Ngày 14/4/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 30/2026-TT-BGDĐT Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông. Thông tư này có hiệu lực kể từ ngày 14/4/2026. Theo Thông tư 30/2026-TT-BGDĐT, giáo viên các cấp học: tiểu học; trung học cơ sở; trung học phổ thông được chia làm 3 hạng, từ hạng III đến hạng I.
Trong 3 hạng giáo viên của từng cấp học ngoài các nhiệm vụ, tiêu chuẩn thông thường về bằng cấp, chứng chỉ, giáo viên hạng II, hạng I còn có rất nhiều những tiêu chuẩn mang tính tiên phong, dẫn dắt đồng nghiệp và những đóng góp cho các hội thi, tham gia xây dựng tài liệu bồi dưỡng cho giáo viên.
Đặc biệt, đối với giáo viên hạng I, có một số tiêu chuẩn mà những giáo viên không kiêm nhiệm chức vụ, thậm chí kiêm nhiệm chức vụ cũng khó có thể được phân công, hoặc có cơ hội đảm nhận các nhiệm vụ như hướng dẫn Thông tư 30/2026-TT-BGDĐT. Trong bài viết này, chúng tôi đề cập đến nhiệm vụ, tiêu chuẩn của giáo viên trung học cơ sở hạng I.
Thông tư 30/2026-TT-BGDĐT hướng dẫn nhiệm vụ của giáo viên trung học cơ sở hạng I gồm những gì?
Tại khoản 3, Điều 4 hướng dẫn nhiệm vụ của giáo viên trung học cơ sở hạng I phải thực hiện các nhiệm vụ quy định tại khoản 2 (nhiệm vụ của giáo viên hạng II) Điều này và các nhiệm vụ sau:
a) Tham gia xây dựng tài liệu bồi dưỡng cho giáo viên hoặc các tài liệu dạy học khác khi có yêu cầu của nhà trường hoặc cơ quan quản lý giáo dục;
b) Làm báo cáo viên, chia sẻ kinh nghiệm hoặc dạy minh họa ở các lớp tập huấn, bồi dưỡng phát triển chuyên môn, nghiệp vụ giáo viên từ cấp xã trở lên hoặc tham gia dạy học trên truyền hình;
c) Chủ trì triển khai, hướng dẫn đồng nghiệp triển khai các chủ trương, nội dung đổi mới của Ngành; hoặc tham gia đánh giá hoặc hướng dẫn các sản phẩm nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ cấp xã trở lên;
d) Tham gia ban tổ chức hoặc ban giám khảo hoặc ban ra đề hoặc người hướng dẫn trong các hội thi, kỳ thi của giáo viên hoặc học sinh do ngành Giáo dục chủ trì hoặc phối hợp tổ chức từ cấp tỉnh trở lên;
đ) Hỗ trợ đồng nghiệp ứng dụng chuyển đổi số và khai thác học liệu số trong giảng dạy, học tập và sinh hoạt chuyên môn;
e) Thực hiện các nhiệm vụ khác do hiệu trưởng phân công phù hợp với tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của hạng I và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Với hướng dẫn nhiệm vụ như trên, rất khó để giáo viên không kiêm nhiệm chức vụ có thể đảm nhận đầy đủ các nhiệm vụ.
Chẳng hạn, ngay điểm a, chúng ta thấy Thông tư hướng dẫn: “Tham gia xây dựng tài liệu bồi dưỡng cho giáo viên hoặc các tài liệu dạy học khác khi có yêu cầu của nhà trường hoặc cơ quan quản lý giáo dục” ngay cả tổ trưởng chuyên môn, thành viên ban giám hiệu cũng khó có cơ hội làm việc này.
Bởi, những công việc này phần nhiều vẫn thuộc thẩm quyền, nhiệm vụ của sở giáo dục và đào tạo. Việc xây dựng tài liệu địa phương, tài liệu chuyên ngành để “bồi dưỡng cho giáo viên” hiện nay thường được triển khai theo các dự án, hoặc những hợp đồng…
Ngay cả những giáo viên cốt cán ở các bộ môn cũng khó có cơ hội tham gia xây dựng tài liệu bồi dưỡng cho giáo viên. Theo tìm hiểu tại tỉnh mà người viết đang công tác, trường trung học cơ sở công lập rất hiếm, thậm chí là gần như không có cá nhân nào trong trường xây dựng tài liệu bồi dưỡng cho giáo viên. Vì thế, tiêu chí này thì giáo viên trung học cơ sở rất khó để đạt được.
Tiêu chuẩn của giáo viên trung học cơ sở hạng I gồm những gì?
Ngoài nhiệm vụ như đã đề cập ở phần trên, tại khoản 3, Điều 12 hướng dẫn giáo viên trung học cơ sở hạng I có các Tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, nghiệp vụ như sau:
a) Hướng dẫn, hỗ trợ, chia sẻ với đồng nghiệp về kiến thức, kỹ năng xây dựng, thực hiện hiệu quả kế hoạch dạy học; chia sẻ kinh nghiệm về phương pháp dạy học, giáo dục; phương pháp đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở;
b) Hướng dẫn, chia sẻ biện pháp về tư vấn và hỗ trợ vì sự tiến bộ của học sinh và xây dựng trường học an toàn, phòng chống bạo lực học đường, hoặc phương pháp lồng ghép tư vấn, hướng nghiệp trong hoạt động dạy học và giáo dục;
c) Tổ chức được hoạt động bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề của nhà trường; hoặc tham gia biên tập, biên soạn, phát triển chương trình, tài liệu bồi dưỡng giáo viên, học sinh trung học cơ sở;
d) Tham gia đánh giá đề tài, sáng kiến trong hoạt động giảng dạy, giáo dục hoặc các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp trường trở lên; hoặc hướng dẫn học sinh, đồng nghiệp tìm hiểu, nghiên cứu khoa học, công nghệ và ứng dụng vào trong việc thực hiện chương trình giáo dục trung học cơ sở;
đ) Huy động được cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ và xã hội trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục học sinh của nhà trường;
e) Ứng dụng được công nghệ thông tin, công nghệ số trong hoạt động nghề nghiệp; sử dụng được ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc thiểu số theo yêu cầu vị trí việc làm;
g) Được công nhận là chiến sĩ thi đua từ cấp tỉnh trở lên; hoặc bằng khen từ cấp tỉnh trở lên; hoặc được công nhận đạt một trong các danh hiệu: giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi, giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh giỏi từ cấp tỉnh trở lên.
Từ thực tế hoạt động của ngành, của các nhà trường, người viết nhận thấy, những tiêu chuẩn trên cũng rất hiếm giáo viên trung học cơ sở đạt được. May ra, có một số thầy cô đang là thành viên hội đồng cốt cán cấp tỉnh mới đạt được một số tiêu chuẩn.
Chẳng hạn, như: “tham gia biên tập, biên soạn, phát triển chương trình, tài liệu bồi dưỡng giáo viên, học sinh trung học cơ sở”;
“Tham gia đánh giá đề tài, sáng kiến trong hoạt động giảng dạy, giáo dục hoặc các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp trường trở lên; hoặc hướng dẫn học sinh, đồng nghiệp tìm hiểu, nghiên cứu khoa học, công nghệ và ứng dụng vào trong việc thực hiện chương trình giáo dục trung học cơ sở” không phải ai cũng có thể được phân công, cơ cấu vào các công việc này.
Đó là chưa kể một số tiêu chí có phần khó tìm minh chứng, như: “tư vấn và hỗ trợ vì sự tiến bộ của học sinh”; “Huy động được cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ và xã hội trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục học sinh của nhà trường” có thể giáo viên làm nhưng minh chứng cụ thể thì không dễ minh chứng được.
Thực tế hiện nay, giáo viên trung học cơ sở hạng I gần như rất hiếm, ở địa phương người viết bài chưa thấy có giáo viên hạng I.
Ngay cả những thầy cô kiêm nhiệm tổ trưởng chuyên môn, tham gia hội đồng cốt cán cấp huyện (trước đây), cấp tỉnh; cán bộ quản lý nhiều trường học cũng có những tiêu chí chưa bao giờ được đảm nhận.
Những giáo viên không kiêm nhiệm chức vụ lại càng không thể vì khi phân công, cơ cấu vào cuộc thi, hội thi nào thì cấp có thẩm quyền thường cơ cấu những người có chức vụ, kiêm nhiệm chức vụ chứ không mấy khi phân công, cơ cấu những giáo viên không kiêm nhiệm chức vụ.
Rõ ràng, để đạt được giáo viên trung học cơ sở hạng I gần như là không thể đối với giáo viên không kiêm nhiệm chức vụ và cũng cực khó đối với các nhà giáo kiêm nhiệm chức vụ. Bởi, có những tiêu chí cho dù có làm cũng không tìm đâu ra minh chứng để trở thành giáo viên trung học cơ sở hạng I.
Vì thế, để trở thành giáo viên trung học cơ sở hạng I, ngoài chuyện bằng cấp, chứng chỉ, giáo viên phải là những người hỗ trợ, dẫn dắt đồng nghiệp trong việc phát triển chuyên môn và thực sự xuất sắc trong ngành khi tham gia nhiều hoạt động và có những thành tích cao mới có thể đạt được hạng I.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
