Một trong những mục tiêu tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là nâng cao thể lực, trí lực, tầm vóc và tuổi thọ khỏe mạnh của nhân dân. Đến năm 2030, tăng chiều cao trung bình của trẻ em và thanh thiếu niên từ 1-18 tuổi thêm tối thiểu 1,5cm; giảm gánh nặng bệnh tật và kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe...
Gần đây, ngày 1/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Trong đó, mục tiêu đề ra đến năm 2030 là 60% cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập có nhân viên y tế trường học chuyên trách, đảm bảo trình độ chuyên môn y tế theo quy định; 100% cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng biệt có đủ thuốc, thiết bị y tế thiết yếu.
Theo một số hiệu trưởng, nhân viên trường học, đây là định hướng quan trọng, tạo cơ sở để thúc đẩy việc hoàn thiện cơ sở vật chất, đội ngũ nhân sự trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục còn thiếu nhân viên y tế trường học chuyên trách.
Chương trình Sức khỏe học đường hướng tới chuẩn hóa đội ngũ y tế trong trường học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Đông Cương - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Tê Xăng (xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi) cho rằng, việc đảm bảo đội ngũ nhân viên y tế trường học là rất cần thiết. Trong quá trình học tập, vui chơi học sinh dễ xảy ra các vấn đề về sức khỏe như cảm cúm, sốt, ho, ngã, trầy xước chân tay... Nếu có nhân viên y tế, việc xử lý ban đầu sẽ kịp thời, hiệu quả, góp phần giảm rủi ro và tạo sự an tâm cho phụ huynh.
Ngoài ra, đội ngũ này còn giữ vai trò nòng cốt trong việc xây dựng và triển khai các kế hoạch, như tổ chức theo dõi sức khỏe định kỳ, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn phòng bệnh, vệ sinh cá nhân và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho học sinh.
Thầy Cương cho biết thêm, hiện tại, nhà trường không có nhân viên y tế trường học do nhiều năm không có chỉ tiêu biên chế. Vì vậy, vị trí này đang được giao cho một giáo viên dạy bộ môn Sinh học kiêm nhiệm. Tuy nhiên, do phải ưu tiên nhiệm vụ giảng dạy nên công tác y tế chỉ dừng ở việc tuyên truyền, hướng dẫn và xử lý những tình huống đơn giản. Khi học sinh gặp vấn đề về sức khỏe, giáo viên chỉ có thể sơ cứu ban đầu, sau đó nhà trường phải chuyển các em xuống trạm y tế để tiếp tục xử lý.
Đặc biệt, do 100% học sinh tại trường đều là người dân tộc thiểu số nên nhà trường còn phải đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục vệ sinh cá nhân và kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe cho các em. Tuy nhiên, do không có nhân viên y tế chuyên trách khiến nhà trường gặp nhiều khó khăn khi triển khai đồng bộ và duy trì hiệu quả các hoạt động chăm sóc sức khỏe học đường.
Để đáp ứng các mục tiêu của Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035, thầy Cương cho biết, nhà trường sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, giáo viên kiêm nhiệm công tác y tế sẽ tiếp tục tham gia các lớp tập huấn do cơ quan y tế tổ chức nhằm nâng cao kỹ năng xử lý những tình huống ban đầu.
Song song với đó, nhà trường chủ động kiến nghị các cấp có thẩm quyền sớm bổ sung chỉ tiêu tuyển dụng nhân viên y tế trường học.
Ngoài ra, để thu hút và giữ chân nhân viên y tế trường học tại vùng sâu, vùng xa, thầy Cương cho rằng cần có thêm chế độ, chính sách hỗ trợ phù hợp và mang tính đặc thù hơn. Thực tế điều kiện làm việc ở khu vực miền núi còn nhiều khó khăn về giao thông, sinh hoạt và cách khá xa trung tâm y tế, trong khi mức thu nhập, chế độ đãi ngộ chưa thực sự tạo được động lực gắn bó lâu dài.
Đánh giá về mục tiêu đến năm 2030, 60% cơ sở giáo dục công lập có nhân viên y tế trường học chuyên trách, thầy Trần Văn Chiến - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Nà Khoang (xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La) cho rằng, đây là chủ trương hết sức cần thiết, nhất là với trường học ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đối với các trường bán trú, do đặc thù học sinh ăn, ở và sinh hoạt tại trường nên nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu rất lớn, đòi hỏi phải có sự theo dõi, hỗ trợ kịp thời ngay tại chỗ. Trong khi đó, việc thiếu nhân viên y tế cùng địa hình đồi núi cách xa cơ sở y tế đã làm tăng thêm áp lực trong công tác chăm sóc sức khỏe và xử lý các tình huống phát sinh tại trường.
Chẳng hạn, tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Nà Khoang, nhiều năm qua, nhà trường không có nhân viên y tế trường học chuyên trách. Trong điều kiện thiếu cán bộ y tế, giáo viên chủ nhiệm từng lớp phải trực tiếp đảm nhận việc sơ cứu, xử lý các tình huống sức khỏe thông thường cho học sinh. Với trường hợp vượt quá khả năng, nhà trường sẽ cử cán bộ, giáo viên đưa các em đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám, điều trị.
Bên cạnh đó, nhà trường còn gặp khó khăn trong việc trang bị thuốc và thiết bị y tế. Do không có nhân viên chuyên trách, nhà trường gặp nhiều lúng túng trong lựa chọn, mua sắm và sử dụng các loại thuốc, vật tư y tế theo đúng quy định. Hiện trường chỉ trang bị các loại thuốc thông thường, bông băng và dụng cụ phục vụ sơ cứu ban đầu; các loại thuốc kháng sinh nhà trường không trang bị do không có cán bộ chuyên môn y tế phụ trách.
Đặc biệt, do không có chỉ tiêu biên chế dành cho nhân viên y tế trường học nên dù các trường có nhu cầu vẫn không thể bố trí, buộc giáo viên phải kiêm nhiệm thêm công tác chăm sóc sức khỏe học đường.
Cần sớm có giải pháp để đảm bảo đủ đội ngũ y tế trường học
Đối với các trường vùng sâu, vùng xa có nhiều học sinh bán trú, đội ngũ nhân viên y tế càng có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an toàn sức khỏe cho học sinh trong quá trình học tập và sinh hoạt tại trường.
Dưới góc nhìn của người trực tiếp thực hiện công tác y tế trường học, cô Mai Thị Khuyên, hiện là nhân viên văn thư kiêm nhiệm thư viện, thiết bị, y tế trường học Trường Trung học cơ sở Nga Giáp (xã Hồ Vương, tỉnh Thanh Hóa) chia sẻ, việc phải kiêm nhiệm cùng lúc nhiều công việc sẽ khó bảo đảm chất lượng trong công tác y tế học đường. Vì vậy, hiện nay hoạt động y tế tại trường chủ yếu chỉ dừng lại ở mức sơ cứu ban đầu, như xử lý các trường hợp học sinh bị xây xát, đứt tay, đứt chân, sát khuẩn vết thương và chăm sóc những chấn thương nhẹ.
Một số hoạt động tư vấn, giáo dục sức khỏe chuyên sâu hơn, như phòng, chống cận thị; cong vẹo cột sống, đảm bảo dinh dưỡng hay các vấn đề liên quan đến phát triển thể chất... chưa thể triển khai. Đây đều là nội dung đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà nhân viên kiêm nhiệm khó có thể đáp ứng đầy đủ.
"Năm học 2025-2026, nhà trường có khoảng hơn 300 học sinh, trung bình mỗi ngày có từ 10-15 em đến phòng y tế xin băng gạc, dầu gió hoặc nhờ xử lý các vấn đề sức khỏe thông thường, như đau bụng, đau đầu.
Bên cạnh việc chăm sóc sức khỏe cho học sinh, tôi còn phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác, như chuẩn bị hồ sơ, sổ sách, đón đoàn kiểm tra và hoàn thành công việc chuyên môn được giao. Vì vậy, dù có phòng y tế nhưng phần lớn thời gian tôi thường làm việc tại phòng văn thư. Thậm chí, tôi phải mang theo một số thuốc và vật dụng y tế để tiện xử lý khi học sinh cần.
Khối công việc khá lớn nhưng mức lương hiện tại của tôi chỉ khoảng 7 triệu đồng/tháng. Điều này khiến việc bảo đảm đời sống gặp nhiều khó khăn, nhất là trong bối cảnh giá cả sinh hoạt ngày càng tăng", cô Khuyên bày tỏ.
Trước yêu cầu ngày càng cao về công tác chăm sóc sức khỏe theo tinh thần Nghị quyết số 72, cô Khuyên cho rằng cần sớm có giải pháp căn cơ để bảo đảm chất lượng y tế học đường, trong đó, yếu tố quan trọng nhất là phải có đội ngũ nhân sự chuyên trách. Chỉ khi bố trí đủ nhân lực đúng chuyên ngành, công tác chăm sóc sức khỏe cho học sinh mới có thể triển khai bài bản, hiệu quả và đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
Trong trường hợp địa phương chưa thể tuyển dụng nhân viên y tế trường học nên giao nhiệm vụ này cho trạm y tế xã/phường đảm nhiệm hỗ trợ. Đội ngũ y tế cơ sở có chuyên môn, trang thiết bị và điều kiện cần thiết để chăm sóc sức khỏe học sinh. Điều đó sẽ tốt hơn so với việc để nhân viên, giáo viên trường học kiêm nhiệm.
Trong khi đó, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Nà Khoang cho biết, theo tinh thần Nghị quyết số 72, vai trò của nhân viên y tế trường học hết sức quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh. Nhà trường sẽ tiếp tục kiến nghị với các cấp quản lý sớm bổ sung chỉ tiêu biên chế cho vị trí nhân viên y tế trường học. Việc có đội ngũ chuyên trách không chỉ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, mà còn hỗ trợ nhà trường trong công tác phòng, chống dịch bệnh; theo dõi tình trạng dinh dưỡng; quản lý hồ sơ sức khỏe và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh khác.
Trước đây ở thôn, bản, việc chăm sóc sức khỏe chủ yếu dựa vào những người có hiểu biết nhất định về y tế, thậm chí có nơi còn không có người phụ trách. Vì vậy, việc tăng cường đội ngũ y tế trường học, nhất là ở khu vực miền núi, vùng đặc biệt khó khăn sẽ giúp nâng cao sức khỏe cũng như đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh", thầy Chiến nhấn mạnh.
