Ngày 14 tháng 4 năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 30/2026/TT-BGDĐT Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông Thông tư có hiệu lực kể từ ngày ký.
Theo đó, giáo viên mầm non, phổ thông vẫn được xếp thành 3 hạng I, II, III.
Trong các hạng của giáo viên thì giáo viên hạng II là được quan tâm nhất vì hạng II giáo viên phấn đấu có thể đạt được còn hạng I thì rất khó.
Trong phạm vi bài viết, người viết xin được cung cấp các tiêu chuẩn của giáo viên trung học cơ sở hạng II, nếu giáo viên đang giữ chức danh giáo viên trung học cơ sở hạng II không đảm bảo tiêu chuẩn giáo viên hạng II hay không thực hiện nhiệm vụ giáo viên hạng II thì sẽ được bổ nhiệm hạng nào?
Các tiêu chuẩn giáo viên trung học cơ sở hạng II giáo viên cần phải đảm bảo
Thứ nhất, tiêu chuẩn về đạo đức
1. Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự nhà giáo; có tinh thần đoàn kết, tôn trọng và hợp tác với đồng nghiệp; có lòng nhân ái, bao dung, độ lượng, tôn trọng và đối xử công bằng, đúng mực đối với học sinh; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của học sinh, đồng nghiệp và cộng đồng; thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, lãng phí.
2. Tâm huyết với nghề, tận tụy với công việc; công bằng trong giảng dạy và giáo dục, đánh giá đúng thực chất năng lực của học sinh, chống bệnh thành tích; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp.
3. Thường xuyên trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần trách nhiệm; gương mẫu trước học sinh.
4. Thực hiện quy tắc ứng xử của nhà giáo và tuân thủ nội quy, quy chế của cơ sở giáo dục phổ thông và các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp khác theo quy định của pháp luật.
Thứ hai, tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng
a) Có bằng cử nhân trở lên thuộc ngành đào tạo giáo viên phù hợp với môn học giảng dạy hoặc có bằng cử nhân trở lên chuyên ngành phù hợp với môn học giảng dạy và có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm đối với giáo viên trung học cơ sở;
b) Có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở.
Thứ ba, tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, nghiệp vụ
a) Điều chỉnh kế hoạch dạy học và giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và yêu cầu của ngành, địa phương;
b) Vận dụng linh hoạt và hiệu quả các phương pháp dạy học và giáo dục, các hình thức, phương pháp, công cụ kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh đáp ứng yêu cầu đổi mới, phù hợp với điều kiện thực tế;
c) Tổ chức, quản lý lớp học hiệu quả, phát huy được phẩm chất, năng lực của học sinh; bồi dưỡng học sinh có năng khiếu; xây dựng được môi trường giáo dục thân thiện, dân chủ và an toàn vì sự phát triển của học sinh trung học cơ sở;
d) Thiết kế được các nội dung bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên môn hoặc chuyên đề từ cấp tổ chuyên môn trở lên theo yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức dạy học, kiểm tra, đánh giá và kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh trung học cơ sở;
đ) Có năng lực đề xuất và ứng dụng hiệu quả giải pháp nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục học sinh hoặc tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phù hợp với môn học; hoặc tham gia hướng dẫn, đánh giá thực tập sư phạm của sinh viên sư phạm;
e) Có biện pháp tư vấn tâm lý, hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở phù hợp hoặc lồng ghép các hoạt động tư vấn tâm lý, hướng nghiệp vào trong hoạt động dạy học và giáo dục;
g) Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong giáo dục học sinh, tạo môi trường cho học sinh trung học cơ sở chủ động, tự tin, tự chủ trong học tập, rèn luyện và phát huy được năng lực, sở trường;
h) Ứng dụng được công nghệ thông tin, công nghệ số trong hoạt động nghề nghiệp; sử dụng được ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc thiểu số theo yêu cầu vị trí việc làm;
i) Được công nhận là chiến sĩ thi đua cơ sở; hoặc được nhận bằng khen, giấy khen từ cấp xã trở lên; hoặc được công nhận đạt một trong các danh hiệu: giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi từ cấp trường trở lên, giáo viên làm Tổng phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh giỏi từ cấp xã trở lên.
Đây là những tiêu chuẩn “cứng” giáo viên hạng II phải đảm bảo để được bổ nhiệm và xếp lương giáo viên trung học cơ sở hạng II vì tại Điều 3 Thông tư 31/2026/TT-BGDĐT quy định cụ thể: “Điều 3. Nguyên tắc bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập
1. Nhà giáo được bổ nhiệm vào chức danh nào phải đáp ứng chuẩn nghề nghiệp của chức danh đó.
2. Nhà giáo được bổ nhiệm vào chức danh nào được xếp lương tương ứng với chức danh đó.”
Như vậy, để được bổ nhiệm giáo viên trung học cơ sở hạng II phải đáp ứng các tiêu chuẩn trên. Đảm bảo tiêu chuẩn về đạo đức; trình độ đào tạo, bồi dưỡng; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.
Trong đó về tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, nghiệp vụ phải đảm bảo ít nhất phải có các danh hiệu thi đua, khen thưởng như: chiến sĩ thi đua cơ sở; hoặc được nhận bằng khen, giấy khen từ cấp xã trở lên; hoặc được công nhận đạt một trong các danh hiệu: giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi từ cấp trường trở lên, giáo viên làm Tổng phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh giỏi từ cấp xã trở lên.
Đối với các tiêu chuẩn của giáo viên hạng II này thì cơ bản không quá khó, đa số giáo viên đều đảm bảo.
Tuy nhiên, hiện nay theo Công văn số 64/BNV-CCVC của Bộ Nội vụ về việc xác định cơ cấu ngạch công chức và cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp viên chức, đối với các đơn vị sự nghiệp công lập nhóm 3, 4 thì chức danh nghề nghiệp giáo viên hạng I không quá 10%, hạng II không quá 50%, hạng III không quá 40%.
Trường hợp chưa đủ số lượng theo tỷ lệ ở mỗi ngạch công chức hoặc mỗi hạng chức danh nghề nghiệp viên chức thì số còn thiếu được cộng vào ngạch (hạng) thấp hơn liền kề và có thể lớn hơn tỷ lệ theo quy định. Trường hợp số lượng thực tế hiện có vượt tỷ lệ nêu trên thì tạm thời không tổ chức thi, xét nâng ngạch hoặc xét thăng hạng lên ngạch công chức, hạng chức danh nghề nghiệp đã vượt quá tỷ lệ."
Do đó, ngoài việc đảm bảo tiêu chuẩn còn phải trong tỷ lệ không quá 50% giáo viên hạng II.
Giáo viên có cần đảm bảo tiêu chuẩn về nhiệm vụ hạng đang giữ?
Ngoài các tiêu chuẩn về đạo đức; trình độ đào tạo, bồi dưỡng; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ còn tiêu chuẩn rất quan trọng là nhiệm vụ của giáo viên từng hạng.
Cụ thể đối với giáo viên trung học cơ sở hạng II phải đảm bảo giữ các nhiệm vụ sau:
Giáo viên trung học cơ sở hạng II phải thực hiện các nhiệm vụ quy định tại khoản 1 Điều này và các nhiệm vụ sau:
a) Làm báo cáo viên hoặc dạy minh họa ở các lớp bồi dưỡng giáo viên hoặc dạy thử nghiệm các mô hình, phương pháp, công nghệ mới từ cấp trường trở lên; chủ trì các nội dung bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên đề ở tổ chuyên môn hoặc tham gia xây dựng học liệu điện tử;
b) Tham gia hướng dẫn hoặc đánh giá các sản phẩm nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ cấp trường trở lên; hoặc hướng dẫn sinh viên thực tập sư phạm;
c) Tham gia các hoạt động xã hội, phục vụ cộng đồng; thu hút sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong việc tổ chức các hoạt động dạy học, giáo dục học sinh;
d) Tham gia ban giám khảo hoặc ban ra đề hoặc người hướng dẫn trong các hội thi, kỳ thi của giáo viên hoặc học sinh do ngành Giáo dục chủ trì hoặc phối hợp tổ chức từ cấp xã trở lên;
đ) Ứng dụng chuyển đổi số và khai thác học liệu số trong giảng dạy, giáo dục, học tập và sinh hoạt chuyên môn;
e) Thực hiện các nhiệm vụ khác do hiệu trưởng phân công phù hợp với tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của hạng II và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Như vậy, các tiêu chuẩn về đạo đức; trình độ đào tạo, bồi dưỡng; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ thì cơ bản giáo viên giảng dạy đủ 9 năm (thời gian giữ hạng III và tương đương để được bổ nhiệm hoặc thăng hạng lên hạng II) đều đảm bảo.
Tuy nhiên, về nhiệm vụ giáo viên trung học cơ sở hạng II thì không dễ đạt được, nhiều tiêu chuẩn rất khó, đa số phải giữ chức vụ từ ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn mới đảm nhận như:
Làm báo cáo viên hoặc dạy minh họa ở các lớp bồi dưỡng giáo viên hoặc dạy thử nghiệm các mô hình, phương pháp, công nghệ mới từ cấp trường trở lên; chủ trì các nội dung bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên đề ở tổ chuyên môn hoặc tham gia xây dựng học liệu điện tử (nhiệm vụ này của giáo viên cốt cán, tổ trưởng,…).
Tham gia hướng dẫn hoặc đánh giá các sản phẩm nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ cấp trường trở lên; hoặc hướng dẫn sinh viên thực tập sư phạm (nhiệm vụ này thường là tổ trưởng, tổ phó chuyên môn và các giáo viên có uy tín được hiệu trưởng phân công).
Tham gia ban giám khảo hoặc ban ra đề hoặc người hướng dẫn trong các hội thi, kỳ thi của giáo viên hoặc học sinh do ngành Giáo dục chủ trì hoặc phối hợp tổ chức từ cấp xã trở lên (nhiệm vụ này thường ban giám hiệu, tổ trưởng, giáo viên cốt cán,…).
Như vậy, đối với giáo viên không giữ chức vụ, trách nhiệm gì trong nhà trường sẽ khó đảm bảo tiêu chuẩn về nhiệm vụ của hạng đang giữ.
Tuy vậy, tại khoản 1 Điều 18 như sau: “Nhiệm vụ theo từng hạng của chức danh giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông quy định tại Điều 3, Điều 4 và Điều 5 Thông tư này là những công việc giáo viên thực hiện sau khi được bổ nhiệm chức danh ở hạng tương ứng và trong suốt thời gian giữ hạng của chức danh nếu được hiệu trưởng phân công. Hiệu trưởng có thể phân công giáo viên thực hiện nhiệm vụ của hạng cao hơn nếu giáo viên có khả năng thực hiện. Đối với những nhiệm vụ mà cơ sở giáo dục phổ thông không được giao hoặc không đủ điều kiện thực hiện thì hiệu trưởng quyết định việc quy đổi sang các nhiệm vụ khác có liên quan để làm căn cứ đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của giáo viên.”
Do đó, trước khi bổ nhiệm không bắt buộc phải đảm bảo các tiêu chuẩn về nhiệm vụ của hạng đang giữ. Sau khi bổ nhiệm hạng mới xong hiệu trưởng sẽ phân công nhiệm vụ và giáo viên phải chấp hành.
Nên, giáo viên trung học cơ sở nếu đảm bảo các tiêu chuẩn về đạo đức, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, trình độ đào tạo của giáo viên trung học cơ sở hạng II nhưng không thực hiện nhiệm vụ giáo viên hạng II vẫn tạm thời được bổ nhiệm giáo viên hạng II.
Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp vướng mắc, hiện nay cả nước có rất nhiều giáo viên đã được bổ nhiệm hạng II xong sau đó phân công các công việc, nhiệm vụ hạng II thì người được bổ nhiệm không thực hiện hoặc thực hiện kém hiệu quả hoặc không thể phân công (ví dụ người đó không có năng lực thì không thể phân công làm tổ trưởng, tổ phó để thực hiện các nhiệm vụ của giáo viên hạng II được).
Nên, vướng mắc nhiều người được bổ nhiệm hạng II nhưng làm công việc của giáo viên hạng III hoặc thấp hơn nhưng không có chế tài hay quy định nào để họ phải “xuống hạng” thấp hơn.
Dẫn đến hệ thống xếp hạng I, II, III nhiều vướng mắc, bất cập, thiếu công bằng.
Do đó, người viết cho rằng phương án trả lương theo Vị trí việc làm theo Luật Viên chức và dự thảo Nghị định quy định về vị trí việc làm viên chức có thể là phương án khả thi.
Theo dự thảo viên chức đang xếp lương theo các hạng chức danh nghề nghiệp chuyển sang bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm quy định tại Nghị định này và thực hiện xếp lương như sau:
Chuyển vào bậc 1 đối với trường hợp đang xếp lương tương đương ngạch nhân viên và tiếp tục xếp lương theo bậc, hệ số lương đang xếp;
Chuyển vào bậc 2 đối với trường hợp đang xếp lương tương đương ngạch cán sự và tiếp tục xếp lương theo bậc, hệ số lương đang xếp;
Chuyển vào bậc 3 đối với trường hợp đang xếp lương tương đương ngạch chuyên viên và tiếp tục xếp lương theo bậc, hệ số lương đang xếp;
Chuyển vào bậc 4 đối với trường hợp đang xếp lương tương đương ngạch chuyên viên chính và tiếp tục xếp lương theo bậc, hệ số lương đang xếp;
Chuyển vào bậc 5 đối với trường hợp đang xếp lương tương đương ngạch chuyên viên cao cấp và tiếp tục xếp lương theo bậc, hệ số lương đang xếp. [1]
Những giáo viên đang thực hiện nhiệm vụ ở hạng III ngoài việc mong được thăng hạng còn mong sớm được trả lương theo vị trí việc làm để hạn chế những bất cập của việc chia hạng hiện nay, nhất là nhiều trường hợp bổ nhiệm “nhầm” hạng.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/du-thao-nghi-dinh-quy-dinh-ve-vi-tri-viec-lam-vien-chuc-de-xuat-quy-dinh-viec-ap-dung-che-do-tien-luong-119260409102718439.htm
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
