Năm học 2025 – 2026 sắp kết thúc, thời điểm này trên các trang mạng xã hội, phụ huynh đã thi nhau đăng bảng điểm của con lên mạng xã hội sau khi giáo viên đã hoàn tất điểm trên hệ thống điểm điện tử. Tất nhiên, những phụ huynh đăng bảng điểm của con em mình phải là bảng điểm đẹp, có nhiều điểm 9, điểm 10.
Có những học sinh giỏi thực sự, điểm số phản ánh đúng năng lực của học trò. Nhưng, cũng nhiều điểm 9, điểm 10 cũng chưa chắc là con em mình học tốt bởi thực tế một số môn học, một số trường học hiện nay đang quá dễ dãi với điểm 9, điểm 10 không chỉ trong kiểm tra thường xuyên mà cả kiểm tra định kỳ.
Là một giáo viên phổ thông, bản thân người viết bài cũng nhiều khi không lý giải nổi vì sao điểm một số môn học của đồng nghiệp mình đang dạy lại cao đến vậy. Phần lớn điểm kiểm tra thường xuyên, định kỳ là điểm 9, điểm 10. Nên có môn có tới hơn 90% học sinh xếp loại trung bình môn ở mức Tốt (điểm giỏi trước đây).
Nhiều điểm 10 có đánh giá đúng năng lực của học trò?
Mỗi khi nói điểm 10 - điểm tuyệt đối, chúng ta nghĩ ngay đến học sinh đó rất giỏi nhưng bảng điểm cả lớp điểm 10 gần hết thì chắc chắn mọi người sẽ đặt ra nhiều câu hỏi nghi vấn, nhất là những lớp học đó không phải lớp chuyên, lớp chọn.
Thực ra, nếu như giáo viên giỏi sẽ biết cách phân loại đối tượng học trò. Bởi lẽ, đề kiểm tra hiện nay đang được phân chia theo 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao.
Câu hỏi vận dụng cao thường hướng đến đối tượng học sinh giỏi. Những học sinh đạt điểm 9, điểm 10 ngoài việc học tốt kiến thức trong chương trình, sách giáo khoa, các em phải biết vận dụng vào từng tình huống thực tiễn để giải quyết vấn đề.
Tuy nhiên, cách kiểm tra hiện nay của một số môn học thường không hướng đến mục tiêu như vậy. Nhiều giáo viên chủ yếu vẫn kiểm tra theo dạng tái hiện kiến thức. Cho đề cương, hoặc những câu hỏi trước để học sinh chuẩn bị và học thuộc đáp án. Khi kiểm tra chính thức, học sinh chỉ tái hiện lại.
Ngay cả bài kiểm tra định kỳ, nhà trường tổ chức kiểm tra tập trung nhưng phần lớn các câu hỏi trong đề kiểm tra của một số môn học có trong đề cương của học trò. Nhìn vào tập đề cương mà học sinh để trên bục giảng trước khi bước vào làm bài kiểm tra, giám thị dễ dàng so sánh với đề chính thức mà học sinh đang làm giống hệt nhau. Chỉ khác, đề cương có nhiều hơn vài câu hỏi trắc nghiệm.
Mỗi môn học khi kiểm tra chỉ có mười mấy câu hỏi trắc nghiệm và vài câu hỏi tự luận giáo viên đã cho đề cương, đã ôn kỹ trước khi kiểm tra nên đa phần học sinh đạt điểm 9, 10 là điều hiển nhiên.
Nhưng, với cách kiểm tra, đánh giá kết quả học lực như vậy không giúp cho học trò nắm được kiến thức vững vàng, học sinh có thể không cần học hành gì nhiều, đến khi kiểm tra dành một chút thời gian ôn tập là tự tin làm đúng hết các câu hỏi trong đề.
Chính vì tổng kết trung bình môn của nhiều lớp đa phần đều trên 9,0 điểm nên dẫn đến khó khăn cho việc phân loại học trò. Công tác phân luồng học sinh cũng khó vì phần lớn học sinh đạt điểm học lực từ Khá trở lên.
Giáo viên dễ dãi trong kiểm tra đánh giá học lực của học trò là đang tự làm khó mình
Cách đây vài tháng, địa phương người viết bài công bố kết quả kỳ thi học sinh giỏi văn hóa cấp trung học cơ sở. Trong đó, nhiều môn thi chỉ cần đạt 5,0 – 6,0 điểm/ thang điểm 20 là học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh.
Với mức điểm này, nếu quy về thang điểm 10 thì chỉ 2,5 – 3,0 điểm nhưng phần lớn học sinh tham dự kỳ thi không đạt giải. Trong khi, những học sinh tham dự kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh là những em có tố chất, có năng khiếu nhất về môn học mới được thầy cô lựa chọn và bồi dưỡng nhiều tháng trời.
Vậy nhưng, ở trường khi kiểm tra đại trà, phần lớn học sinh đạt điểm 9, điểm 10 ở mọi hình thức kiểm tra.
Việc giáo viên dễ dãi trong kiểm tra, đánh giá và hào phóng cho điểm 10 đại trà ở lớp mình dạy đang làm khó chính họ và thậm chí hại học trò.
Một khi giáo viên cho điểm cao, tổng kết cao thì năm sau lại tiếp tục phải cao nữa vì nhà trường sẽ căn cứ vào kết quả năm học trước để giao nhiệm vụ cho năm học hiện tại với phương châm phải “bằng hoặc cao hơn năm học trước”.
Vòng xoáy điểm số như vậy khiến cho giáo viên cứ đẩy cao lên mãi. Đến nỗi, có một số môn học tỉ lệ học sinh Đạt (trung bình) chỉ chiếm vài phần trăm. Học sinh cả trường đạt học Tốt (giỏi) cuối năm học lên đến 90% - một con số không tưởng.
Điều đáng lo nhất là giáo viên dễ dãi trong việc cho điểm 10 sẽ dẫn đến việc học sinh mất dần động lực học tập. Vì điểm 10 đã là cao nhất rồi nên nhiều học sinh chủ quan, cho rằng mình giỏi, xem thường việc học.
Thực tế hiện nay, không ít học sinh ở trường đạt rất nhiều điểm 9 -10 nhưng khi vào các kỳ thi tuyển sinh hoặc khảo sát độc lập thì kết quả thấp hơn khá nhiều. Điều đó cho thấy điểm số nội bộ và năng lực thực chất đôi khi có khoảng cách rất xa.
Vì thế, giáo viên cần hướng đến chất lượng thật, điểm số phải khách quan, trung thực. Điểm 10 của học sinh phải là kết quả của sự hiểu bài thật sự, các em có năng lực vận dụng tốt, thái độ học tập nghiêm túc, và nổi trội hơn mặt bằng chung.
Một nền giáo dục lành mạnh cần coi trọng sự tiến bộ thật hơn là những bảng điểm đẹp mắt. Điểm 10 sẽ có ý nghĩa hơn nhiều khi nó được tạo nên bằng năng lực thật và sự cố gắng thật của học sinh.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
