GV đánh giá đề Ngữ văn vào 10 Hà Nội có ngữ liệu gần gũi, phù hợp lứa tuổi nhưng không dễ đạt điểm 9

​Sáng 30/5, thí sinh tham dự Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2026-2027 tại Hà Nội đã hoàn thành bài thi môn Ngữ văn. Bài thi được tổ chức theo hình thức tự luận, thời gian làm bài 120 phút.

Đề thi chính thức gồm hai phần: Phần I (Đọc hiểu) chiếm 4,0 điểm và Phần II (Viết) chiếm 6,0 điểm. Đây là năm thứ hai đề thi không sử dụng ngữ liệu trong sách giáo khoa, tiếp tục định hướng đánh giá năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Cụ thể như sau:

Theo đánh giá của một số giáo viên Ngữ văn trên địa bàn thành phố, điểm đáng ghi nhận của đề thi năm nay là việc lựa chọn ngữ liệu hoàn toàn mới, góp phần đánh giá năng lực đọc hiểu và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh.

Đề thi có “đất” để thí sinh thể hiện tư duy sáng tạo và mang giá trị nhân văn

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Hà Thị Ngọc - Tổ trưởng Tổ Chuyên môn Khoa học xã hội Trường Trung học cơ sở Tây Mỗ 3, phường Tây Mỗ, Hà Nội nhận định, điểm nổi bật của đề thi năm nay là việc lựa chọn ngữ liệu hoàn toàn mới, đó là bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của tác giả Thanh Thảo. Văn bản không nằm trong chương trình học nhưng có nội dung gần gũi, giàu cảm xúc và giá trị nhân văn, phù hợp với lứa tuổi học sinh; là hướng đi nên tiếp tục duy trì nhằm hạn chế học tủ, học thuộc văn mẫu.

Đặc biệt, câu nghị luận xã hội của đề thi năm nay có sự tương đồng về cách tiếp cận với dạng bài trong Cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 55, với chủ đề: “Hãy viết thư cho một người bạn, giải thích vì sao sự kết nối giữa người với người lại cần thiết trong thế giới số”.

Cụ thể, theo cô Ngọc, cách ra đề cho thấy rõ xu hướng chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực đọc hiểu và tư duy. Học sinh buộc phải trực tiếp đọc, cảm nhận và tự kiến tạo ý nghĩa từ văn bản, thay vì dựa vào văn mẫu.

Ở phần Đọc hiểu, các câu hỏi được thiết kế theo mức độ từ nhận biết đến thông hiểu, bám sát dạng quen thuộc như xác định thể thơ, tìm từ ngữ, phân tích biện pháp tu từ, giải thích ý nghĩa chi tiết. Nếu nắm chắc kiến thức cơ bản, thí sinh có thể đạt phần lớn số điểm.

Phần viết đoạn văn khoảng 200 chữ yêu cầu phân tích hình ảnh “những đứa trẻ ở rừng” cũng được đánh giá là không quá khó, bởi ngữ liệu rõ ràng, giàu gợi mở. Học sinh có thể triển khai theo các hướng như sự hồn nhiên, khát vọng khám phá, sự gắn bó với thiên nhiên và những ước mơ trong trẻo.

Trong khi đó, câu nghị luận xã hội (4 điểm) được xem là nội dung tạo ra sự phân hóa rõ rệt. Đề bài đặt ra vấn đề về sự kết nối trong xã hội hiện đại, một chủ đề thời sự, đòi hỏi thí sinh không chỉ nhận diện thực trạng mà còn phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp và thể hiện quan điểm cá nhân. Đây là phần yêu cầu cao về vốn sống, tư duy lập luận và khả năng diễn đạt.

Cùng đưa ra nhận định về đề thi, cô Hoàng Mai Quyên - Giáo viên Ngữ văn Trường Trung học cơ sở Phan Đình Giót (Hà Nội), có 15 năm công tác trong ngành giáo dục chia sẻ, việc đề thi lựa chọn bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của tác giả Thanh Thảo là một đề tài gần gũi với học sinh; thể thơ tự do cũng là dạng quen thuộc, thường xuất hiện trong các đề kiểm tra, đề thi ở nhà trường. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở việc lựa chọn tác giả Thanh Thảo có phong cách thơ giàu tính biểu tượng, đôi khi trừu tượng. Do đó, ngữ liệu này không hoàn toàn “dễ đọc”, từ đó góp phần tạo độ phân hóa nhất định trong đề thi.

Nhìn chung, các câu hỏi ở phần Đọc hiểu được thiết kế rõ ràng, tường minh. Cụ thể, câu 1 và câu 2 thuộc mức độ nhận biết, yêu cầu xác định thể thơ và tìm từ ngữ chỉ thiên nhiên, đều là kiến thức cơ bản, học sinh dễ dàng đạt điểm tối đa. Câu 3 yêu cầu phân tích biện pháp tu từ nhân hóa cũng không quá khó, tuy nhiên có yếu tố gây nhiễu.

“Có thể một số học sinh sẽ nhầm lẫn khi xác định hình ảnh được nhân hóa. Nếu các em nắm chắc bản chất biện pháp như gắn đặc điểm, phẩm chất của con người cho sự vật (ở đây là ánh trăng) và làm rõ tác dụng về nghệ thuật, nội dung, thông điệp thì có thể đạt từ 0,75 đến 1,0 điểm”, cô Quyên chia sẻ.

Đáng chú ý, câu 4 và câu 5 là những câu hỏi mang tính phân hóa, đòi hỏi học sinh phải hiểu sâu ngữ liệu và đặc điểm nhân vật trữ tình. Với câu 5, học sinh cần trả lời trực diện vào vấn đề, lập luận rõ ràng, tránh sa đà lan man mới có thể đạt điểm cao.

Ở phần viết đoạn văn (khoảng 200 chữ), yêu cầu phân tích hình ảnh “những đứa trẻ”, theo cô Quyên, câu này đòi hỏi học sinh phải có khả năng liên tưởng và tưởng tượng tốt. Nếu thiếu năng lực này, các em sẽ gặp khó trong việc phát hiện ý nghĩa và thông điệp từ hình tượng.

Đối với câu nghị luận xã hội, cô Quyên đánh giá đây là một câu hỏi hay, gần gũi và thiết thực. Dạng bài đề xuất giải pháp đã được học sinh làm quen trong chương trình Ngữ văn lớp 9. Tuy nhiên, để đạt điểm cao, bài viết cần giải thích rõ khái niệm “kết nối”. Đồng thời, đưa ra giải pháp cụ thể, có lý lẽ, cách thức thực hiện và dẫn chứng thuyết phục từ thực tế.

Trong khi đó, cô Nguyễn Thị Luyện - Giáo viên Trường Trung học cơ sở Hồng Minh (xã Phượng Dực, Hà Nội) ấn tượng với đề Ngữ văn khi chú trọng đánh giá năng lực đọc hiểu và khả năng tư duy của học sinh.

“Ngữ liệu trong đề thi gần gũi với đời sống, mang ý nghĩa giáo dục, đồng thời tạo điều kiện để học sinh bày tỏ suy nghĩ cá nhân. Đặc biệt, câu nghị luận xã hội không mang tính đánh đố mà hướng học sinh liên hệ với thực tế và trải nghiệm bản thân về sự kết nối với cuộc sống xung quanh. Điều này cho thấy định hướng ra đề đang chuyển dần sang phát triển phẩm chất, năng lực người học, khuyến khích tư duy độc lập và hạn chế học thuộc văn mẫu”, cô Luyện nhận xét.

Hơn nữa, cô Luyện cho rằng, phần Đọc hiểu là nội dung học sinh có thể làm tốt do câu hỏi bám sát ngữ liệu, trải đều từ nhận biết đến vận dụng. Bên cạnh đó, các câu Viết, gồm nghị luận văn học và nghị luận xã hội cũng tương đối quen thuộc với đời sống, tạo điều kiện để học sinh trình bày suy nghĩ. Tuy nhiên, đây cũng là phần tạo ra sự chênh lệch điểm số rõ rệt, bởi nội dung đòi hỏi khả năng cảm thụ văn học, hiểu biết xã hội, kỹ năng lập luận và diễn đạt. Những bài viết có chiều sâu, biết liên hệ và trình bày mạch lạc sẽ có lợi thế.

Về ngữ liệu, cô Luyện đánh giá phù hợp với mục tiêu Chương trình Ngữ văn hiện hành, vừa gần gũi, vừa có tính giáo dục, giúp học sinh hình thành suy nghĩ tích cực. Hướng lựa chọn này nên tiếp tục duy trì nhằm tạo điều kiện cho học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế, đồng thời hạn chế học tủ, học thuộc máy móc.

“Đề thi đã tạo “đất” để học sinh thể hiện tư duy độc lập và sáng tạo, khi nhiều câu hỏi được thiết kế theo hướng mở, cho phép thí sinh bày tỏ quan điểm cá nhân và liên hệ thực tế. Nhờ đó, bài làm trở nên đa dạng, tránh tình trạng rập khuôn”, cô Luyện bày tỏ.

Dự đoán không dễ đạt 9 điểm trở lên

Nhìn chung, giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội đánh giá đề thi năm nay có chất lượng, bảo đảm tính phân hóa. Theo cô Nguyễn Thị Luyện, đề thi giúp học sinh trung bình đạt mức điểm an toàn, trong khi học sinh khá, giỏi cần thể hiện tư duy và kỹ năng trình bày để bứt phá. Phổ điểm dự kiến dao động từ 6,5 đến 8,5; số bài đạt từ 9 điểm trở lên không nhiều do yêu cầu cao về cảm xúc, lập luận và diễn đạt.

Cùng dự báo, cô Hoàng Mai Quyên cho rằng điểm số chủ yếu tập trung trong khoảng 6,5–7,5; học sinh khá có thể đạt từ 7,0 đến 7,75 điểm. Để vượt mốc 8,0 điểm, thí sinh cần có nền tảng kiến thức vững, luyện tập nhiều và có chiều sâu trong tư duy.

Trong khi đó, cô Hà Ngọc nhận định phổ điểm có thể tập trung từ 6,5–8,0; điểm trên 8 có khả năng tăng nhưng mức 9 trở lên vẫn không nhiều, do yêu cầu cao ở phần nghị luận xã hội.

Còn cô Hoàng Mai Quyên nhấn mạnh việc củng cố kiến thức cơ bản, đặc biệt là các biện pháp tu từ. Đồng thời, chú trọng dạy từ ngữ theo cả nghĩa bề mặt và hàm ẩn, tăng chiều sâu cảm thụ. Giáo viên cũng cần thường xuyên ra đề, chấm chữa và phân hóa học sinh để bồi dưỡng phù hợp. Với học sinh, việc luyện đề đều đặn, nắm chắc kiến thức, chủ động trao đổi với giáo viên và rèn kỹ năng viết là yếu tố quan trọng để cải thiện kết quả.

Cùng quan điểm, cô Nguyễn Thị Luyện cho rằng, việc dạy và học Ngữ văn cần tiếp tục đổi mới theo hướng phát triển năng lực; tăng cường thảo luận, rèn kỹ năng đọc hiểu và khuyến khích học sinh bày tỏ chính kiến. Bên cạnh đó, học sinh cần đọc thêm, mở rộng vốn sống và luyện viết thường xuyên để phát triển tư duy và khả năng diễn đạt.

Thí sinh thích cách ra đề mở, ngữ liệu phù hợp lứa tuổi

Ghi nhận tại một Điểm thi Trường Trung học phổ thông Phan Huy Chú - Đống Đa (Hà Nội), sau khi hoàn thành bài thi môn Ngữ văn, em Mai Công Minh – học sinh lớp 9 Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam kỳ vọng đạt trên 8 điểm.

“Em ấn tượng nhất với câu 1 của Phần Viết, bởi đây là dạng câu hỏi đòi hỏi thí sinh phải suy nghĩ, phân tích và cảm nhận được thông điệp mà tác giả gửi gắm, từ đó bộc lộ quan điểm cá nhân. Minh thích cách ra đề mở, cho phép thí sinh vận dụng hiểu biết ngoài bài học để làm bài sâu sắc hơn.

Nam sinh cũng cho biết, Ngữ văn không phải là môn thế mạnh và em đã nỗ lực hoàn thành bài thi tốt nhất có thể. Với các môn Tiếng Anh và Toán là môn học sở trường nên Minh tự tin có thể đạt mức điểm từ 9 trở lên.

Được biết, mục tiêu của Minh là đỗ vào lớp chuyên Tiếng Anh của Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam.

Đón con gái sau khi hoàn thành bài thi, chị Hoàng Anh (Mỹ Đình, Hà Nội) bày tỏ sự phấn khởi khi con chia sẻ đã viết hết 8 trang giấy thi. Chị cho biết, gia đình luôn tin tưởng vào năng lực học tập của con.

“Với tôi, điều quan trọng nhất là con làm bài trong tâm lý thoải mái, không áp lực và nỗ lực hết sức. Gia đình luôn đồng hành, động viên để con bám sát mục tiêu và đạt kết quả tốt nhất có thể”, chị chia sẻ.

Chia sẻ với phóng viên, em Bùi Hoàng Lam Ngọc – học sinh Trường Trung học cơ sở Marie Curie (Hà Nội) cho biết, sau 4 năm học trung học cơ sở, đây là kỳ thi chuyển cấp quan trọng nên em không tránh khỏi hồi hộp. Khi tiếng trống kết thúc vang lên cũng là lúc em vừa hoàn thành bài làm và cảm thấy hài lòng vì đã nỗ lực hết sức. Việc tập trung ôn tập toàn diện giúp em tự tin và kỳ vọng đạt trên 8,5 điểm môn này.

“Khi nhận đề thi Ngữ văn, em khá bất ngờ vì đề ra vào thơ, trong khi trước đó em nghĩ có thể sẽ vào truyện. Tuy nhiên, khi đọc kỹ đề, em dần bình tĩnh hơn và nhận thấy cách ra đề phù hợp với lứa tuổi do ngữ liệu gần gũi. Chi tiết em ấn tượng nhất là hình ảnh nhân vật những đứa trẻ khao khát ánh trăng, khiến em liên tưởng đến khát vọng vươn ra thế giới, chinh phục những điều mới mẻ trong tương lai, giống như chính bản thân em", Ngọc nói.