Trong thời gian gần đây, tình trạng thực phẩm bẩn xâm nhập vào trường học có nhiều diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển của học sinh.
Trước thực trạng đó, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã chủ động triển khai nhiều biện pháp đồng bộ nhằm tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh về vệ sinh an toàn thực phẩm. Đồng thời, Sở cũng siết chặt công tác quản lý, kiểm tra các cơ sở giáo dục trên địa bàn, yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về nguồn gốc, chất lượng thực phẩm, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.
Áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong trường học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử giáo dục Việt Nam, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết: Sở đã chỉ đạo các nhà trường có tổ chức cho học sinh ăn bán trú tăng cường phối hợp với phụ huynh học sinh trong công tác giám sát giao nhận thực phẩm hàng ngày, giám sát chế biến thức ăn cho học sinh tại bếp ăn nhà trường và giám sát bữa ăn của trẻ.
Sở thành lập đoàn kiểm tra công tác tổ chức cho học sinh ăn bán trú theo kế hoạch, tư vấn, hỗ trợ các đơn vị về hồ sơ thực phẩm đảm bảo tính pháp lý, chú ý nguồn gốc và chất lượng thực phẩm được đưa vào trường học chế biến cho học sinh. Đoàn kiểm tra đã tiến hành kiểm tra hồ sơ pháp lý liên quan đến công tác tổ chức bán trú cho học sinh tại trường.
Công tác hậu kiểm được duy trì thường xuyên, các cơ sở đã hoàn thiện, bổ sung đầy đủ các giấy tờ liên quan đến hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, đảm bảo điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định.
Sở cũng lồng ghép nội dung kiểm tra công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong các cuộc kiểm tra chuyên môn, chuyên đề về điều kiện học tập, vệ sinh trường lớp, tổ chức triển khai các chương trình y tế, vệ sinh phòng bệnh, chương trình phòng chống tác hại thuốc lá, rượu bia...;
Tăng cường giám sát công tác tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, tổ chức bữa ăn cho học sinh tại trường theo quy định về số bữa ăn, thành phần, định lượng và nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị, phân bố bữa ăn phù hợp.
100% các cơ sở giáo dục có tổ chức cho học sinh ăn bán trú thực hiện việc ký hợp đồng thực phẩm với các đơn vị cung cấp đảm bảo tính pháp lý, đảm bảo thực phẩm rõ nguồn gốc và vệ sinh an toàn thực phẩm. Thực hiện đúng quy định số kiểm thực 3 bước của ngành y tế, việc giao nhận thực phẩm hàng ngày có sự tham gia giám sát của phụ huynh học sinh. Không có ổ dịch, ngộ độc thực phẩm, cháy nổ trong các cơ sở giáo dục.
Bên cạnh đó, Sở đã thực hiện nghiêm túc chương trình cải cách hành chính theo chỉ đạo, yêu cầu của Ủy ban nhân dân thành phố: Thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của Sở Y tế, Uỷ ban nhân dân thành phố về việc hướng dẫn, chỉ đạo công tác đảm bảo an toàn thực phẩm trong tình hình mới. Hướng dẫn các cơ sở giáo dục thực hiện và triển khai đầy đủ nghiêm túc các văn bản quy phạm pháp luật về công tác an toàn thực phẩm theo đúng văn bản chỉ đạo của các cấp; tuyên truyền công tác phòng chống dịch bệnh, ngộ độc thực phẩm, phòng chống tác hại thuốc lá... tới 100% trường học; phối hợp chặt chẽ với trạm y tế phường, xã trong việc thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh.
Cử cán bộ tham gia các lớp tập huấn do Sở Y tế tổ chức về sử dụng phần mềm quản lý hồ sơ an toàn thực phẩm, cập nhật dữ liệu định kỳ theo quy định.
Tăng cường công tác tuyên truyền tới toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên các cơ sở giáo dục, cha mẹ học sinh, các ban ngành đoàn thể, chính quyền địa phương và nhân dân về công tác an toàn thực phẩm trong trường học nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, các tổ chức, cá nhân.
Cập nhật đầy đủ các tài liệu và tổ chức truyền thông an toàn thực phẩm với sức khỏe học sinh phù hợp theo từng độ tuổi, lồng ghép các nội dung giáo dục an toàn thực phẩm vào chương trình giảng dạy. Kết quả 100% các trường tổ chức hoạt động tuyên truyền định kỳ về phòng chống ngộ độc thực phẩm, an toàn thực phẩm, dinh dưỡng hợp lý đối với sức khỏe học sinh.
Xây dựng, triển khai các mô hình điểm, các dự án về bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp với tăng cường hoạt động thể lực cho học sinh tại địa phương. Mô hình “Bữa ăn học đường đảm bảo dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam” đối với trẻ mẫu giáo được khuyến khích, nhân rộng với các nhà trường có tổ chức cho trẻ ăn bán trú đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ nhân viên và mức tiền ăn do phụ huynh đóng góp.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành, giám sát, thống kê, báo cáo cũng được Sở chú trọng. Theo đó, 100% các cơ sở giáo dục có tổ chức ăn bán trú đều thực hiện tính khẩu phần dinh dưỡng suất ăn trên phần mềm quản lý bán trú, khai thác hiệu quả công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành, giám sát, thống kê, báo cáo.
Sở Giáo dục và Đào tạo khuyến khích các cơ sở giáo dục lưu trữ các nội dung quản lý sức khỏe học sinh, công tác y tế học đường, an toàn thực phẩm trên phần mềm Edoc. Thực hiện báo ăn trực tuyến, công khai thực đơn hàng ngày, tuần, tháng, công khai tài chính bằng các hình thức quét mã QR để phụ huynh thuận tiện theo dõi. Các số liệu báo cáo, thống kê bằng hình thức thiết lập các biểu bảng trực tuyến để thuận tiện việc cung cấp, tổng hợp số liệu.
Kiểm soát chặt chẽ việc lựa chọn nhà cung ứng thực phẩm, cung cấp suất ăn
Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cũng đề nghị Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu chỉ đạo các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học có tổ chức bán trú trên địa bàn nghiêm túc triển khai thực hiện nhiều nội dung quan trọng để đảm bảo an toàn thực phẩm trong các bữa ăn bán trú cho học sinh.
Cụ thể, đối với các cơ sở giáo dục, cần kiểm soát chặt chẽ việc lựa chọn nhà cung ứng thực phẩm, cung cấp suất ăn.
Theo đó, các cơ sở giáo dục cần rà soát, kiểm tra danh sách các đơn vị cung ứng thực phẩm, cung cấp suất ăn đang hợp tác; bảo đảm các nhà cung ứng có đầy đủ hồ sơ pháp lý theo quy định và cung cấp chứng từ hợp lệ, rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm.
Chấm dứt hợp đồng đối với các nhà cung ứng không đủ điều kiện pháp lý hoặc có dấu hiệu cung cấp thực phẩm, cung cấp suất ăn không bảo đảm chất lượng, không an toàn.
Rà soát nội dung hợp đồng giữa cơ sở giáo dục và nhà cung ứng, làm rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của các bên trong việc thực hiện các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đồng thời, cơ sở giáo dục cần thực hiện nghiêm kiểm soát chất lượng thực phẩm. Thực hiện đầy đủ quy trình kiểm thực ba bước; bảo đảm tất cả các bước kiểm tra được ghi chép, lưu trữ đầy đủ hồ sơ minh chứng theo hướng dẫn tại Quyết định số 1246/QĐ-BYT ngày 31/3/2017 của Bộ Y tế về việc ban hành “Hướng dẫn thực hiện chế độ kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống".
Kiên quyết từ chối tiếp nhận thực phẩm, suất ăn không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ nhằm bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trong suốt quá trình tiếp nhận, chế biến và sử dụng thực phẩm tại cơ sở giáo dục.
Đưa nội dung kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm vào kế hoạch kiểm tra định kỳ của nhà trường; tăng cường kiểm tra đột xuất để kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Phối hợp với cha mẹ học sinh trong công tác giám sát bữa ăn bán trú, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đặc biệt, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và tập huấn. Tổ chức các lớp tập huấn định kỳ cho đội ngũ nhân viên nhà bếp về quy trình bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ.
Tuyên truyền, giáo dục học sinh và cha mẹ học sinh về các quy tắc vệ sinh cá nhân, vệ sinh ăn uống an toàn nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em.
Những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm học đường
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết, để công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đạt hiệu quả cao, năm 2026, Sở tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm sau:
Tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 13/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ về tiếp tục tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong tình hình mới và các văn bản chỉ đạo của cấp trên về công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm đối với các cơ sở giáo dục.
Phấn đấu 100% nhân viên bếp ăn, cấp dưỡng được tập huấn an toàn thực phẩm hằng năm. 100% cán bộ quản lý, giáo viên được tập huấn nhận diện rủi ro an toàn thực phẩm và kỹ năng xử lý tình huống. 100% trường học tổ chức hoạt động giáo dục an toàn thực phẩm cho học sinh tối thiểu 2 lần/năm.
Duy trì công tác kiểm tra định kỳ về vệ sinh an toàn thực phẩm, tập trung vào các cơ sở có nguy cơ cao và các cuộc kiểm tra đột xuất khi có phản ánh hoặc có dấu hiệu nghi ngờ vi phạm an toàn thực phẩm; kiểm tra an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể của các trường học.
Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát và báo cáo định kỳ nhằm quản lý nhập - xuất thực phẩm, nhật ký bếp ăn, cảnh báo rủi ro, công khai thực đơn và nguồn cung hằng ngày tiến tới áp dụng QR truy xuất nguồn gốc với thực phẩm vào trường học.
Tăng cường truyền thông, giáo dục an toàn thực phẩm trong nhà trường: Lồng ghép nội dung an toàn thực phẩm vào các môn học, hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở. Phát triển chuyên mục “Bếp ăn an toàn cho bé” trong hệ thống thông tin của nhà trường.
Đặc biệt, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cũng kiến nghị Ủy ban nhân dân thành phố bổ sung ngân sách chi cho cải tạo bếp ăn bán trú tại các trường học để đảm bảo các điều kiện thực hiện nhiệm vụ an toàn thực phẩm trong trường học. Đồng thời, đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc dùng chung toàn thành phố để kiểm soát nguồn thực phẩm cung cấp vào các bếp ăn bán trú trong trường học.
Đối với Sở Y tế, cần cử cán bộ chuyên trách về lĩnh vực y tế nói chung, an toàn thực phẩm nói riêng phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo thực hiện tốt công tác tham mưu quản lý nhà nước về y tế và an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục.
Hỗ trợ kinh phí, tài liệu tuyên truyền về vệ sinh an toàn thực phẩm để thực hiện tại các cơ sở giáo dục.
Thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, cấp chứng chỉ tập huấn cho cán bộ phụ trách, nhân viên nuôi dưỡng tại các cơ sở giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế.
Ngoài ra, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cũng lưu ý 5 nhiệm vụ trọng tâm với các cơ sở giáo dục.
Thứ nhất, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm và tổ chức triển khai đầy đủ các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân thành phố: Công văn số 325/UBND-NC ngày 25/02/2026 về việc tiếp tục rà soát, tăng cường công tác kiểm tra, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố; Công văn số 1110/VP-NC ngày 29/01/2026 về tăng cường công tác an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố; Quyết định số 214/QĐ-UBND ngày 18/11/2025 quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Phân công trách nhiệm rõ ràng trong nhà trường: “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm”, gắn trách nhiệm của hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng với công tác đảm bảo an toàn thực phẩm tại cơ sở.
Các cơ sở giáo dục phải kiểm tra, rà soát định kỳ việc thực hiện trách nhiệm về an toàn thực phẩm của tất cả cán bộ, giáo viên và nhân viên tham gia quản lý, chế biến và phục vụ bữa ăn bán trú.
Thứ hai, các cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức an toàn thực phẩm đến toàn bộ cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh học sinh của đơn vị mình.
Hình thức tuyên truyền: sử dụng các phương tiện trực quan, dễ hiểu như poster, video, bảng thông báo, bản tin nội bộ, kết hợp các buổi họp phụ huynh, sinh hoạt tập thể hoặc các tiết ngoại khóa để truyền đạt kiến thức an toàn thực phẩm.
Nội dung cần nhấn mạnh: giải thích rõ tác hại của thực phẩm không an toàn đối với sức khỏe trẻ em và vai trò, trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc bảo đảm bữa ăn bán trú an toàn.
Cơ sở giáo dục cần tạo điều kiện để phụ huynh, học sinh kịp thời phản ánh với nhà trường khi phát hiện thực phẩm có dấu hiệu không bảo đảm an toàn, để nhà trường xử lý nhanh chóng và bảo vệ sức khỏe học sinh.
Thứ ba, cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm quản lý chặt chẽ toàn bộ thực phẩm sử dụng trong bếp ăn và suất ăn bán trú, từ khi nhận thực phẩm từ nhà cung cấp đến chế biến và phục vụ học sinh. Chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hợp pháp; tuyệt đối không dùng thực phẩm hết hạn, ôi thiu hoặc từ động vật bệnh.
Nhà cung cấp thực phẩm phải ký hợp đồng và cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm, chịu trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc và an toàn thực phẩm cung cấp cho nhà trường. Tập trung kiểm soát các nhóm thực phẩm nguy cơ cao, bao gồm: thịt, thủy sản, rau củ quả tươi sống, thực phẩm chế biến sẵn. Nhân viên chế biến, phục vụ phải được đào tạo an toàn thực phẩm và khám sức khỏe định kỳ.
Thứ tư, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận và cá nhân liên quan đến công tác an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, từ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đến nhân viên chế biến, phục vụ và giám sát bữa ăn, nhằm tránh chồng chéo, bỏ sót hoặc né trách nhiệm.
Đánh giá, rà soát định kỳ các quy trình an toàn thực phẩm tại cơ sở: từ nhập thực phẩm, bảo quản, chế biến đến phục vụ bữa ăn. Xây dựng quy trình xử lý vi phạm nội bộ rõ ràng, nghiêm túc, đặc biệt với các vi phạm tái diễn hoặc nghiêm trọng trong phạm vi nhân viên của cơ sở.
Thứ năm, tạo điều kiện cho cán bộ, nhân viên phụ trách an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn và đạo đức công vụ do các cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức đào tạo có thẩm quyền triển khai, đặc biệt là nhân viên bếp ăn và nhân viên giám sát bữa ăn, nhằm nâng cao năng lực quản lý an toàn thực phẩm tại cơ sở.
Cơ sở giáo dục chủ động vận dụng các biện pháp quản lý an toàn thực phẩm phù hợp với thực tế để cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú.
