câu lạc bộ bộ Khối trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh doanh bày tỏ, thực tế tại nhiều cơ sở cao đẳng hiện nay khá cao. Tuy nhiên, việc phát triển sản phẩm gắn với nhu cầu thực tiễn, đưa vào ứng dụng và thương mại hóa vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc.

Theo thầy Khánh, các hoạt động cải tiến, nâng cao năng suất, chất lượng sản xuất là bài toán cần được tiếp tục nghiên cứu. Bên cạnh đó, những rào cản về hành lang pháp lý cũng đặt ra nhiều thách thức, trở thành lý do để Ban Tổ chức xây dựng hội thảo nhằm cùng trao đổi, tìm kiếm giải pháp.

Mô hình nào phù hợp với doanh nghiệp sản xuất của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay?

Trình bày đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đông – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ đã phân tích chuỗi sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp, từ khâu tiếp nhận yêu cầu của khách hàng đến khi bàn giao sản phẩm, dịch vụ. Theo đó, thầy Đông đã dẫn mô hình “đường cong giá trị của chuỗi sản xuất hình mặt cười” (Smile Curve) để chỉ ra sự khác biệt giữa doanh nghiệp OEM (sản xuất thiết bị gốc) và ODM (sản xuất thiết kế gốc), đồng thời nhìn nhận thực tế phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn đang ở mô hình OEM. Trong bối cảnh thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, muốn làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp cần từng bước chuyển từ OEM sang ODM. Những thách thức nổi bật hiện nay của khối OEM chủ yếu xoay quanh năng suất, chất lượng và môi trường.

Phó Giáo sư Nguyễn Tiến Đông nhấn mạnh 4 trụ cột cốt lõi gồm: quy trình, công nghệ, con người và dữ liệu. Đây là nền tảng để thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hướng tới vận hành xuất sắc, … Doanh nghiệp hiện nay cần thực hiện cải tiến liên tục để tiến tới đổi mới. Tuy nhiên, thực tế nhiều doanh nghiệp đang phải “tự xoay xở” với các bài toán kỹ thuật, trong khi tiềm lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo lại tập trung ở các cơ sở đào tạo. Từ đó, thầy Đông đề xuất kết nối chuỗi Kaizen – R&D – đổi mới – startup/thương mại hóa nhằm tạo hệ sinh thái hợp tác hiệu quả.

Trước xu hướng các tập đoàn lớn dịch chuyển hoạt động R&D về Việt Nam, thầy Đông cho rằng, nếu không thay đổi, các trường cao đẳng sẽ bỏ lỡ cơ hội. Giải pháp được đưa ra là mô hình “biến bài toán thành dự án” theo hai bước: doanh nghiệp đặt hàng bài toán cụ thể; nhà trường tiếp nhận, nghiên cứu và triển khai thành dự án ứng dụng. Theo đó, các trường cao đẳng, đại học cần tái định vị vai trò, từ nơi chủ yếu giảng dạy lý thuyết trở thành trung tâm R&D ứng dụng tại địa phương.

Bên cạnh đó, thầy Đông cũng chỉ ra những hạn chế trong quan hệ doanh nghiệp – nhà trường khi doanh nghiệp thiếu thời gian và nguồn lực cho nghiên cứu, còn nhà trường dù có đội ngũ giảng viên, sinh viên sáng tạo lại thiếu thông tin thực tiễn. Sự thiếu kết nối này khiến nhiều ý tưởng khó đi vào đời sống sản xuất. Để khắc phục vấn đề này, cần tăng cường quỹ, chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo; xây dựng mô hình hợp tác cụ thể theo hướng doanh nghiệp cung cấp dữ liệu, bài toán thực tế, còn nhà trường đảm nhận nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng. Đồng thời, cần cơ chế khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia hoạt động đổi mới sáng tạo; hoàn thiện chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác, cũng như sự vào cuộc tích cực của cơ quan quản lý trong việc thúc đẩy mối quan hệ doanh nghiệp – nhà trường.

Trình bày tham luận về nhu cầu và thách thức của doanh nghiệp trong cải tiến và R&D, ông Trần Văn An – Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ Nam Vượng cho hay, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng đổi mới sáng tạo và tự chủ công nghệ, năng lực R&D không chỉ quyết định sự tồn tại của từng doanh nghiệp, mà còn quyết định năng lực cạnh tranh của cả quốc gia. Nếu doanh nghiệp không tự đổi mới, sẽ bị đào thải. Nếu không làm chủ công nghệ, chúng ta sẽ mãi ở vị trí gia công và phụ thuộc.

Đối với Nam Vượng, hành trình R&D là một quá trình đầy áp lực và thử thách. Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà còn ở nguồn lực. Doanh nghiệp phải tự cân đối tài chính cho nghiên cứu, chấp nhận rủi ro thất bại, trong khi thời gian và tiến độ thị trường không chờ đợi. Công ty từng đối mặt với sự phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu và cả tâm lý e ngại khi bước vào những bài toán công nghệ chưa có tiền lệ trong nước. Tuy nhiên, chính những áp lực đó buộc đơn vị phải suy nghĩ khác đi và hành động quyết liệt hơn.

Từ câu chuyện thực tế và những thành công của Nam Vượng, ông An nhận thấy, thách thức lớn nhất của doanh nghiệp khi làm R&D chính là con người và sự kết nối. Doanh nghiệp cần những kỹ sư có khả năng vận dụng kiến thức vào bài toán sản xuất cụ thể, hiểu quy trình, hiểu tiêu chuẩn và sẵn sàng thử nghiệm để tìm ra giải pháp tối ưu. Tuy nhiên, giữa đào tạo và sản xuất vẫn còn một khoảng cách. Không ít nghiên cứu trong nhà trường chưa gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, trong khi sinh viên lại thiếu cơ hội va chạm với môi trường công nghiệp thực sự. Chính sự thiếu gắn kết này khiến việc chuyển hóa tri thức thành giá trị ứng dụng chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Cần sớm thành lập câu lạc bộ về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo thuộc Hiệp hội

Tại hội thảo, Tiến sĩ Phạm Xuân Khánh – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội trình bày tham luận “Nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập”.

Theo thầy Khánh, bối cảnh hiện nay đặt ra nhiều thách thức khi số lượng doanh nghiệp ngừng hoạt động gia tăng, kéo theo áp lực việc làm. Trong khi đó, năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của một bộ phận cơ sở đào tạo còn hạn chế; nhiều sản phẩm khoa học công nghệ chưa đạt mức sẵn sàng để thương mại hóa. Nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu còn thiếu và phân tán, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo, chuyển giao và ứng dụng công nghệ vẫn chưa thực sự hiệu quả.

Trước thực trạng này, Tiến sĩ Phạm Xuân Khánh kiến nghị cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ, tăng cường bồi dưỡng năng lực sáng tạo cho đội ngũ giảng viên và sinh viên. Đồng thời, các cơ sở đào tạo cần đẩy mạnh hoạt động khơi dậy tinh thần khởi nghiệp, hỗ trợ triển khai ý tưởng, dự án của người học; đầu tư hạ tầng, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp theo hướng doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo và ứng dụng.

Thầy Khánh cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường, thu hút nguồn lực xã hội cho hoạt động sáng tạo, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách để thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tăng cường mối liên kết bền chặt giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Đức – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam đánh giá cao ý tưởng và nội hàm các tham luận trình bày tại hội thảo. Theo thầy Đức, các báo cáo đã làm rõ định hướng và đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong khối cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng.

Thầy Đức cho rằng, dù là hoạt động khai xuân, hội thảo đồng thời cũng khởi động những nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026. Sự hiện diện của đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, lãnh đạo một số sở, ban, ngành địa phương, các trường hội viên cùng đông đảo doanh nghiệp tại Bắc Ninh thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự quan tâm thiết thực đối với chủ đề này.

Đáng chú ý, nhiều tham luận nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ mô hình đào tạo “tìm việc làm” sang đào tạo “tạo việc làm”, khuyến khích sinh viên khởi nghiệp. Các trường cao đẳng, đại học cần phát huy vai trò nghiên cứu ứng dụng, hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời tăng cường liên kết chặt chẽ giữa nhà trường – nhà nước – doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó đóng góp cho tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.

Theo Giáo sư Nguyễn Hữu Đức, lâu nay hoạt động nghiên cứu thường được nhắc đến ở các trường đại học, song nếu thiếu mảng ứng dụng và thực thi, đổi mới sáng tạo khó đi vào thực tiễn. Đây là khâu còn yếu, đòi hỏi tiếng nói mạnh mẽ hơn tại các diễn đàn chính sách để khẳng định vai trò đặc thù của các trường cao đẳng trong triển khai, chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm, mô hình cụ thể.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hấp thụ công nghệ tiên tiến, thầy Đức đề xuất tiếp cận theo hướng đổi mới sáng tạo mở, nơi mọi ý tưởng khả thi đều có cơ hội được nuôi dưỡng và triển khai.

Về phương hướng hoạt động, thầy Đức đề xuất thành lập Câu lạc bộ Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trực thuộc Hiệp hội, tập trung vào đào tạo chuyển đổi tư duy từ tìm việc sang khởi nghiệp; thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng gắn với doanh nghiệp; tăng cường phục vụ cộng đồng thông qua các hoạt động sáng tạo.

Sau các bài tham luận, hội thảo đã diễn ra thảo luận sôi nổi giữa một số doanh nghiệp và trường cao đẳng.

Doanh nghiệp nói gì về yêu cầu kỹ năng, chuyên môn và đổi mới sáng tạo đối với nhân lực

Tại hội thảo, bà Phạm Thị Huyền – Giám đốc Công ty TNHH 2BA TECH VINA (Bắc Ninh) đã nêu rõ những thách thức mà các doanh nghiệp nhỏ đang đối mặt, đồng thời đề xuất giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy phát triển.

Theo bà Huyền, trở ngại lớn nhất của nhiều doanh nghiệp nhỏ hiện nay là thiếu nguồn nhân lực có tay nghề và kinh nghiệm thực tiễn, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, gia công. Bên cạnh đó là khó khăn về tài chính, từ khả năng tiếp cận vốn đến chi phí vận hành; sự thiếu kết nối giữa doanh nghiệp với các trường đại học, cao đẳng cũng khiến quá trình tuyển dụng gặp nhiều trở ngại khi sinh viên mới ra trường còn hạn chế trải nghiệm thực tế.

Để khắc phục, bà Huyền cho rằng các cơ sở đào tạo cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp thông qua chương trình thực tập, đào tạo theo nhu cầu hoặc giới thiệu nhân sự phù hợp. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp, tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn và giảm áp lực chi phí hoạt động.

Ở góc nhìn đầu tư và ươm tạo, ông Phạm Tuấn Hiệp – Giám đốc Quỹ đầu tư BK Fund, Giám đốc ươm tạo BK Holding (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần nhân sự vững chuyên môn mà còn phải thích ứng nhanh với công nghệ mới, đủ năng lực tham gia tạo ra sản phẩm và giá trị gia tăng mới. Điều đó đòi hỏi cơ sở đào tạo trang bị cho người học cả kiến thức, kỹ năng và tư duy đổi mới sáng tạo.

Từ thực tiễn đào tạo, ông Hiệp nhận định nhiều dự án khởi nghiệp của sinh viên đại học còn nặng lý thuyết, thiếu tính ứng dụng. Trong khi đó, sinh viên cao đẳng nhờ được rèn luyện thực hành thường xuyên nên các ý tưởng khởi nghiệp sát thực tế, có khả năng triển khai ngay, phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp; thậm chí từ năm thứ hai đã hình thành tư duy gắn công việc với thị trường.

Cùng quan điểm, ông Trần Đức Tùng – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ thế hệ mới Hanel PT nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo, phát triển kỹ năng cho sinh viên. Theo ông, cần đẩy mạnh thực tập tại doanh nghiệp, tham khảo các mô hình đào tạo tiên tiến về sản xuất và quản lý sản xuất, đồng thời tăng cường trao đổi thông tin để hai bên cùng hỗ trợ và phát triển.

Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, các doanh nghiệp đặc biệt coi trọng kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề. Đây là yếu tố quan trọng giúp sinh viên thích nghi nhanh với môi trường làm việc và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Giáo dục nghề nghiệp không thể không đề cập đến nhiệm vụ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp

Cũng trong khuôn khổ hội thảo, ông Nguyễn Đức Chính – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh đã đưa ra một số đề xuất nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, tăng cường hợp tác doanh nghiệp và khai thác hiệu quả các nguồn lực tài chính hỗ trợ.

Theo ông Chính, các cơ sở đào tạo cần trang bị cho giảng viên, sinh viên nền tảng kiến thức và kỹ năng về phương pháp nghiên cứu, thống kê, dự báo để nâng cao năng lực triển khai đề tài. Đồng thời, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được thiết lập chặt chẽ, thực chất hơn. Các trường cũng nên chủ động phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng cộng đồng doanh nghiệp địa phương nhằm tận dụng nguồn lực, hỗ trợ kinh phí và triển khai các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ.

Bên cạnh đó, ông Chính cho rằng các trường cần tích cực tiếp cận và khai thác các quỹ, chương trình tài trợ từ Nhà nước và doanh nghiệp để bổ sung nguồn lực cho nghiên cứu khoa học. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng bộ phận chuyên trách về nghiên cứu khoa học trong mỗi cơ sở đào tạo nhằm hỗ trợ, tổ chức và triển khai các ý tưởng, dự án một cách bài bản, hiệu quả.

Qua các tham luận và trao đổi tại hội thảo, ông Lê Huy Nam – Vụ trưởng Vụ Giáo dục, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhận định những vấn đề được đặt ra tại hội thảo đều sát thực tiễn, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng. Theo ông Nam, hội thảo đã góp phần tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, tạo diễn đàn để hai bên trao đổi, thấu hiểu và cùng xác định các yêu cầu đặt ra đối với cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong thời gian tới.

Ông Nam nhấn mạnh, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo là yêu cầu cấp thiết; nếu không có mô hình chuyển dịch phù hợp, việc triển khai sẽ gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số phát triển nhanh chóng, bất kỳ cá nhân hay lĩnh vực nào cũng cần tư duy đổi mới. Các ý kiến tại hội thảo đều đưa ra cái nhìn đến một điểm: giáo dục nghề nghiệp không thể đứng ngoài nhiệm vụ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Theo ông Lê Huy Nam, thời gian qua, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã có bước tiến tích cực khi tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ thị trường lao động. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc đáp ứng nhu cầu trước mắt của doanh nghiệp thì chưa đủ. Cùng với sự phát triển của công nghệ, cần chuyển từ tư duy thuần túy ứng dụng sang tư duy cải tiến và đổi mới. Vì vậy, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần sớm bổ sung các học phần liên quan đến khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, trang bị cho sinh viên nền tảng tư duy và kiến thức cơ bản. Qua đó, sau khi tốt nghiệp, người học không chỉ vững tay nghề mà còn có khả năng khởi nghiệp, tự tạo việc làm và xây dựng doanh nghiệp cho riêng mình.

Một số hình ảnh tại hội thảo: