Trên cương vị là đại học vùng, đại học trọng điểm quốc gia, Đại học Thái Nguyên không chỉ thực hiện chức năng đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, mà còn mang trong mình sứ mệnh chính trị - xã hội đặc biệt, góp phần nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực và tạo động lực phát triển bền vững cho các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Trong hành trình thực hiện sứ mệnh ấy, hệ thống các phân hiệu của Đại học Thái Nguyên tại các tỉnh miền núi phía Bắc giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là những cơ sở đào tạo đặt tại địa phương, mà còn là “cánh tay nối dài” của đại học vùng trong việc đưa giáo dục đại học đến gần hơn với người học, thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa miền núi và đồng bằng, giữa trung tâm và vùng đặc biệt khó khăn.
Tại cực Bắc của Tổ quốc, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Hà Giang (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang) đang trở thành điểm tựa giáo dục quan trọng đối với thanh niên vùng cao. Sự hiện diện của Phân hiệu không chỉ mở ra cơ hội học tập mà còn góp phần thay đổi nhận thức của người dân về giá trị của giáo dục đại học.
Nhiều năm trước, với không ít gia đình đồng bào dân tộc thiểu số tại Hà Giang (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang), việc cho con học đại học từng là điều xa vời. Khoảng cách địa lý, điều kiện kinh tế hạn chế, cùng những tập quán, rào cản nhận thức đã khiến nhiều học sinh sau trung học lựa chọn đi làm sớm hoặc lập gia đình thay vì tiếp tục học tập. Tuy nhiên, khi Đại học Thái Nguyên đưa mô hình đào tạo đại học đến ngay tại địa phương, cơ hội tiếp cận giáo dục đại học đã trở nên gần gũi và khả thi hơn đối với người dân vùng cao.
Một minh chứng sinh động cho hiệu quả của chủ trương này là câu chuyện của chị Mua Thị Dính, trú tại xã Sà Phìn. Với niềm tin mãnh liệt rằng chỉ có học tập mới giúp thanh niên vùng cao thay đổi tương lai, thời gian qua chị đã trực tiếp vận động được 10 học sinh theo học tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Hà Giang.
Chị Dính chia sẻ, nếu Đại học Thái Nguyên không đặt phân hiệu tại Hà Giang, nhiều gia đình ở vùng cao sẽ khó có điều kiện cho con em theo học đại học do chi phí học tập và sinh hoạt ở xa là gánh nặng quá lớn. Sự hiện diện của phân hiệu không chỉ mở thêm cơ hội học tập mà còn góp phần thay đổi nhận thức của nhiều phụ huynh, giúp họ mạnh dạn đầu tư cho tương lai con cái.
“Ở vùng này, nếu không tiếp tục cho con đi học thì nhiều cháu lại lập gia đình sớm, cuộc sống cứ quanh quẩn trong nghèo khó, không có việc làm ổn định. Chỉ có học hành mới giúp các con thay đổi tương lai”, chị Dính tâm sự.
Trên thực tế, việc thành lập các phân hiệu tại khu vực vùng cao đã mở thêm cánh cửa tiếp cận giáo dục đại học cho nhiều học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số và người học có hoàn cảnh khó khăn. Từ cơ hội được học tập gần nhà, nhiều người trẻ từng bước nâng cao trình độ, hướng tới trở thành nguồn nhân lực chất lượng phục vụ sự phát triển của địa phương và xã hội.
Đó cũng là giá trị cốt lõi trong chiến lược phát triển của Đại học Thái Nguyên: lấy người học làm trung tâm, đưa giáo dục đến gần hơn với cộng đồng và phục vụ trực tiếp cho sự phát triển của địa phương. Không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người học vùng cao, nhà trường còn góp phần thay đổi nhận thức của nhiều gia đình về vai trò của giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ và thúc đẩy phát triển bền vững khu vực trung du, miền núi phía Bắc.
Đây cũng chính là cách Đại học Thái Nguyên cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về phát triển giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi, đặc biệt là mục tiêu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, không để khoảng cách địa lý hay điều kiện kinh tế trở thành rào cản trên con đường học tập của người dân.
Không chỉ dừng ở đào tạo, các phân hiệu của Đại học Thái Nguyên còn đóng vai trò quan trọng trong việc giữ chân và phát triển nguồn nhân lực tại chỗ. Khi thanh niên được học tập ngay tại địa phương, cơ hội quay trở về phục vụ quê hương sau tốt nghiệp cũng lớn hơn. Đây là yếu tố có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của các tỉnh miền núi phía Bắc trong bối cảnh nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng ngày càng cao.
Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ, giảng viên và cán bộ của Phân hiệu cũng đang ngày ngày âm thầm thực hiện “sứ mệnh gieo chữ” nơi vùng cao. Không quản ngại địa hình hiểm trở, khoảng cách xa xôi, họ trực tiếp đến từng thôn bản để tuyên truyền, tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giúp phụ huynh và học sinh hiểu rằng giáo dục đại học không còn là cánh cửa quá xa vời đối với con em miền núi.
Việc Đại học Thái Nguyên duy trì và phát triển các phân hiệu tại địa bàn miền núi không đơn thuần là mở rộng quy mô đào tạo, mà còn thể hiện trách nhiệm của một đại học vùng đối với sự phát triển toàn diện của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Đó là hành trình bền bỉ đưa tri thức "vượt núi", góp phần thay đổi nhận thức, nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và khơi dậy khát vọng vươn lên cho thế hệ trẻ vùng cao.
Giữa cao nguyên đá khắc nghiệt nơi địa đầu Tổ quốc, những “mầm xanh tri thức” vẫn đang từng ngày được vun đắp. Đại học Thái Nguyên đang tiếp tục khẳng định vai trò, trách nhiệm và sứ mệnh của một đại học vùng – đồng hành cùng người dân miền núi trên hành trình kiến tạo tương lai bằng tri thức.
