Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các ngành học về khu vực học/đất nước học ngày càng lên ngôi. Trong đó, ngành Đông phương học trở thành lựa chọn hấp dẫn, thu hút đông đảo thí sinh nhờ tính ứng dụng cao và cơ hội việc làm rộng mở.
Trước đây, ngành Đông phương học bao gồm các hướng chuyên sâu như Nhật Bản học, Hàn Quốc học và Thái Lan học. Tuy nhiên, hiện nay ngành này đã có sự điều chỉnh, tập trung vào hai hướng chính là Trung Quốc học và Ấn Độ học. Nhiều cơ sở giáo dục đại học trên cả nước đã triển khai đào tạo các chương trình này với định hướng đa dạng, qua đó mở rộng lựa chọn cho người học.
Ngành học mang đến lợi thế cạnh tranh trong làn sóng hội nhập châu Á
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Phạm Hoàng Hưng - Trưởng khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: Đông phương học là ngành khoa học liên ngành, nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện về các quốc gia, dân tộc phương Đông trên nhiều bình diện như ngôn ngữ, lịch sử, văn hóa, kinh tế, chính trị và quan hệ quốc tế.
Trong bối cảnh thế kỷ XXI được xem là “thế kỷ của châu Á”, ngành Đông phương học không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn có tính ứng dụng chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Về kinh tế, đây là lực lượng nhân sự giúp doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập thị trường khu vực nhờ am hiểu ngôn ngữ và tập quán kinh doanh của các đối tác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.
Về văn hóa, ngành học góp phần kết nối, quảng bá giá trị văn hóa giữa Việt Nam và các quốc gia phương Đông. Trong lĩnh vực ngoại giao, nguồn nhân lực này hỗ trợ hiệu quả cho công tác đối ngoại nhờ hiểu biết sâu về chính trị, tôn giáo và đặc điểm xã hội của các nước.
Theo Tiến sĩ Phạm Hoàng Hưng, hiện nay, nhu cầu nhân lực ngành Đông phương học được đánh giá cao và ổn định, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp FDI từ khu vực châu Á gia tăng đầu tư vào Việt Nam, kéo theo nhu cầu lớn về nhân sự giỏi ngoại ngữ, am hiểu văn hóa. Sinh viên tốt nghiệp ngành học này có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như biên – phiên dịch, chuyên viên đối ngoại, quản lý nhân sự trong doanh nghiệp quốc tế, cán bộ nghiên cứu hoặc giảng viên, với lợi thế cạnh tranh đến từ nền tảng kiến thức liên ngành và khả năng thích ứng linh hoạt trong môi trường đa văn hóa.
Chia sẻ về lợi thế trong đào tạo ngành Đông phương học thuộc khoa Đông phương học, Tiến sĩ Phạm Hoàng Hưng cho biết, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) sở hữu đội ngũ giảng viên, chuyên gia đầu ngành là những nhà khoa học, học giả uy tín quốc tế, có chuyên môn sâu trên nhiều lĩnh vực như lịch sử, văn hóa, quan hệ quốc tế và ngôn ngữ...
Bên cạnh đó, ngành không ngừng duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các quỹ giao lưu quốc tế như và nhiều trường đại học hàng đầu Trung Quốc, Ấn Độ cũng như khu vực ASEAN, qua đó mở ra cơ hội học bổng và trao đổi học thuật cho sinh viên ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
Đặc biệt, chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng hiện đại, liên ngành, cập nhật thường xuyên theo xu hướng quốc tế khi không chỉ tập trung vào ngôn ngữ mà còn chú trọng đào tạo “Khu vực học", giúp sinh viên hiểu sâu về bản sắc và tư duy dân tộc của đối tác.
Song song với đó, nhà trường thường xuyên tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận thực tiễn thông qua các buổi tọa đàm khoa học, hội thảo và triển lãm chuyên đề về các khu vực như Trung Quốc, Ấn Độ hay văn hóa Hàn Quốc, góp phần nâng cao trải nghiệm học tập và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế.
“Tại nhà trường, chương trình đào tạo ngành học được thiết kế nhằm xây dựng nền tảng tri thức vững chắc gắn với kỹ năng thực tiễn chuyên sâu, trong đó chú trọng phát triển năng lực ngoại ngữ như tiếng Trung, tiếng Anh. Đồng thời trang bị kiến thức khu vực học và chuyên sâu về Đông phương, Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Nam Á, đào tạo các kỹ năng nghiệp vụ như thực hành văn phòng, đối ngoại, kinh tế quốc tế và giao tiếp liên văn hóa.
Bên cạnh đó, sinh viên còn được tiếp cận các lý thuyết, phương pháp nghiên cứu hiện đại để hình thành tư duy phản biện và khả năng nghiên cứu độc lập”, thầy Hưng thông tin.
Đào tạo gắn thực tiễn tạo lợi thế cạnh tranh cho sinh viên Đông phương học
Sức hút của ngành Đông phương học không chỉ thể hiện qua xu hướng lựa chọn của thí sinh mà còn được phản ánh rõ nét trong thực tế tuyển sinh tại cơ sở giáo dục đại học.
Theo Tiến sĩ Phạm Hoàng Hưng, đây là ngành học luôn nằm trong nhóm có số lượng hồ sơ đăng ký xét tuyển cao nhất của trường mỗi năm. Điểm trúng tuyển cũng thường xuyên thuộc nhóm cao của các tổ hợp C00 và D01 trên toàn quốc, cho thấy chất lượng đầu vào của sinh viên được đảm bảo với năng lực tư duy tốt và nền tảng ngoại ngữ vững vàng.
Không chỉ có đầu vào chất lượng, sinh viên tốt nghiệp ngành Đông phương học của nhà trường còn được đánh giá cao nhờ khả năng sử dụng thành thạo ngoại ngữ cùng nền tảng kiến thức sâu rộng về văn hóa, chính trị, giúp thích nghi linh hoạt với nhiều phân khúc thị trường lao động.
Cụ thể, người học có thể đảm nhiệm các vị trí như cán bộ ngoại giao, chuyên viên quan hệ quốc tế tại các bộ, ngành hoặc cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Trong lĩnh vực kinh tế - doanh nghiệp, cử nhân Đông phương học có thể làm việc ở các vị trí chuyên viên nhân sự, quản trị dự án, điều hành tour quốc tế hoặc phân tích thị trường tại các tập đoàn đa quốc gia, đặc biệt là doanh nghiệp đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và khu vực ASEAN. Bên cạnh đó, sinh viên cũng có thể theo đuổi các công việc trong lĩnh vực biên – phiên dịch, truyền thông quốc tế như biên dịch viên, phiên dịch viên, phóng viên, biên tập viên.
Chưa kể, với những người định hướng học thuật, cơ hội làm nghiên cứu viên về khu vực học tại các viện nghiên cứu hoặc giảng dạy tại các cơ sở giáo dục đại học cũng rất rộng mở.
Để sinh viên không bị bỡ ngỡ trước sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động, theo Tiến sĩ Phạm Hoàng Hưng, nhà trường đã và đang triển khai nhiều giải pháp đổi mới theo hướng thực tiễn và hội nhập. Chương trình đào tạo được cấu trúc lại theo hướng tăng tính ứng dụng, giảm bớt các học phần lý thuyết thuần túy, đồng thời bổ sung các môn kỹ năng và nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu của ngành.
Bên cạnh đó, nhà trường chủ động cập nhật các xu hướng mới vào giảng dạy thông qua các chuyên đề hiện đại như “Công nghiệp văn hóa Á châu”, “Ngoại giao kỹ thuật số” hay “Phát triển bền vững khu vực”, nhằm trang bị cho sinh viên năng lực giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu. Việc xây dựng các lộ trình đào tạo chất lượng cao gắn với chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế cũng được đẩy mạnh, góp phần gia tăng giá trị bằng cấp và khả năng cạnh tranh của người học trên thị trường lao động.
Song song với đổi mới chương trình, nhà trường đặc biệt chú trọng các hoạt động thực hành, thực tập và trải nghiệm thực tế với quan điểm “giảng đường không chỉ nằm trong bốn bức tường”. Sinh viên được tạo điều kiện thực tập tại các đại sứ quán, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp lớn ngay từ năm thứ ba, qua đó sớm làm quen với môi trường làm việc chuyên nghiệp.
Thông qua mạng lưới đối tác rộng khắp, người học còn có cơ hội tham gia các chương trình trao đổi quốc tế từ 6 tháng đến 1 năm tại các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan… để nâng cao năng lực ngoại ngữ và hiểu biết văn hóa. Ngoài ra, việc trực tiếp tham gia tổ chức các hội thảo khoa học, triển lãm văn hóa và dự án thực tế do khoa và nhà trường triển khai cũng giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng quản lý, làm việc nhóm và thích ứng với yêu cầu công việc trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Theo Tiến sĩ Phạm Hoàng Hưng, để theo đuổi ngành Đông phương học, người học cần hội tụ nhiều yếu tố, trong đó nền tảng quan trọng nhất là năng lực và sự kiên trì với ngoại ngữ, bởi đây chính là “chìa khóa” để tiếp cận tri thức và làm việc trong môi trường quốc tế. Bên cạnh đó, ngành học đòi hỏi tư duy liên ngành và khả năng tổng hợp, kết nối các lĩnh vực từ lịch sử, văn hóa đến chính trị, kinh tế, do đó thí sinh cần có óc quan sát, khả năng phân tích đa chiều và tinh thần cởi mở, tôn trọng sự khác biệt văn hóa.
Trong bối cảnh thế giới phương Đông biến động nhanh, việc chủ động tự học, cập nhật thông tin và chuẩn bị nền tảng kiến thức từ sớm được xem là yếu tố giúp người học thích nghi và phát triển bền vững.
Để tạo điều kiện cho sinh viên phát triển toàn diện trong quá trình học tập, thầy Hưng cho biết Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đồng bộ. Bên cạnh hệ thống học bổng đa dạng từ các tổ chức, doanh nghiệp và quỹ giao lưu quốc tế, sinh viên còn có cơ hội tham gia các chương trình trao đổi, thực tập tại nước ngoài, qua đó nâng cao năng lực chuyên môn và tích lũy trải nghiệm thực tế.
Đồng thời, hoạt động nghiên cứu khoa học được khuyến khích từ sớm, cùng với mạng lưới kết nối cựu sinh viên rộng khắp, góp phần giúp người học định hướng nghề nghiệp rõ ràng và gia tăng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.
