Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục.
Dự thảo được xây dựng trên cơ sở thực hiện kế hoạch tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đội ngũ nhà giáo nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; xuất phát từ thực tiễn triển khai các quy định về bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương còn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần kịp thời tháo gỡ; yêu cầu triển khai việc xếp bậc nghề nghiệp theo quy định tại Nghị định số 232/2026/NĐ-CP về vị trí việc làm viên chức; đồng thời, đáp ứng tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ nhà giáo trong thời gian qua về việc bảo đảm quyền lợi chính đáng, hợp pháp của nhà giáo trong bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương và chuyển đổi sang bậc nghề nghiệp.
Đáng chú ý, dự thảo Thông tư quy định việc bổ nhiệm chức danh giáo viên trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên từ các quy định cũ sang chức danh mới tương ứng theo quy định của pháp luật, không phải căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp. Trước ngày Thông tư có hiệu lực thi hành, các trường hợp giáo viên do căn cứ cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp mà phải bổ nhiệm vào hạng thấp hơn thì được bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ kể từ ngày Thông tư có hiệu lực thi hành. Những trường hợp này được truy lĩnh tiền lương, phụ cấp chênh lệch so với mức đã chi trả.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nêu, do việc chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên từ Thông tư liên tịch 20, 21, 22, 23/2015/TTLT-BGDĐT-BNV sang chức danh nghề nghiệp theo quy định tại Thông tư 01, 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT là chuyển xếp sang chức danh nghề nghiệp tương ứng, không phải là thăng hạng chức danh nghề nghiệp, không cần căn cứ tỷ lệ hạng chức danh nghề nghiệp.
Việc bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp theo Thông tư liên tịch 20, 21, 22, 23/2015/TTLT-BGDĐT-BNV được thực hiện dựa trên chỉ tiêu số lượng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Do đó, theo quy định hiện nay, khi chuyển xếp theo Thông tư 01, 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT phải bảo đảm hạng mà giáo viên đã được bổ nhiệm.
Tuy nhiên, thực tế một số địa phương đã căn cứ tỉ lệ hạng chức danh nghề nghiệp sau này để hạn chế số lượng giáo viên được bổ nhiệm từ hạng II cũ sang hạng II mới, đặc biệt đối với cấp tiểu học, trung học cơ sở. [1]
Việc chuyển xếp chức danh cần bảo đảm quyền lợi của giáo viên
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Cao Đức Khoa - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (phường Bến Thành, thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, việc chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên từ quy định cũ sang quy định mới thực chất là chuyển sang chức danh tương ứng trên cơ sở các tiêu chuẩn mà giáo viên đã đáp ứng.
“Hiện nay, việc bổ nhiệm chức danh của giáo viên nhà trường được thực hiện theo quy định. Về cơ bản, giáo viên đã đáp ứng các yêu cầu về trình độ đào tạo, chứng chỉ và các nhiệm vụ chuyên môn theo quy định. Khi đối chiếu giữa quy định cũ và quy định mới thì đây là quá trình chuyển sang chức danh nghề nghiệp tương ứng, không phải là xét thăng hạng. Vì vậy, việc chuyển xếp không căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp là hợp lý, phù hợp với bản chất của việc chuyển xếp và bảo đảm sự công bằng đối với giáo viên” - thầy Khoa chia sẻ.
Đối với quy định cho phép bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ đối với những trường hợp trước đây bị bổ nhiệm vào hạng thấp hơn do căn cứ cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp, đồng thời được truy lĩnh tiền lương, phụ cấp chênh lệch, thầy Khoa nhận định, đây là nội dung cần thiết nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của giáo viên. Góp phần bảo đảm quyền lợi của giáo viên và khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện trước đây.
Cùng bàn luận về nội dung này, thầy Bùi Văn Chuyển - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Mù Cang Chải (xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai) chia sẻ: "Theo tôi, việc chuyển xếp, bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp giáo viên từ quy định cũ sang quy định mới không căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp là hợp lý. Những giáo viên trước đây đã được bổ nhiệm ở hạng nào thì khi đáp ứng điều kiện sẽ được chuyển sang hạng tương ứng theo quy định mới để bảo đảm quyền lợi. Tại đơn vị, các trường hợp chuyển từ hạng cũ sang hạng mới tương ứng đã được thực hiện ngay khi có các văn bản hướng dẫn.
Hiện nay, nhà trường đang hoàn thiện hồ sơ cho các cán bộ, giáo viên tham gia xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông từ hạng III lên hạng II. Chỉ tiêu đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ để trình Sở Giáo dục và Đào tạo xem xét, thực hiện các bước tiếp theo theo quy định đối với những giáo viên đủ điều kiện, tiêu chuẩn”.
Dưới góc nhìn của cô Lê Thị Quang - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Xá Lượng (xã Tương Dương, tỉnh Nghệ An) việc các trường hợp giáo viên do căn cứ cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp mà phải bổ nhiệm vào hạng thấp hơn thì được bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ kể từ ngày Thông tư có hiệu lực thi hành và được truy lĩnh tiền lương, phụ cấp chênh lệch so với mức đã chi trả sẽ tạo thêm động lực cho đội ngũ giáo viên, là sự động viên thiết thực đối với các nhà giáo. Khi quyền lợi về tiền lương, phụ cấp được giải quyết đầy đủ, giáo viên sẽ phấn khởi, yên tâm công tác và gắn bó hơn với nghề.
Khi chuyển xếp, bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp cần rà soát kỹ từng trường hợp, thực hiện thống nhất để tránh thiệt thòi cho giáo viên. Bên cạnh đó, việc chuyển xếp phải bảo đảm tương xứng với quá trình công tác, cống hiến và các quyền lợi hợp pháp của thầy, cô, qua đó tạo sự công bằng và đồng thuận trong đội ngũ.
Vẫn còn trăn trở với quy định cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp
Đề cập đến những lưu ý trong công tác bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp giáo viên bảo đảm đúng quyền lợi của đội ngũ, thầy Cao Đức Khoa cho hay: “Giáo viên cần bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về trình độ đào tạo, chứng chỉ, hồ sơ và các minh chứng liên quan. Khi các điều kiện này được chuẩn bị đầy đủ thì các cơ sở giáo dục sẽ thuận lợi hơn trong việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các thủ tục bổ nhiệm, qua đó bảo đảm quyền lợi cho giáo viên theo đúng quy định”.
Được biết, công tác bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp tại Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du có nhiều thuận lợi do đội ngũ giáo viên đã được chuẩn bị từ sớm trong quá trình triển khai các quy định về xếp hạng chức danh nghề nghiệp và vị trí việc làm. Từ quá trình triển khai xếp hạng chức danh nghề nghiệp đến việc xác định vị trí việc làm, các nội dung đều được thực hiện theo đúng quy định.
Nói thêm về việc áp dụng cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp trong xét thăng hạng, thầy Bùi Văn Chuyển cho rằng quy định này vừa có những mặt thuận lợi, vừa đặt ra một số khó khăn trong quá trình triển khai.
Thầy Chuyển bày tỏ: “Việc xét thăng hạng gắn với cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp có những điểm tích cực nhất định. Trước hết, nội dung này liên quan đến quỹ lương và khả năng chi trả của đơn vị. Bên cạnh đó, khi việc thăng hạng được thực hiện trên cơ sở chỉ tiêu và điều kiện cụ thể sẽ tạo động lực để giáo viên tiếp tục phấn đấu, nâng cao năng lực chuyên môn và tích lũy thành tích trong quá trình công tác. Nhà trường cũng có thêm cơ sở để khuyến khích giáo viên tham gia các hoạt động chuyên môn, bồi dưỡng và phát triển năng lực nghề nghiệp.
Mặc dù vậy, ở những đơn vị có quy mô lớn, số lượng giáo viên đáp ứng điều kiện thăng hạng nhiều thì cũng phát sinh áp lực cạnh tranh. Có những giáo viên rất nỗ lực nhưng chỉ chênh lệch một số tiêu chí về thành tích hoặc mức độ tham gia các hoạt động chuyên môn nên chưa được đưa vào danh sách đề xuất. Điều này phần nào ảnh hưởng đến tâm lý của giáo viên trong quá trình phấn đấu”.
Để công tác bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp và thăng hạng được thực hiện công bằng, khách quan, vị Hiệu trưởng chỉ ra ngay từ cấp cơ sở cần thực hiện nghiêm túc công tác thi đua, khen thưởng, đánh giá và bồi dưỡng chuyên môn. Các tiêu chí đánh giá phải được xây dựng cụ thể, minh bạch để giáo viên biết và phấn đấu. Khi việc đánh giá dựa trên những tiêu chí rõ ràng, người có nhiều thành tích, có sự nỗ lực và tham gia tích cực vào các hoạt động chuyên môn sẽ được xem xét, đề xuất theo đúng thứ tự ưu tiên.
Cũng có sự trăn trăn trở về vấn đề xét thăng hạng giáo viên, cô Lê Thị Quang cho biết, đơn vị thực hiện theo cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp được giao, tuy nhiên, thực tế có nhiều giáo viên đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn nhưng không thể được đề xuất thăng hạng do hạn chế về tỷ lệ, chỉ tiêu. Khi đó, nhà trường buộc phải rà soát, lựa chọn hồ sơ theo quy định, dù số lượng giáo viên đủ điều kiện lớn hơn nhiều so với số chỉ tiêu được phân bổ.
Không ít thầy cô có nhiều năm công tác, đạt nhiều thành tích, từng tham gia các hội thi giáo viên dạy giỏi, có nhiều đóng góp về chuyên môn nhưng vẫn chưa được xét thăng hạng chỉ vì vướng quy định về cơ cấu, tỷ lệ. Đây là khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://giaoduc.net.vn/du-kien-sua-doi-mot-so-quy-dinh-chuan-nghe-nghiep-bo-nhiem-chuc-danh-va-xep-luong-voi-nha-giao-post261893.gd
