Hiệu trưởng ở đơn vị nơi người viết đang công tác gửi đường link khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo để thăm dò ý kiến giáo viên về việc tổ chức các hội thi trong ngành giáo dục. [1]
Nội dung khảo sát nêu:
“Thực hiện Kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo về nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến việc tổ chức các hội thi trong ngành giáo dục, chúng tôi tiến hành khảo sát nhằm thu thập ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên trên phạm vi toàn quốc về việc tổ chức các hội thi hiện nay, làm cơ sở cho việc nghiên cứu, hoàn thiện các quy định trong thời gian tới.”
Người viết từng tham gia hội thi giáo viên dạy giỏi và làm giám khảo hội thi này đề xuất nên chuyển từ hình thức “thi” sang “xét” giáo viên dạy giỏi các cấp để phản ánh đúng hơn năng lực thực của người thầy.
Khoản 1 Điều 2 Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT ban hành Quy định về Hội thi giáo viên dạy giỏi cơ sở giáo dục mầm non; giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi cơ sở giáo dục phổ thông quy định về mục đích của hội thi như sau:
“1. Mục đích Hội thi:
a) Phát hiện, công nhận, tôn vinh giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi và nhân rộng những điển hình tiên tiến, góp phần thu hút sự quan tâm của các lực lượng xã hội tham gia giáo dục trẻ em, học sinh, tạo động lực phát triển sự nghiệp giáo dục của mỗi địa phương và của toàn Ngành;
b) Tạo động lực cho giáo viên phấn đấu, hoàn thiện bản thân đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nghề nghiệp;
c) Góp phần nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn và đẩy mạnh các phong trào thi đua dạy và học trong trường học; khuyến khích, động viên, tạo cơ hội cho giáo viên rèn luyện, tự học, sáng tạo, học hỏi, trao đổi, truyền đạt, phổ biến kinh nghiệm trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em đối với giáo viên mầm non; công tác giảng dạy và công tác chủ nhiệm lớp đối với giáo viên phổ thông.”
Tuy nhiên, khi đối chiếu giữa mục tiêu được quy định và cách thức tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi trong thực tế, người viết nhận thấy còn tồn tại những điểm chưa phù hợp, cần được rà soát, nhìn nhận lại một cách đầy đủ hơn.
Thứ nhất, khoản 1 Điều 7 Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT quy định nội dung, tiêu chuẩn tham dự Hội thi giáo viên dạy giỏi cơ sở giáo dục phổ thông như sau:
“1. Nội dung thi:
a) Thực hành dạy một tiết theo kế hoạch giảng dạy tại thời điểm diễn ra Hội thi. Tiết dạy tham gia Hội thi được tổ chức lần đầu tại lớp học với nguyên trạng số lượng học sinh của lớp đó. Giáo viên không được dạy trước (dạy thử) tiết dạy tham gia Hội thi trong năm học tổ chức Hội thi. Giáo viên được thông báo và có thời gian chuẩn bị cho tiết dạy trong thời gian không quá 02 ngày trước thời điểm thi;
b) Trình bày một biện pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác giảng dạy của cá nhân tại cơ sở giáo dục, nơi giáo viên đang làm việc. Thời lượng trình bày biện pháp không quá 30 phút, bao gồm cả thời gian Ban Giám khảo trao đổi. Biện pháp được lãnh đạo cơ sở giáo dục xác nhận áp dụng hiệu quả và lần đầu được dùng để đăng ký thi giáo viên dạy giỏi cơ sở giáo dục phổ thông và chưa được dùng để xét duyệt thành tích khen thưởng cá nhân trước đó.”
Quy định này cho thấy phần thực hành giữ vai trò quan trọng trong đánh giá tiết dạy giỏi. Tuy vậy, năng lực giáo viên không chỉ thể hiện một thời điểm mà còn cả quá trình giảng dạy lâu dài, khả năng tổ chức lớp học ổn định và thích ứng với nhiều đối tượng học sinh.
Một giáo viên dạy giỏi cần có năng lực dạy học phân hoá, đáp ứng được sự khác biệt về trình độ, năng lực và hoàn cảnh của từng học sinh, điều mà một tiết dạy đơn lẻ khó có thể thể hiện đầy đủ.
Thứ hai, theo nhìn nhận của người viết, mục tiêu của hội thi giáo viên dạy giỏi là đúng nhưng cách triển khai trong thực tế còn không ít bất cập.
Điều 2 Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT khẳng định hội thi giáo viên dạy giỏi nhằm tạo động lực cho giáo viên phát triển nghề nghiệp. Nhưng, việc chuẩn bị cho một tiết dạy dự thi thường đòi hỏi nhiều thời gian và công sức, dẫn đến việc giáo viên phải tập trung vào một nội dung cụ thể thay vì duy trì chất lượng giảng dạy thường xuyên.
Trong khi đó, một giáo viên giỏi không chỉ dạy tốt mà còn phải có năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục, biết tìm tòi, đổi mới phương pháp và vận dụng các sáng kiến vào thực tiễn giảng dạy một cách hiệu quả.
Thứ ba, về khách quan, tính hình thức trong hội thi giáo viên dạy giỏi ít nhiều khó tránh khỏi.
Điều 3 Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT quy định về chu kỳ tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp huyện (nay là cấp xã) được tổ chức 02 năm một lần; cấp tỉnh được tổ chức 04 năm một lần”.
Việc tổ chức theo chu kỳ như vậy khiến hội thi giáo viên dạy giỏi mang tính phong trào và giáo viên có sự chuẩn bị trước. Trong thực tế, các tiết dạy dự thi thường được đầu tư kỹ về hình thức và nội dung, làm giảm đi sự tự nhiên của hoạt động dạy học hằng ngày và ảnh hưởng đến tính khách quan trong đánh giá.
Thứ tư, việc công nhận danh hiệu giáo viên dạy giỏi hiện nay chưa phản ánh đầy đủ quá trình công tác.
Điều 5 Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT quy định công nhận danh hiệu có nêu (trích): “Giáo viên được công nhận đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi khi tham gia đầy đủ các nội dung của hội thi và đạt yêu cầu theo quy định đánh giá”.
Như vậy, việc công nhận danh hiệu giáo viên dạy chủ yếu dựa trên kết quả của một kỳ thi cụ thể. Trong khi đó, năng lực nghề nghiệp của giáo viên còn thể hiện ở sự tín nhiệm của học sinh, phụ huynh, đồng nghiệp và lãnh đạo nhà trường. Đây là những yếu tố quan trọng phản ánh uy tín nghề nghiệp và hiệu quả giáo dục thực tế, nhưng lại chưa được xem xét đầy đủ trong hình thức thi.
Thứ năm, việc chuyển từ hình thức “thi” sang “xét” giáo viên dạy giỏi để đảm bảo đánh giá toàn diện và thực chất hơn.
Theo tinh thần của Thông tư 22/2019/TT-BGDĐT là tôn vinh và phát triển đội ngũ giáo viên thì việc đánh giá giáo viên dạy giỏi nên dựa vào nhiều tiêu chí như kết quả học tập và sự tiến bộ của học sinh, năng lực chuyên môn, khả năng đổi mới phương pháp dạy học, hoạt động nghiên cứu khoa học, cũng như mức độ tín nhiệm trong tập thể.
Khi giáo viên được đánh giá dựa trên cả quá trình công tác, những nỗ lực bền bỉ, khả năng thích ứng với nhiều đối tượng học sinh, cũng như hiệu quả giảng dạy lâu dài sẽ được ghi nhận đầy đủ và chính xác hơn.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://docs.google.com/forms/d/1jZFJJhtPKWyGbzzopqaZmXYP0HbYYUAbH11K8dxFWaY/viewform?edit_requested=true
[2] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-22-2019-TT-BGDDT-Hoi-thi-giao-vien-chu-nhiem-lop-gioi-co-so-giao-duc-pho-thong-432283.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
