Một trong những nhiệm vụ, giải pháp được đưa ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là: “Không tổ chức hội đồng trường trong các cơ sở giáo dục công lập (trừ các trường công lập có thỏa thuận quốc tế). Thực hiện bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục”.
Kể từ ngày 1/1/2026, các cơ sở giáo dục công lập sẽ kết thúc hoạt động của hội đồng trường. Song, hiện nay vẫn chưa có hướng dẫn chung nào liên quan đến thực hiện chủ trương “bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục”.
Trong bối cảnh đó, thời gian qua, một số bộ/ngành đã ban hành văn bản yêu cầu các trường, học viện trực thuộc tiến hành rà soát, báo cáo và đề xuất phương án bố trí nhân sự khi hội đồng trường chấm dứt hoạt động.
Liên quan đến công tác nhân sự, đặc biệt là việc bổ nhiệm bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục, xuất hiện ý kiến cho rằng, nếu phương án nhân sự được đặt ra giữa hai người là hiệu trưởng và bí thư đảng uỷ đương nhiệm, thì có thể áp dụng quy trình tái bổ nhiệm, gồm 2 bước là lấy ý kiến cán bộ chủ chốt mở rộng và thông qua Đảng uỷ.
Tuy nhiên, các chuyên gia am hiểu về lĩnh vực này khẳng định vị trí bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục là một chức danh mới, một vị trí mới nên việc bổ nhiệm chức vụ này là bổ nhiệm lần đầu, phải tuyệt đối tuân thủ quy trình bổ nhiệm lần đầu theo Quy định số 377-QĐ/TW ngày 08/10/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về phân cấp quản lý cán bộ và quy hoạch, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, tạm đình chỉ công tác, cho thôi giữ chức vụ, từ chức, miễn nhiệm đối với cán bộ.
Tại Khoản 3, Điều 46 Luật Giáo dục đại học sửa đổi vừa ban hành và có hiệu lực quy định rõ: “Hiệu trưởng, phó giám đốc đại học quốc gia, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học công lập đã được công nhận hoặc bố nhiệm trước ngày 01 tháng 01 năm 2026 thực hiện theo quy định sau đây:
a) Đối với trường hợp quyết định công nhận hoặc bổ nhiệm có thời hạn kết thúc sau ngày 31 tháng 12 năm 2025, hiệu trưởng, phó giám đốc đại học quốc gia, phó hiệu trưởng tiếp tục thực hiện chức trách, nhiệm vụ cho đến khi cơ quan quản lý trực tiếp có quyết định về nhân sự. Trong thời gian 06 tháng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, cơ quan quản lý trực tiếp hoàn thành việc bổ nhiệm hiệu trưởng, phó giám đốc đại học quốc gia, phó hiệu trưởng cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật;
b) Đối với trường hợp quyết định công nhận hoặc bổ nhiệm có thời hạn kết thúc trước ngày 01 tháng 01 năm 2026, cơ quan quản lý trực tiếp thực hiện quy trình bố nhiệm hiệu trưởng, phó giám đốc đại học quốc gia, phó hiệu trưởng theo quy định của pháp luật”.
Bổ nhiệm bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu không phải là bổ nhiệm lại
Theo các chuyên gia, khi tiến hành quy trình bổ nhiệm thì phải thực hiện các bước theo đúng Quy định số 377-QĐ/TW ngày 08/10/2025 của Bộ Chính trị đối với bổ nhiệm lần đầu.
Bàn về nội dung này, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Bá Thuyền - Đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII, nguyên Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Lâm Đồng khẳng định rằng, việc bổ nhiệm bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục là bổ nhiệm lần đầu, không phải là bổ nhiệm lại.
Ngay thời điểm chính thức chấm dứt hoạt động của hội đồng trường tại các cơ sở giáo dục công lập thì lẽ ra hiệu trưởng cũng phải nghỉ ngay vì hiệu trưởng được bổ nhiệm theo nhiệm kỳ của hội đồng trường. Tuy nhiên, do Luật Giáo dục đại học đã có quy định về điều khoản chuyển tiếp nên hiệu trưởng vẫn tiếp tục thực hiện chức trách trong thời hạn 6 tháng để cơ quan quản lý thực hiện bổ nhiệm bí thư cấp ủy kiêm hiệu trưởng mới. Luật đã quy định rõ, không ai được phép làm trái. Vì vậy các cơ quan có thẩm quyền cần ban hành ngay hướng dẫn cụ thể để triển khai chủ trương bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục, tránh cách hiểu và cách làm khác nhau giữa các đơn vị, dễ gây mất đoàn kết nội bộ và làm giảm sút uy tín của Đảng.
“Chức danh bí thư cấp uỷ kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục là một vị trí lãnh đạo mới hoàn toàn. Vì vậy, không thể áp dụng quy trình tái bổ nhiệm. Mà công tác bổ nhiệm cho vị trí này phải được thực hiện đúng nguyên tắc, đúng thẩm quyền, đúng quy trình theo Quy định số 377-QĐ/TW”, ông Nguyễn Bá Thuyền nhấn mạnh.
Quy định số 377-QĐ/TW đã xác định rõ nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ. Ngay từ bước đầu tiên của quy trình, tập thể lãnh đạo, cụ thể là Đảng ủy của cơ sở giáo dục đại học công lập, phải tham gia thảo luận, rà soát và thống nhất về cơ cấu, số lượng, tiêu chuẩn, điều kiện cũng như quy trình nhân sự. Đồng thời, Đảng ủy tiến hành xem xét kết quả đánh giá, nhận xét đối với từng cán bộ trong quy hoạch; thông qua danh sách nhân sự đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định và thực hiện việc ghi phiếu định hướng giới thiệu nhân sự.
Trên cơ sở đó, đối với những cơ sở giáo dục không có sự thay đổi về cơ cấu nhân sự, có thể xem xét áp dụng hình thức chỉ định nhân sự bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục do cơ sở giáo dục đã tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ nhiệm kỳ 2025-2030 và đã kiện toàn chức danh bí thư Đảng ủy.
Trước đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) đã nhấn mạnh, chức danh bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục là hoàn toàn mới, là sự hợp nhất hai chức danh trong một. Đây cũng không phải là sự tiếp nối đơn thuần của chức danh hiệu trưởng, hay bí thư đảng ủy đương nhiệm.
Bổ nhiệm vị trí bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục không phải bổ nhiệm lại, nên chúng ta không thể áp dụng các bước về tái bổ nhiệm trong trường hợp này mà phải thực hiện đúng các bước theo quy trình bổ nhiệm lần đầu tại Quy định số 377.
“Quy định số 377-QĐ/TW thay thế cho Quy định số 80-QĐ/TW của Bộ Chính trị về phân cấp quản lý cán bộ và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử, đã được Bộ Chính trị xem xét, cân nhắc toàn diện, bảo đảm các nguyên tắc lãnh đạo của Đảng và nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời được áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống chính trị. Do đó, công tác nhân sự thực hiện theo Quy định này không được thêm, bớt hay làm trái quy định đã đặt ra”, Phó Giáo sư Nguyễn Trọng Phúc khẳng định.
Thực hiện quy trình bổ nhiệm theo đúng nguyên tắc
Cùng chia sẻ với phóng viên, nguyên Vụ trưởng Vụ 1 (Ủy ban Kiểm tra Trung ương) Ngô Văn Sửu nhấn mạnh, chủ trương “bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục” là rất đúng đắn, góp phần nâng cao vai trò, vị thế lãnh đạo của Đảng, đồng thời thể hiện rõ trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo, tạo nền tảng để đất nước phát triển và vươn lên ngang tầm khu vực và thế giới trong nhiệm kỳ mới.
Cần nhấn mạnh rằng, công tác bổ nhiệm này không phải là bổ nhiệm lại mà là bổ nhiệm cho một vị trí mới, bổ nhiệm lần đầu nên cần thiết phải thực hiện đúng theo quy trình, nguyên tắc tại Quy định số 377.
Đồng tình với các quan điểm nêu trên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Quốc Bảo - nguyên Hiệu trưởng Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục và Đào tạo (nay là Học viện Quản lý Giáo dục) cho rằng, về công tác cán bộ, trong đó có việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, phải được thực hiện theo các nguyên tắc lãnh đạo của Đảng.
“Việc bổ nhiệm bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục là bổ nhiệm một chức danh lãnh đạo mới, mang tính hợp nhất, vì vậy được xác định là bổ nhiệm lần đầu, không phải là bổ nhiệm lại.
Vấn đề này, Luật Giáo dục đại học vừa ban hành có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 cũng đã quy định rất rõ ràng, nếu cố tình hiểu sai, làm sai là vi phạm pháp luật.
Vì thế, Quy định số 377 cần được áp dụng đầy đủ, thống nhất và hiệu quả trong bổ nhiệm bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục, đặc biệt là trong công tác cán bộ tại các cơ sở giáo dục công lập hiện nay, nhằm bảo đảm kỷ cương, nguyên tắc và sự ổn định trong lãnh đạo, quản lý các cơ sở giáo dục”, Phó Giáo sư Đặng Quốc Bảo chia sẻ.
