Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định đánh giá học sinh tiểu học được ban hành với mục đích đánh giá là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, xác định được thành tích học tập, rèn luyện theo mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học và sự tiến bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Là giáo viên giảng dạy, người viết nhận thấy quy định đánh giá tại Thông tư 27 theo hướng giảm áp lực, coi trọng sự tiến bộ của học sinh thay vì quá nặng về điểm số.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay tại một số cơ sở giáo dục, việc tổ chức kiểm tra định kỳ vẫn còn mang tính “thi cử hóa” với hình thức như thành lập hội đồng kiểm tra, phân công giáo viên đổi lớp coi kiểm tra, chấm chéo giữa các khối hoặc tổ chức tập trung như một kỳ thi.
Điều này khiến nhiều giáo viên băn khoăn liệu cách làm trên có thực sự phù hợp với tinh thần của Thông tư 27 hay chưa.
Thông tư 27 giao trách nhiệm đánh giá cho giáo viên trực tiếp giảng dạy
Tại điểm a khoản 2 Điều 16 Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT quy định:
“Giáo viên giảng dạy môn học:
a) Chịu trách nhiệm đánh giá quá trình học tập, rèn luyện và kết quả học tập của học sinh đối với môn học, hoạt động giáo dục theo quy định”.
Trong khi đó, điểm a khoản 1 Điều 16 quy định:
“Giáo viên chủ nhiệm:
a) Chịu trách nhiệm đánh giá, tổng hợp kết quả giáo dục học sinh trong lớp; hoàn thành hồ sơ đánh giá học sinh theo quy định; nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục học sinh cho lớp học sau”.
Có thể thấy, Thông tư 27 xác định giáo viên trực tiếp giảng dạy và giáo viên chủ nhiệm là những người giữ vai trò chính trong hoạt động đánh giá học sinh.
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù giáo dục tiểu học, bởi giáo viên là người theo dõi học sinh thường xuyên trong suốt quá trình học tập, rèn luyện, từ đó có cái nhìn toàn diện hơn về sự tiến bộ của từng em.
Thông tư nhấn mạnh yêu cầu không tạo áp lực cho học sinh và giáo viên
Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư 27 được nêu tại khoản 3 Điều 4:
“Đánh giá sự tiến bộ và vì sự tiến bộ của học sinh; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự cố gắng trong học tập, rèn luyện của học sinh; giúp học sinh phát huy nhiều nhất khả năng, năng lực; đảm bảo kịp thời, công bằng, khách quan; không so sánh học sinh này với học sinh khác, không tạo áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh”.
Quy định này cho thấy mục tiêu của Thông tư 27 là hướng đến môi trường đánh giá nhẹ nhàng, phù hợp tâm lý lứa tuổi tiểu học.
Tuy nhiên, ở một số nơi hiện nay, việc tổ chức kiểm tra định kỳ với nhiều khâu như đổi giáo viên coi kiểm tra, chấm chéo hoặc tổ chức tập trung đôi khi khiến học sinh có tâm lý căng thẳng hơn so với hoạt động kiểm tra thông thường trên lớp.
Đặc biệt đối với học sinh lớp 1, lớp 2, việc làm bài dưới sự giám sát của giáo viên không trực tiếp giảng dạy có thể ảnh hưởng nhất định đến tâm lý và sự tự tin của các em.
Bên cạnh đó, phụ huynh và giáo viên cũng có thể chịu áp lực về kết quả kiểm tra nếu việc đánh giá quá nặng về điểm số.
Thông tư 27 có quy định tổ chức kiểm tra định kỳ phải thành lập hội đồng kiểm tra, đổi khối coi thi và chấm chéo?
Bản thân người viết hiện đang giảng dạy ở bậc tiểu học đã rà soát khá kỹ nội dung Thông tư 27 và nhận thấy văn bản không có quy định bắt buộc về thành lập hội đồng kiểm tra; đổi giáo viên coi kiểm tra giữa các lớp; chấm chéo giữa các tổ, khối hoặc tổ chức kiểm tra theo mô hình thi tập trung.
Điều 7 của Thông tư chủ yếu quy định về nội dung và yêu cầu của đánh giá định kỳ.
Cụ thể, điểm a, khoản 1 Điều 7 quy định việc đánh giá định kỳ về nội dung học tập các môn học, hoạt động giáo dục
“Vào giữa học kỳ I, cuối học kỳ I, giữa học kỳ II và cuối năm học, giáo viên dạy môn học căn cứ vào quá trình đánh giá thường xuyên và yêu cầu cần đạt, biểu hiện cụ thể về các thành phần năng lực của từng môn học, hoạt động giáo dục để đánh giá học sinh đối với từng môn học, hoạt động giáo dục
Như vậy, Thông tư 27 nhấn mạnh vai trò của giáo viên trong hoạt động đánh giá, đồng thời hướng đến việc đánh giá phù hợp với mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh thay vì nặng về quy trình tổ chức như một kỳ thi.
Cần tổ chức kiểm tra theo hướng nhẹ nhàng, phù hợp tâm lý lứa tuổi
Thông tư 27 không xem điểm kiểm tra định kỳ là căn cứ duy nhất để đánh giá học sinh mà đặt trong tổng thể của quá trình học tập và rèn luyện.
Điểm a, điểm b, Khoản 1, Điều 9 quy định: Vào giữa học kỳ I, cuối học kỳ I, giữa học kỳ II và cuối năm học:
“Giáo viên dạy môn học căn cứ vào quá trình đánh giá thường xuyên và các mức đạt được từ đánh giá định kỳ về môn học, hoạt động giáo dục để tổng hợp và ghi kết quả đánh giá giáo dục của từng học sinh vào Bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp.
Giáo viên chủ nhiệm căn cứ vào kết quả đánh giá thường xuyên và các mức đạt được từ đánh giá định kỳ về từng phẩm chất chủ yếu, năng lực cốt lõi của mỗi học sinh để tổng hợp và ghi kết quả đánh giá giáo dục của học sinh vào Bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp”.
Có thể thấy, việc thực hiện đánh giá theo đúng tinh thần của Thông tư được thực hiện theo hướng phát huy vai trò đánh giá của giáo viên trực tiếp giảng dạy; tăng cường đánh giá thường xuyên; kết hợp nhận xét với kết quả bài kiểm tra; hạn chế tạo áp lực không cần thiết cho học sinh và phụ huynh; tổ chức kiểm tra phù hợp tâm lý lứa tuổi tiểu học.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, nhiều ý kiến cho rằng việc thực hiện đúng tinh thần “không tạo áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh” theo khoản 3 Điều 4 Thông tư 27 sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục tiểu học nhẹ nhàng, tích cực và phù hợp hơn với mục tiêu phát triển toàn diện học sinh.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
