Theo hướng dẫn của Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT thì học sinh cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông hiện nay không còn phân loại học sinh theo các mức: giỏi, khá, trung bình, yếu, kém mà thay vào đó, kết quả học tập của học sinh trong từng học kỳ và cả năm học được đánh giá theo 4 mức: tốt, khá, đạt, chưa đạt.
Vì thế, sau khi kết thúc học kỳ I- khi các nhà trường hoàn thiện bảng điểm trên phần mềm và có những hoạt động sơ kết đối với các lớp (họp phụ huynh) thì vẫn có tình trạng phụ huynh băn khoăn về cách đánh giá, xếp loại học lực; danh hiệu học tập. Một số phụ huynh còn thắc mắc không khen thưởng cuối học kỳ I...
Thực ra, kể từ khi ngành giáo dục thực hiện việc đánh giá, xếp loại học lực theo Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT thì có một số điểm khác biệt về cách xếp loại; khen thưởng danh hiệu học tập so với các hướng dẫn của Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT; Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT trước đây nên một số phụ huynh còn băn khoăn cũng là điều dễ hiểu.
Không còn học sinh có học lực giỏi; trung bình; yếu; kém và danh hiệu học sinh tiên tiến
Trước đây, khi học sinh học chương trình 2006 và thực hiện đánh giá, xếp loại học sinh theo Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT thì học lực của học sinh được chia làm 5 mức: giỏi, khá, trung bình, yếu, kém.
Việc xếp danh hiệu học tập trước đây cũng khác hiện nay rất nhiều. Học sinh đạt được điểm trung bình tất cả các môn từ 8,0 điểm trở lên, trong đó không có môn nào dưới 6,5 điểm và 1 trong 3 môn Toán, Văn, Ngoại ngữ có ít nhất 1 môn trên 8,0 điểm là được xếp loại học lực giỏi; khen thưởng danh hiệu Học sinh giỏi.
Những học sinh có điểm trung bình các môn từ 6,5 trở lên, không có môn nào dưới 5,0 và có 1 trong 3 môn: Toán, Văn, Ngoại ngữ từ 6,5 trở lên sẽ được xếp loại học lực khá và khen thưởng danh hiệu Học sinh tiên tiến.
Thế nhưng, khi học sinh học chương trình giáo dục phổ thông 2018 thì thực hiện việc đánh giá, xếp loại theo Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT. Các môn học có vị trí vai trò giống nhau, không còn môn chính, môn phụ và không còn khống chế điểm số 3 môn học: Toán, Văn, Anh khi xét danh hiệu học tập.
Đặc biệt, học lực của học sinh hiện nay cũng được xếp thành 4 mức: tốt, khá, đạt, chưa đạt. Việc xếp danh hiệu “Học sinh xuất sắc” và danh hiệu “Học sinh giỏi” có phần khó hơn trước đây.
Cụ thể, tại Điều 15 của Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT hướng dẫn khen thưởng học sinh như sau:
Cuối năm học, hiệu trưởng tặng danh hiệu Học sinh xuất sắc cho học sinh có kết quả rèn luyện và học tập cả năm học được đánh giá ở mức Tốt; kết quả học tập 6 môn học trở lên điểm cả năm đạt 9.0 trở lên;
Khen danh hiệu Học sinh giỏi cho những học sinh có kết quả học tập và rèn luyện cả năm đánh giá mức Tốt; Kết quả học tập ít nhất 6 môn đạt điểm 8 trở lên và tất cả các môn học đều đạt 6.5 trở lên.
Ngoài ra, nhà trường có thể khen học sinh có thành tích đột xuất trong rèn luyện và học tập trong năm học; khen học sinh có thành tích đặc biệt được nhà trường xem xét đề nghị cấp trên khen thưởng.
Như vậy, tên xếp loại học lực; danh hiệu học tập của học sinh cấp trung học cơ sở; trung học phổ thông khi học chương trình 2018 hiện nay khác so với khi dạy và học chương trình 2006. Về cơ bản, nhà trường không khen thưởng danh hiệu học tập của học sinh vào cuối học kỳ I mà chỉ khen thưởng cuối năm học.
Không nhiều học sinh đạt được danh hiệu học sinh giỏi; học sinh xuất sắc?
Theo hướng dẫn của Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, việc khen thưởng danh hiệu học tập của học sinh chủ yếu đối với học sinh có kết quả học tập trong từng học kì, cả năm học ở mức “tốt”.
Muốn đạt được mức tốt thì tất cả các môn học đánh giá bằng nhận xét được đánh giá mức “đạt”; Tất cả các môn học đánh giá bằng nhận xét kết hợp đánh giá bằng điểm số có điểm trung bình môn học kì, điểm trung bình môn cả năm từ 6,5 điểm trở lên, trong đó có ít nhất 06 môn học có điểm trung bình môn học kì, điểm trung bình môn cả năm đạt từ 8,0 điểm trở lên.
Hiểu một cách đơn giản, muốn có danh hiệu học tập thì cuối học kỳ, hoặc cuối năm học, học sinh phải đạt học lực tốt. Trong đó, nếu có 6 môn từ 9,0 trở lên thì được khen danh hiệu Học sinh xuất sắc; có 6 môn từ 8,0 điểm trở lên thì được khen danh hiệu Học sinh giỏi.
Nếu học sinh có hơn 6 môn từ 8,0 điểm trở lên nhưng không may có 01 môn học đánh giá bằng điểm số chỉ đạt 6,4 điểm thì đương nhiên là học sinh chỉ được xếp ở mức học lực khá - tất nhiên không được khen thưởng.
Vì thế, sau khi kết thúc học kỳ I, các nhà trường hoàn thiện bảng điểm trên phần mềm thì có một số phụ huynh thắc mắc về điểm số, danh hiệu, khen thưởng cuối học kỳ I.
Tuy nhiên, như chúng tôi đã trình bày ở trên, việc đánh giá, xếp loại học lực,khen thưởng học sinh cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông được thực hiện theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT nên có những khác biệt so với trước đây.
Đối với điểm số của học sinh hiện nay được tính toán qua phần mềm điện tử nên chỉ cần giáo viên nhập đủ điểm cơ sở các môn là hệ thống tự động tính toán. Học sinh xếp loại học lực ở mức nào, có danh hiệu hay không đều hiện hữu cụ thể trên phần mềm điểm điện tử.
Hiện nay, không nhiều học sinh đạt được danh hiệu học sinh giỏi; học sinh xuất sắc vì thường bị khống chế điểm số; số môn. Vì thế, việc khen thưởng danh hiệu học tập cho học sinh hiện nay ở các nhà trường không còn nhiều như trước đây và chủ yếu chỉ khen vào thời điểm cuối năm học - trừ những em có thành tích đột xuất.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
