Trước thềm năm học mới, các địa phương đang khẩn trương hoàn tất các điều kiện chuẩn bị, trong đó tập trung vào việc sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục.
Trước những thay đổi về tổ chức, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau đã chủ động xây dựng các phương án phù hợp, bảo đảm quá trình sắp xếp diễn ra ổn định, thuận lợi, bảo đảm quyền lợi của học sinh và điều kiện hoạt động của các cơ sở giáo dục.
Không để học sinh phải đi học xa hơn sau sắp xếp
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Văn Nguyên - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau cho biết: Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh được thực hiện trên cơ sở rà soát toàn diện hiện trạng của từng địa phương, căn cứ vào quy mô học sinh, phân bố dân cư, điều kiện địa lý, khoảng cách đi lại, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và hiệu quả hoạt động của từng trường.
Theo đó, địa phương ưu tiên sắp xếp các trường cùng cấp học hoặc liên cấp có vị trí gần nhau để hình thành những trường có quy mô phù hợp, qua đó tạo thuận lợi cho công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục.
Ông Nguyên cho biết, quan điểm của tỉnh Cà Mau là không sắp xếp cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối, mà phải phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm quyền học tập của học sinh, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng ven biển và không làm ảnh hưởng đến kết quả phổ cập giáo dục. Trước khi thực hiện, các phương án đều được khảo sát, đánh giá, lấy ý kiến địa phương và công khai, minh bạch.
Theo mô hình tổ chức mới, các cơ sở giáo dục được vận hành theo hướng một trường có nhiều phân hiệu, điểm trường hoặc trường phổ thông nhiều cấp học, tùy điều kiện cụ thể. Mỗi trường có một bộ máy quản lý thống nhất gồm Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng và bộ phận hành chính dùng chung. Tại các phân hiệu, Phó Hiệu trưởng có thể được bố trí phụ trách nhằm bảo đảm công tác quản lý, điều hành và tổ chức dạy học kịp thời, hiệu quả.
Mô hình quản trị mới hướng tới tinh gọn đầu mối, bảo đảm hoạt động thông suốt, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình. Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau, yêu cầu quan trọng là duy trì ổn định hoạt động dạy học, không để quá trình tổ chức lại các cơ sở giáo dục ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh và chất lượng giáo dục.
Việc tổ chức lại mạng lưới trường lớp cũng tạo điều kiện để địa phương tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời từng bước khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ. Đây cũng là cơ sở để các trường tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị và nâng cao điều kiện học tập cho học sinh.
Theo ông Nguyên, tại thời điểm ngày 1/7/2025, toàn tỉnh Cà Mau có 746 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và đại học công lập. Sau khi hoàn tất việc tổ chức lại, số cơ sở còn 359, giảm 387 đầu mối, tương đương 51,88%, vượt yêu cầu của Trung ương.
Riêng các đơn vị trực thuộc Sở giảm từ 62 xuống còn 48 đơn vị, giảm 14 đầu mối, tương đương 22,8%. Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau cũng đã điều động, bổ nhiệm 77 cán bộ quản lý, sau sắp xếp giảm 35 cán bộ quản lý, gồm 18 hiệu trưởng và 17 phó hiệu trưởng.
Bên cạnh việc tinh gọn đầu mối quản lý, tỉnh Cà Mau vẫn duy trì các điểm trường để hạn chế tối đa việc học sinh phải thay đổi địa điểm học tập hoặc đi học xa hơn. Hoạt động dạy học tại các điểm trường tiếp tục được duy trì, trong khi bộ máy quản lý được thống nhất theo từng trường.
“Đa số học sinh vẫn tiếp tục học tại điểm trường đang theo học, không phải chuyển trường hoặc đi học xa hơn. Qua đó, những xáo trộn trong quá trình học tập được hạn chế tối đa, đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết để học sinh bước vào năm học mới”, ông Nguyên cho hay.
Đề cập đến một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, ông Nguyễn Văn Nguyên cho biết, một trong những vấn đề ngành Giáo dục Cà Mau phải quan tâm là tâm lý băn khoăn của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và phụ huynh học sinh khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại trường học.
Theo ông Nguyên, mỗi thay đổi về tổ chức trường lớp đều có thể tác động đến địa điểm công tác, môi trường làm việc, điều kiện đi lại của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh. Trong đó, phụ huynh đặc biệt quan tâm con em mình có phải chuyển sang điểm trường khác hay không, khoảng cách từ nhà đến trường có tăng lên và việc đưa đón có gặp khó khăn hay không, nhất là tại những địa bàn rộng, dân cư phân tán, vùng sâu, vùng xa và vùng ven biển.
Đối với cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên, những băn khoăn chủ yếu liên quan đến việc bố trí vị trí công tác, phân công nhiệm vụ và những thay đổi về môi trường làm việc khi các trường được tổ chức lại. Vì vậy, việc thông tin đầy đủ, kịp thời về mục tiêu, nguyên tắc và cách thức thực hiện có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tạo sự đồng thuận.
Trước những vấn đề này, ngành Giáo dục Cà Mau đã phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục đẩy mạnh tuyên truyền, giải thích để cán bộ, giáo viên, phụ huynh và người dân hiểu rõ chủ trương, tiêu chí cũng như phương án sắp xếp tại từng địa bàn. Những vấn đề được quan tâm liên quan đến việc học tập của học sinh, vị trí việc làm và điều kiện công tác của đội ngũ cũng được trao đổi, giải đáp trong quá trình thực hiện.
“Quan điểm của ngành là không chỉ thông báo về phương án đã được xây dựng mà phải giúp các đối tượng liên quan hiểu rõ vì sao cần sắp xếp, việc sắp xếp được thực hiện theo tiêu chí nào và quyền lợi của học sinh, giáo viên sẽ được bảo đảm ra sao”, ông Nguyên nhấn mạnh.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, việc tổ chức lại mạng lưới trường học được thực hiện linh hoạt, bám sát điều kiện thực tế của từng địa phương. Các yếu tố như khoảng cách đi lại, cơ sở vật chất, quy mô học sinh, đội ngũ giáo viên và điều kiện tổ chức dạy học được rà soát cụ thể và xây dựng phương án phù hợp.
Sau khi hoàn tất việc tổ chức lại mạng lưới, ngành Giáo dục Cà Mau tiếp tục theo dõi tình hình thực tế, lắng nghe ý kiến từ cơ sở, giáo viên và phụ huynh để kịp thời nhận diện, tháo gỡ những vấn đề phát sinh.
Theo đánh giá của ông Nguyên, việc tổ chức lại mạng lưới trường học tại Cà Mau vừa đáp ứng yêu cầu tinh gọn đầu mối, vừa duy trì ổn định hoạt động dạy học, đồng thời bảo đảm phù hợp với điều kiện từng địa bàn và hạn chế tối đa những xáo trộn đối với học sinh, giáo viên và phụ huynh.
Sắp xếp mạng lưới trường học gắn với sử dụng hiệu quả đội ngũ
Chủ trương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục góp phần tinh gọn đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực hiện có. Sau khi các cơ sở giáo dục được tổ chức lại, một trong những vấn đề được ngành Giáo dục Cà Mau chú trọng là bố trí đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên phù hợp với mô hình, quy mô, vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của từng đơn vị.
Theo chia sẻ của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau Nguyễn Văn Nguyên, việc bố trí, sắp xếp đội ngũ được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm hoạt động dạy học ổn định, sử dụng hiệu quả nhân lực và đúng quy định.
Đối với giáo viên, về cơ bản vẫn tiếp tục giảng dạy tại điểm trường đang công tác. Trong trường hợp cần thiết, nhà trường có thể điều tiết, bố trí giáo viên giữa các điểm trường thuộc cùng một đơn vị để phù hợp với yêu cầu giảng dạy và cơ cấu đội ngũ.
Đối với cán bộ quản lý và nhân viên, việc bố trí được thực hiện căn cứ vào mô hình tổ chức mới, tiêu chuẩn, năng lực và yêu cầu của từng vị trí việc làm. Các trường hợp chịu tác động từ việc tổ chức lại cơ sở giáo dục được thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách theo quy định.
Theo ông Nguyên, việc tổ chức lại các trường tạo điều kiện để ngành Giáo dục chủ động hơn trong sử dụng và điều tiết đội ngũ, qua đó từng bước khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ. Khi một trường có nhiều điểm trường, việc phân công giáo viên giữa các điểm trường trong cùng đơn vị cũng linh hoạt hơn, giúp khai thác hiệu quả nguồn nhân lực hiện có.
Tuy nhiên, việc điều tiết giáo viên vẫn được thực hiện trên cơ sở đúng chuyên môn, đúng vị trí việc làm và phù hợp với nhu cầu thực tế. Đối với những môn học còn thiếu giáo viên, ngành Giáo dục tiếp tục tham mưu tuyển dụng, đồng thời rà soát, bố trí và điều động hợp lý để đáp ứng yêu cầu giảng dạy.
Từ việc tổ chức lại mạng lưới và bố trí nguồn lực, yêu cầu đặt ra là nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và trang thiết bị, qua đó tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học. Đây cũng là một trong những mục tiêu được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau đặt ra sau khi hoàn tất việc sắp xếp.
Chia sẻ về các giải pháp tiếp theo, ông Nguyễn Văn Nguyên cho biết, quan điểm của tỉnh Cà Mau là sắp xếp cơ sở giáo dục không nhằm mục tiêu tiết kiệm đơn thuần mà hướng đến nâng cao chất lượng giáo dục. Ngành Giáo dục Cà Mau tập trung đổi mới quản trị nhà trường, nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học. Đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Đối với học sinh, việc duy trì hoạt động dạy học tại các điểm trường hiện có giúp hạn chế những xáo trộn trong quá trình học tập. Cùng với đó, nguồn lực đầu tư được định hướng tập trung, đồng bộ hơn cho cơ sở vật chất và trang thiết bị, tạo điều kiện để các nhà trường nâng cao chất lượng dạy học và từng bước cải thiện điều kiện giáo dục.
