Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố phổ điểm các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông trong đó có môn thi Ngữ văn.
Theo số liệu được công bố, năm nay có 1.197.227 thí sinh dự thi môn Ngữ văn, tăng hơn 70.000 thí sinh so với năm 2025.
Điểm trung bình của môn thi Ngữ văn là 6,5, thấp hơn mức 7,0 của năm trước. Điểm trung vị là 6,75, giảm so với mức 7,25 của năm 2025; trong khi mức điểm có nhiều thí sinh đạt nhất là 7,0, thấp hơn mức 7,5 của năm trước. Toàn quốc có 157 thí sinh đạt từ 1 điểm trở xuống, chiếm 0,013%; số thí sinh có điểm dưới trung bình là 132.685 em, tương ứng 11,083%.
Đáng chú ý, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 không ghi nhận thí sinh nào đạt điểm 10 môn Ngữ văn nhưng có 8 thí sinh đạt 9.5 và 9.75. Trong khi đó, có 8 thí sinh bị điểm 0. Tỷ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên là 35,39%, giảm mạnh so với 51,16% của năm 2025 và 64,57% của năm 2024.
Xét theo điểm trung bình môn Ngữ văn của Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, Ninh Bình là địa phương dẫn đầu cả nước với mức 7,257 điểm và có 47.706 thí sinh dự thi. Tuy nhiên, Thành phố Hà Nội là địa phương có số lượng thí sinh dự thi đông nhất với 125.615 em, chiếm hơn 10% tổng số thí sinh của cả nước.
Top 10 địa phương có điểm trung bình môn Ngữ văn cao nhất gồm: Ninh Bình, thành phố Hải Phòng, Nghệ An, thành phố Hà Nội, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Đồng Tháp, Phú Thọ, Thái Nguyên và Lai Châu. Chi tiết như sau:
Phổ điểm đẹp, phân hoá tốt, có lợi cho các trường đại học sử dụng tuyển sinh
Đánh giá về phổ điểm thi môn Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội bày tỏ, phổ điểm của các môn năm nay tương đối đẹp, phân bố đồng đều, đặc biệt có sự phân hoá tốt. Độ phân hoá tốt sẽ có lợi cho các trường đại học, cao đẳng có thể sử dụng kết quả này để tuyển sinh.
Không những vậy, phổ điểm cũng phản ánh hoạt động dạy và học của các trường trung học phổ thông sau 2 năm với một định hướng mới - định hướng về phát triển phẩm chất và năng lực người học. Điều này thể hiện rất rõ trong đề thi và cách làm, điều đó chứng tỏ đã có sự chuyển dịch tốt.
Riêng môn Ngữ văn, phổ điểm của năm nay khá đẹp và khác với hình dung của nhiều người trước khi nhìn thấy phổ điểm. Phổ điểm này phản ánh công việc giảng dạy và học tập tại các trường trung học phổ thông đã sẵn sàng với những yêu cầu kiểm tra, đánh giá.
Cũng theo thầy Sơn, quá trình bồi dưỡng giáo viên, chúng ta đã làm một công việc là bồi dưỡng cho giáo viên khả năng kiểm tra, đánh giá theo những lý thuyết mới, ví dụ như Rubric. Khi triển khai chương trình ETEP (chương trình phát triển các trường sư phạm để nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông), giáo viên được bồi dưỡng về các công cụ, các phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực. Như vậy, giáo viên đã được làm quen với công việc đó.
"Tôi cho rằng sau 2 năm, giáo viên đã quen dần với cách kiểm tra, đánh giá như thế, học sinh cũng được dạy theo cách như vậy. Điều đó minh chứng cho việc giáo dục đã đáp ứng được với mục tiêu của chương trình đặt ra", thầy Sơn nói.
Đánh giá về phổ điểm môn Ngữ văn tại kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, tỷ lệ thí sinh đạt điểm giỏi (từ 7 điểm trở lên) đã giảm mạnh so với các năm trước. Cụ thể, nếu năm 2025 tỷ lệ này đạt 65,4%, các năm trước đó dao động khoảng 62-64% (tương đương khoảng 6,5/10 thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên), thì năm nay chỉ còn khoảng 35%. Như vậy, điều này cho thấy đề thi môn Ngữ văn năm 2026 đã có sự phân hóa rõ rệt hơn so với những năm trước.
Minh chứng rõ nét cho việc dạy học Ngữ văn trong nhà trường đang đi đúng hướng
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thanh Hoa - Giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc nhận định, đề thi môn Ngữ văn năm 2026 đã hoàn thành rất tốt mục tiêu đề ra và bảo đảm tính công bằng đối với mọi thí sinh.
Theo cô Hoa, Ngữ văn luôn là môn thi thu hút nhiều sự quan tâm trong mỗi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông bởi đây là môn học có tính phổ biến cao, hầu như bất kỳ ai đọc đề cũng có thể đưa ra góc nhìn và cảm nhận riêng.
Tuy nhiên, xét trên mục tiêu của kỳ thi, cô đánh giá đề thi năm nay đã thực hiện tốt chức năng đánh giá, đo lường năng lực người học, vừa phục vụ xét công nhận tốt nghiệp, vừa đáp ứng yêu cầu tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học.
Theo đó, với yêu cầu của một đề thi có khả năng phân hóa và phản ánh chính xác năng lực của thí sinh, bao gồm năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học, đề thi Ngữ văn năm 2026 đã đáp ứng tốt các tiêu chí này và có độ tin cậy cao.
"Cá nhân tôi cho rằng, đề thi Ngữ văn năm nay, tiếp nối định hướng từ năm 2025, đã chấm dứt hoàn toàn tình trạng học tủ, học thuộc hay học vẹt. Đề thi không còn kiểm tra học sinh nhớ gì, biết gì mà tập trung đánh giá các em làm được gì; từ kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, tư duy đến khả năng cảm thụ văn học. Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, xây dựng đề theo hướng mở cũng góp phần thúc đẩy văn hóa đọc trong nhà trường phổ thông", cô Hoa chia sẻ.
Qua theo dõi phổ điểm và kết quả thi, cô Hoa cho biết đã ghi nhận một tín hiệu đáng chú ý. Trước kỳ thi, nhiều ý kiến băn khoăn việc đề thi sử dụng ngữ liệu đề cập đến công nghệ, các phát minh hiện đại hay nhân vật nước ngoài có thể ảnh hưởng đến tính công bằng giữa các vùng miền. Tuy nhiên, thực tế kết quả cho thấy lần đầu tiên tỉnh Lai Châu xuất hiện trong nhóm 10 địa phương có điểm trung bình môn Ngữ văn cao nhất. Theo cô, điều này phản ánh đề thi đã đo lường đúng năng lực của thí sinh, bất kể điều kiện vùng miền, qua đó mang lại ý nghĩa tích cực đối với cả giáo dục phổ thông và giáo dục đại học.
Cô Hoa cho rằng, khi đề thi được xây dựng trên cơ sở đánh giá những năng lực phổ quát theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh ở mọi địa phương đều có cơ hội thể hiện đúng năng lực của mình. Chính vì vậy, đề thi năm nay bảo đảm sự công bằng đối với tất cả thí sinh, đồng thời góp phần hình thành những năng lực cần thiết để các em trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.
Bên cạnh đề thi, cô Hoa cũng đánh giá cao việc lần đầu áp dụng rubric trong hướng dẫn chấm phần thi viết môn Ngữ văn.
Theo cô Hoa, trước đây môn Ngữ văn thường chịu định kiến rằng điểm số phụ thuộc nhiều vào cảm nhận hoặc tâm trạng của giám khảo. Tuy nhiên, với rubric quy định rõ tiêu chí, mức độ yêu cầu và giới hạn điểm ở từng nội dung, sự chênh lệch trong chấm thi giữa các giám khảo cũng như giữa các hội đồng thi trên cả nước đã được giảm đáng kể. Khi có một rubric đủ chặt chẽ, việc chấm thi không còn hoàn toàn mang tính định tính mà đã có cơ sở rõ ràng hơn.
Qua nghiên cứu rubric chấm thi năm nay, cô Hoa nhận thấy điểm số dành cho yếu tố sáng tạo, khả năng diễn đạt, hành văn và sử dụng ngôn ngữ chiếm tỷ trọng tương đối lớn. Đây chính là cơ sở để phát hiện, ghi nhận và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh. Vì vậy, trong thời gian tới, cô mong muốn giáo viên tiếp tục sử dụng rubric không chỉ trong các kỳ thi mà cả trong quá trình đánh giá thường xuyên trên lớp. Theo cô, rubric được thiết kế hướng tới hình mẫu người học Ngữ văn toàn diện, nên việc dạy học và đánh giá theo rubric cũng chính là quá trình hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh.
Điều này chứng tỏ việc dạy học Ngữ văn trong nhà trường đang đi đúng hướng và cần tiếp tục kiên định với định hướng đổi mới. Những thay đổi ban đầu có thể khiến giáo viên còn bỡ ngỡ, nhưng nếu kiên trì thực hiện, sẽ đạt được những kết quả tích cực.
Mặt khác, khi đề thi và cách chấm đều hướng đến đánh giá năng lực, học sinh cũng sẽ được định hình và phát triển theo khung năng lực đó. Đây là yếu tố có ý nghĩa không chỉ với từng cá nhân mà còn đối với chất lượng nguồn nhân lực của đất nước trong tương lai.
Cô Hoa nhấn mạnh, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đối với môn Ngữ văn hướng tới hai mục tiêu cốt lõi là hình thành năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học. Trong đó, năng lực ngôn ngữ bao gồm kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; còn năng lực văn học là khả năng cảm thụ thẩm mỹ, cảm nhận tinh tế về thiên nhiên, đất nước và con người.
"Khi những năng lực này được tích hợp trong một đề thi tốt và được đánh giá bằng một rubric khoa học, chúng ta đang góp phần xây dựng cho học sinh một nền tảng năng lực vững chắc. Tôi mong các thầy cô sẽ tiếp tục kiên trì với những đổi mới đã và đang triển khai, bởi đây là những năng lực rất cần thiết để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới", cô Hoa nhấn mạnh.
