Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đang được lấy ý kiến góp ý.
Tại dự thảo, Bộ nêu đề xuất sửa đổi khoản 5 và bổ sung khoản 6 Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
Theo đó, tổ chức khoa học và công nghệ công lập được miễn thuế theo quy định của Chính phủ.
Cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận thành lập theo quy định của pháp luật được miễn thuế đối với: thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục của cơ sở giáo dục; lãi tiền gửi ngân hàng; kinh phí đặt hàng, giao nhiệm vụ của Nhà nước.
Trường hợp phát sinh các khoản thu nhập khác với quy định tại khoản này cần được miễn thuế thì giao Chính phủ quy định.
Trường hợp cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận sử dụng phần thu nhập được miễn thuế quy định tại khoản này không phải để đầu tư phát triển cơ sở giáo dục theo quy định của pháp luật về giáo dục, về giáo dục đại học, về giáo dục nghề nghiệp thì phải thực hiện kê khai và nộp thuế đối với phần sử dụng không đúng quy định.
Nếu thực hiện rút vốn hoặc chia lợi tức thì phải nộp lại toàn bộ tiền thuế đã được miễn theo quy định tại khoản này và tiền chậm nộp, tiền phạt (nếu có) thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Việc xác định cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận thực hiện theo quy định của pháp luật về giáo dục.
Đề xuất này nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Theo quy định tại Nghị quyết số 71-NQ/TW thì đối tượng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp là "cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận".
Bên cạnh đó, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia áp dụng chính sách miễn hoặc ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận nhằm khuyến khích cung ứng dịch vụ giáo dục mang tính công ích. Xu hướng chung của nhiều quốc gia là chỉ đánh thuế đối với hoạt động mang tính thương mại, đồng thời gắn ưu đãi thuế với điều kiện tái đầu tư lợi nhuận cho mục tiêu giáo dục và có cơ chế đảm bảo tính minh bạch tài chính.
Tại Hoa Kỳ quy định về miễn thuế bất động sản đối với các trường học, cao đẳng/đại học (bao gồm các trường công lập và phi lợi nhuận), tổ chức giáo dục phi lợi nhuận, cơ sở nghiên cứu khoa học của Chính phủ.
Tại khu vực Châu Âu (Pháp, Anh, Tây Ban Nha, Thụy Điển…): Ở Đức, theo Luật Thuế bất động sản, các tổ chức phi lợi nhuận và tổ chức công dùng tài sản vì mục đích phục vụ cộng đồng thường được miễn thuế bất động sản địa phương; Ở Pháp, hệ thống thuế bất động sản cho phép miễn hoặc không áp thuế tài sản định kỳ đối với tài sản được coi là phục vụ "lợi ích công cộng" - bao gồm trường học, bệnh viện, cơ sở xã hội - nếu tài sản đó được sử dụng phù hợp.
Tại Hà Lan, cơ sở giáo dục phi lợi nhuận được miễn thuế bất động sản và một số loại thuế thu nhập liên quan đến hoạt động giáo dục, khuyến khích đầu tư tư nhân thông qua cơ chế hợp tác công - tư, đặc biệt ở giáo dục mầm non và tiểu học.
Tại khu vực Châu Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản…): Trung Quốc miễn hoặc giảm thuế thu nhập đối với phần lợi nhuận tái đầu tư vào hoạt động giáo dục, miễn thuế sử dụng đất hoặc giảm tiền thuê đất đối với các cơ sở giáo dục phi lợi nhuận và tư thục; Hàn Quốc miễn, giảm thuế sử dụng đất đối với đất dành cho hoạt động giáo dục của các cơ sở giáo dục phi lợi nhuận (tư thục, trường mầm non, trường phổ thông ngoài công lập). Tại Indonesia, tài sản được sử dụng cho các hoạt động phi lợi nhuận, chẳng hạn như dịch vụ xã hội, giáo dục hoặc y tế, có thể được giảm 50% thuế tài sản.
Tại các quốc gia OECD, Mỹ, Đức, Pháp Nhật Bản, Hàn Quốc, các tổ chức giáo dục phi lợi nhuận hoặc tổ chức giáo dục được công nhận là phục vụ lợi ích công cộng được miễn thuế thu nhập đối với thu nhập từ hoạt động đào tạo, nghiên cứu, học thuật,…các hoạt động kinh doanh ngoài mục tiêu giáo dục (cho thuê thương mại, kinh doanh độc lập, đầu tư tài chính, dịch vụ ngoài giáo dục…) thực hiện kê khai và nộp thuế thu nhập theo quy định.
Số lượng cơ sở giáo dục ngoài công lập phát triển nhanh
Bộ Tài chính cho rằng, việc thực hiện các chính sách xã hội hóa trong giáo dục thời gian qua đã đạt được những kết quả tích cực trong huy động nguồn lực xã hội, gia tăng số lượng cơ sở ngoài công lập và giảm áp lực đầu tư công trực tiếp.
Tuy nhiên, hiệu quả thực thi chưa đồng đều giữa các vùng miền, khu vực tư nhân vẫn tập trung chủ yếu ở đô thị, trong khi khả năng tiếp cận của nhóm thu nhập thấp còn hạn chế. Trên thực tế, nhiều cơ sở đủ điều kiện hoạt động nhưng chưa đủ điều kiện xã hội hóa để được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước. Khó khăn lớn nhất của các cơ sở giáo dục trong việc đạt tiêu chí xã hội hóa là yêu cầu đồng thời về quy mô diện tích đất, tiêu chuẩn cơ sở vật chất, nguồn nhân lực chuyên môn và điều kiện pháp lý để được xác nhận hưởng ưu đãi.
Trong bối cảnh giá đất đô thị cao, thủ tục tiếp cận đất sạch còn phức tạp và năng lực tài chính của nhiều cơ sở ngoài công lập còn hạn chế, việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xã hội hóa theo quy định hiện hành vẫn là một thách thức lớn.
Bộ Tài chính cũng nêu thêm, theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2024-2025, cả nước có khoảng 41.000 cơ sở giáo dục - đào tạo (trong đó có khoảng 3.900 cơ sở ngoài công lập). Đánh giá xu hướng phát triển cơ sở giáo dục - đào tạo cho thấy số lượng cơ sở giáo dục ngoài công lập phát triển nhanh trong những năm gần đây (đặc biệt tại khu vực Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị lớn). Riêng bậc mầm non có khoảng 15.200 cơ sở giáo dục (trong đó có khoảng 3.100 cơ sở ngoài công lập) cho thấy xu hướng nhu cầu tăng mạnh ở cấp học mầm non. Các cơ sở giáo dục - đào tạo không đáp ứng tiêu chí xã hội hóa hiện nay không thuộc diện được hưởng ưu đãi theo chính sách xã hội hóa hiện hành, khó tiếp cận nguồn lực hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy và hạn chế trong ưu tiên thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư.
Đối với các cơ sở giáo dục - đào tạo được phép hoạt động nhưng chưa đáp ứng tiêu chí của cơ sở thực hiện xã hội hóa hiện đang thực hiện nghĩa vụ về thuế theo quy định pháp luật hiện hành, chiếm khoảng 10-20% chi phí hoạt động hàng năm của các cơ sở này, trong khi các cơ sở ngoài công lập đạt tiêu chí xã hội hóa, chi phí này khoảng 5%.
Để nâng cao hiệu quả chính sách xã hội hóa, phù hợp với xu hướng phát triển, khuyến khích, thu hút nguồn lực xã hội đầu tư vào lĩnh vực giáo dục đào tạo, giảm áp lực lên khu vực công lập và mở rộng khả năng cung ứng dịch vụ công chất lượng cao, cần thiết nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung cơ chế ưu đãi về thuế đối với các cơ sở giáo dục - đào tạo, không phân biệt cơ sở giáo dục công lập hay tư thục nhằm nâng cao tính bền vững của chính sách xã hội hóa trong dài hạn. Theo đó, chính sách ưu đãi thuế tạo môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch, người học được tiếp cận cơ hội giáo dục và hưởng lợi từ các chính sách phát triển giáo dục của Đảng, Nhà nước quy định.
