Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng, Luật số 06/2026/QH16 (hay còn gọi là Luật Thi đua khen thưởng sửa đổi 2026) có hiệu lực từ 01/10/2026. [1]
Người viết xin được tổng hợp những vấn đề sửa đổi, bổ sung trong quy định mới được cán bộ quản lý, giáo viên quan tâm về thi đua, khen thưởng.
Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung nguyên tắc khen thưởng
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng sửa đổi, bổ sung điểm c, d của Điều 5 của Luật Thi đua, Khen thưởng
1. Sửa đổi, bổ sung điểm c và điểm d khoản 2 Điều 5 như sau:
“c) Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó.
Không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được, trừ khen thưởng công trạng;
d) Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.”.
Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 điểm c, d Điều 5 như sau:
“c) Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó;
d) Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.”
Theo đó, quy định mới đã bổ sung thêm trường hợp ngoại lệ “trừ khen thưởng công trạng”, đồng nghĩa với việc một thành tích trong trường hợp có tính chất công trạng đặc biệt vẫn có thể được xem xét áp dụng nhiều hình thức khen thưởng khác nhau. So với quy định hiện hành, nội dung sửa đổi tạo thêm cơ sở pháp lý linh hoạt hơn trong việc ghi nhận những đóng góp, cống hiến nổi bật, có phạm vi ảnh hưởng lớn hoặc mang tính lâu dài của cá nhân, tập thể.
Thứ hai, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng tại khoản 5. Sửa đổi, bổ sung Điều 21 như sau:
“Điều 21. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc”
1. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc” để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:
a) Có thành tích xuất sắc tiêu biểu được lựa chọn trong số những cá nhân có 02 lần liên tục được tặng danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh;
b) Có sáng kiến đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng trong toàn quốc hoặc có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc.
2. Người đứng đầu Bộ, ban, ngành, tỉnh xem xét, công nhận hiệu quả và khả năng nhân rộng trong toàn quốc của sáng kiến; xem xét, công nhận phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an xem xét, công nhận sự mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc.”.
Thứ ba, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn tặng danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng tại khoản 6. Sửa đổi, bổ sung Điều 22 như sau:
“Điều 22. Danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh
1. Danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:
a) Có thành tích xuất sắc tiêu biểu được lựa chọn trong số những cá nhân có 03 lần liên tục được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”;
b) Có sáng kiến đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng trong Bộ, ban, ngành, tỉnh hoặc có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, có phạm vi ảnh hưởng trong Bộ, ban, ngành, tỉnh hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quân hoặc toàn lực lượng Công an nhân dân.
2. Người đứng đầu Bộ, ban, ngành, tỉnh xem xét, công nhận hiệu quả và khả năng nhân rộng trong Bộ, ban, ngành, tỉnh của sáng kiến; xem xét, công nhận phạm vi ảnh hưởng trong Bộ, ban, ngành, tỉnh của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an xem xét, công nhận sự mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quân hoặc toàn lực lượng Công an nhân dân.”.
Thứ tư, sửa đổi tiêu chuẩn tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở
7. Sửa đổi, bổ sung Điều 23 như sau:
“Điều 23. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”
1. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau đây:
a) Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;
b) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có sáng kiến được cơ sở công nhận;
c) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
d) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.
2. Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này.”.
Tại Luật Thi đua, khen thưởng 2022, về tiêu chuẩn được quy định “Có sáng kiến đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng trong toàn quốc hoặc có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu và áp dụng hiệu quả, có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc.”
Về nội dung này được sửa đổi, bổ sung trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng thành “Có sáng kiến đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng hoặc có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, có phạm vi ảnh hưởng”.
Việc sửa đổi quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng theo hướng yêu cầu “có sáng kiến đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng” được đánh giá là rất tích cực, phù hợp với thực tiễn hiện nay. Quy định này không còn đặt nặng việc chỉ cần có sáng kiến trên giấy tờ mà chú trọng hơn đến hiệu quả thực chất, khả năng ứng dụng và sức lan tỏa của sáng kiến trong thực tiễn công tác. Đây là thay đổi quan trọng giúp công tác thi đua, khen thưởng đi vào chiều sâu, hạn chế tình trạng chạy theo hình thức hoặc hợp thức hóa sáng kiến để đủ điều kiện xét danh hiệu.
Đặc biệt, việc bổ sung nội dung liên quan đến “nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo” cho thấy tư duy đổi mới trong chính sách thi đua, khen thưởng, bắt nhịp với yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển khoa học công nghệ hiện nay. Quy định mới không chỉ khuyến khích cán bộ, giáo viên, người lao động mạnh dạn nghiên cứu, cải tiến công việc mà còn tạo động lực để các sáng kiến có giá trị thực tiễn được phổ biến, nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan, đơn vị và toàn ngành.
Việc sửa đổi Điều 23 của Luật Thi đua, Khen thưởng theo hướng bổ sung nhiều tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” được xem là bước điều chỉnh hợp lý, phù hợp với thực tiễn công tác hiện nay. Quy định mới không chỉ ghi nhận sáng kiến được cơ sở công nhận mà còn mở rộng sang các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng như những trường hợp mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Điều này giúp việc xét danh hiệu trở nên toàn diện hơn, phản ánh đúng đóng góp thực chất của từng cá nhân thay vì chỉ tập trung vào một tiêu chí duy nhất. Đồng thời, quy định mới cũng tạo động lực để cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tích cực đổi mới, sáng tạo, nâng cao hiệu quả công việc, góp phần để công tác thi đua, khen thưởng ngày càng thực chất và có ý nghĩa hơn.
Thứ năm, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn được tặng Kỷ niệm chương
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng sửa đổi, bổ sung khoản 16. Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 71 như sau:
“2. Kỷ niệm chương để tặng cho cá nhân có đóng góp vào quá trình phát triển của Bộ, ban, ngành, tỉnh, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở trung ương.
Tên kỷ niệm chương, đối tượng và tiêu chuẩn tặng kỷ niệm chương do Bộ, ban, ngành, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở trung ương quy định.”.
Luật Thi đua, Khen thưởng khoản 2 Điều 71 như sau: “2. Kỷ niệm chương để tặng cho cá nhân có đóng góp vào quá trình phát triển của Bộ, ban, ngành, tỉnh, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có tổ chức đảng đoàn hoặc có tổ chức đảng thuộc Đảng bộ khối các cơ quan trung ương.
Tên kỷ niệm chương, đối tượng và tiêu chuẩn tặng kỷ niệm chương do Bộ, ban, ngành, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có tổ chức đảng đoàn hoặc có tổ chức đảng thuộc Đảng bộ khối các cơ quan trung ương quy định.”
Việc sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 71 của Luật Thi đua, Khen thưởng về kỷ niệm chương được đánh giá là phù hợp và có tính thực tiễn cao. Quy định mới đã mở rộng, làm rõ hơn thẩm quyền quy định tên gọi, đối tượng và tiêu chuẩn tặng kỷ niệm chương cho các bộ, ban, ngành, địa phương và tổ chức chính trị - xã hội, qua đó tạo sự chủ động, linh hoạt trong việc ghi nhận những cá nhân có đóng góp cho quá trình xây dựng và phát triển của từng ngành, từng lĩnh vực. Đồng thời, nội dung sửa đổi cũng góp phần nâng cao giá trị của kỷ niệm chương, bảo đảm việc xét tặng sát với đặc thù hoạt động của từng cơ quan, tổ chức, tránh tình trạng áp dụng cứng nhắc, hình thức, từ đó công tác khen thưởng ngày càng thực chất và có ý nghĩa động viên hơn.
Thứ sáu, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn tặng bằng khen Thủ tướng Chính phủ
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng sửa đổi bổ sung khoản 17. Sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản của Điều 73 như sau:
Tại điểm b) Sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 như sau:
“b) Đã được tặng bằng khen của Bộ, ban, ngành, tỉnh và sau đó có liên tục từ 05 năm trở lên đến thời điểm đề nghị được công nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, trong thời gian đó có 03 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”;”;
Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 quy định điểm này như sau:
“b) Đã được tặng bằng khen của Bộ, ban, ngành, tỉnh và có liên tục từ 05 năm trở lên đến thời điểm đề nghị được công nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, trong thời gian đó có 03 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”;”
Điểm mới của Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, Khen thưởng là bổ sung cụm từ “sau đó” để quy định mới chặt chẽ, hợp lý hơn.
Thứ bảy, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn tặng bằng khen Bộ, ban, ngành, tỉnh
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng sửa đổi bổ sung khoản 18. Sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản của Điều 74 như sau:
b) Sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 1 như sau:
“d) Có 02 lần liên tục trở lên đến thời điểm đề nghị được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” hoặc có 02 năm liên tục trở lên đến thời điểm đề nghị được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;”;
Đây là điểm sửa đổi được đồng thuận rất cao, bởi hiện nay Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 quy định tiêu chuẩn bằng khen Bộ, ban, ngành, tỉnh như sau:
“d) Có 02 lần liên tục được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” hoặc có liên tục từ 02 năm trở lên được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, trong thời gian đó có 02 sáng kiến được công nhận và áp dụng có hiệu quả trong phạm vi cơ sở hoặc có 02 đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu và áp dụng hiệu quả trong phạm vi cơ sở;”
Quy định mới đã bỏ quy định bằng khen Bộ, ban, ngành, tỉnh bắt buộc phải có từ 2 đến 4 sáng kiến đạt hiệu quả.
Tài liệu tham khảo:
[1] Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua khen thưởng, Luật số 06/2026/QH16
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
