Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh đang nhận được sự quan tâm của phụ huynh, nhất là những quy định liên quan đến việc vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản đóng góp. Chủ trương không để Ban đại diện cha mẹ học sinh trực tiếp thu, quản lý tiền hỗ trợ và không hình thành quỹ được nhiều phụ huynh đồng tình, song cũng đặt ra yêu cầu về cơ chế thực hiện để bảo đảm việc đóng góp thực sự tự nguyện, công khai, minh bạch.
Có nơi công khai danh sách phụ huynh chưa đóng quỹ khiến phụ huynh chịu áp lực
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, chị Đào Thúy Nga - phụ huynh có con đang học tại một trường tiểu học ở Hà Nội cho biết, chị đồng tình với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, đặc biệt là quy định ban đại diện cha mẹ học sinh không trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận, quản lý các khoản tiền hỗ trợ và không hình thành quỹ.
Theo chị Nga, thực tế tại một số lớp, việc thu và sử dụng quỹ phụ huynh ở nhiều lớp còn tùy tiện, trong khi việc công khai các khoản thu, chi chưa rõ ràng.
“Là phụ huynh, tôi đồng tình với đề xuất này. Bởi vì thực tế khi con đi học, việc thu quỹ phụ huynh ở một số lớp còn khá tùy tiện”, chị Nga chia sẻ.
Theo phụ huynh, vào các dịp lễ, Tết, Trung thu hoặc một số hoạt động khác, lớp thường tổ chức liên hoan, mua quà cho học sinh. Tuy nhiên, không phải khoản chi nào cũng cần thiết, thậm chí có những hoạt động chị cho rằng chưa phù hợp với sức khỏe của trẻ.
Chị dẫn chứng, học sinh có thể được liên hoan bằng gà rán, pizza, khoai tây chiên, nước ngọt, trà sữa..., trong khi gia đình chị hạn chế cho con sử dụng những thực phẩm nhiều dầu mỡ, nhiều đường.
“Tôi thấy những khoản quà cáp, liên hoan như vậy đôi khi quá nhiều và tổ chức thường xuyên. Gia đình tôi ở nhà cũng hạn chế cho con ăn gà rán hay những đồ chiên rán vì biết không tốt cho sức khỏe”, chị Nga nói.
Bên cạnh đó, chị Nga băn khoăn về việc sử dụng quỹ để mua phần thưởng cuối năm. Theo chị, có trường hợp tất cả học sinh đều nhận phần quà giống nhau, bất kể kết quả học tập hay mức độ tiến bộ.
“Đáng lẽ phần thưởng cuối năm phải là sự động viên, khuyến khích kịp thời đối với những học sinh có tiến bộ. Nhưng nếu tất cả các bạn đều nhận một phần quà giống hệt nhau thì đôi khi lại không tạo được động lực để các con cố gắng”, chị cho hay.
Chị Nga cũng cho biết, có khoản được trích từ quỹ lớp để đóng vào quỹ phụ huynh cấp trường nhưng phụ huynh không nắm rõ cách thức sử dụng. Theo chị, việc nhắc đóng quỹ trong nhóm phụ huynh, thậm chí công khai danh sách những người chưa đóng, có thể tạo áp lực đối với các gia đình.
Từ thực tế đó, chị Nga cho rằng, nếu phụ huynh muốn hỗ trợ một hoạt động cụ thể thì nên thực hiện trực tiếp, trên tinh thần tự nguyện và công khai, thay vì duy trì một khoản quỹ chung để chi cho nhiều nội dung.
“Ví dụ lớp cần sửa chữa một hạng mục nào đó, có phụ huynh muốn tặng một chậu cây hay hỗ trợ một vật dụng thì có thể đóng góp trực tiếp cho nội dung đó. Quan trọng là phải rõ ràng. Người nào muốn góp thì góp, người nào không muốn thì thôi. Như vậy mới đúng tinh thần tự nguyện”, chị Nga nêu quan điểm.
Cần có quy định rõ ràng về ủng hộ tự nguyện
Trao đổi với phóng viên, cô Phạm Thị Ngọc Thúy - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi A (xã Thường Tín, Hà Nội) cho hay, nếu nội dung dự thảo trở thành quy định chính thức thì các nhà trường, phụ huynh và giáo viên sẽ thực hiện theo chủ trương chung.
Theo cô, điều quan trọng là quy định cần rõ ràng về những khoản được phép và không được phép thực hiện. Khi đã có quy định cụ thể, các bên sẽ có cơ sở để thực hiện thống nhất, đồng thời hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau.
"Nếu không còn cơ chế thu tiền tại lớp, phụ huynh có thể chuyển sang hình thức ủng hộ bằng hiện vật hoặc trực tiếp hỗ trợ các hoạt động của học sinh. Khi đó, phụ huynh vẫn cần trao đổi, thống nhất với nhau để tránh việc hỗ trợ trùng lặp và bảo đảm các hoạt động được tổ chức phù hợp", cô Thúy nhận định.
Thực tế tại Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi A, cô Thúy cho biết nhà trường đã không xây dựng quỹ Ban đại diện cha mẹ học sinh cấp trường trong 4 năm qua. Ban đại diện cha mẹ học sinh các lớp vẫn được duy trì bởi phụ huynh và nhà trường cần sự phối hợp trong các hoạt động liên quan trực tiếp đến học sinh.
Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động tại trường, cô Thúy cho rằng nếu chỉ vận động trực tiếp mỗi khi phát sinh một chương trình, ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ phải dành nhiều thời gian cho việc kêu gọi, tổng hợp và thực hiện.
“Một năm học có nhiều hoạt động. Nếu cứ mỗi khi có một việc lại phải đứng ra kêu gọi, tổng hợp rồi thực hiện thì phụ huynh sẽ mất nhiều thời gian. Một năm mà kêu gọi quá nhiều lần cũng dễ khiến phụ huynh có suy nghĩ khác”, cô Thúy nói.
Do đó, theo cô Thúy, nếu cho phép vận động sự ủng hộ tự nguyện thì cần có cách thức thực hiện phù hợp, tránh việc mỗi hoạt động lại phải tổ chức vận động riêng.
Cô đề xuất có thể xây dựng kế hoạch các hoạt động trong năm học, dự kiến nhu cầu kinh phí đối với từng chương trình, sau đó thông tin để phụ huynh tự nguyện ủng hộ. Cách làm này, theo cô, vừa giúp phụ huynh chủ động, vừa hạn chế việc phải vận động nhiều lần trong năm.
Bên cạnh đó, cô Thúy cho rằng nguồn ủng hộ tự nguyện, nếu được thực hiện theo quy định rõ ràng sẽ hỗ trợ một số hoạt động nhằm khuyến khích, động viên học sinh.
Cô dẫn ví dụ, với học sinh tham gia các kỳ thi học sinh giỏi, quá trình thi có thể trải qua nhiều vòng, trong khi việc khen thưởng của nhà trường thường được thực hiện vào cuối đợt. Vì vậy, theo cô, nguồn ủng hộ tự nguyện có thể được sử dụng để động viên học sinh ở từng giai đoạn. Tương tự, với các hoạt động văn nghệ, thể thao, kinh phí của nhà trường có thể chỉ đáp ứng những khoản cơ bản, trong khi việc chuẩn bị trang phục, phụ kiện cho các tiết mục biểu diễn có thể phát sinh thêm chi phí. Theo cô Thúy, sự ủng hộ tự nguyện cho từng hoạt động có thể giúp học sinh có thêm điều kiện tham gia các chương trình này.
Tuy nhiên, cô Thúy nhấn mạnh việc tổ chức các hoạt động cũng cần phù hợp với điều kiện kinh tế của phụ huynh tại từng địa phương. Theo cô, không thể lựa chọn một phương án chỉ dựa trên mức độ tốt nhất mà cần cân nhắc khả năng đáp ứng thực tế của người dân.
“Không phải cứ thấy một phương án tốt nhất là mình có thể lựa chọn, bởi nếu người dân không đáp ứng được thì nhà trường cũng không thể đưa ra phương án đó. Khi đó, nhà trường phải lựa chọn phương án phù hợp hơn với điều kiện thực tế”, cô Thúy chia sẻ.
Phụ huynh đồng tình với chủ trương, mong thực hiện nghiêm khi triển khai
Không chỉ chị Nga, ông Bùi Văn Sáu - phụ huynh học sinh tại xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ, cũng đồng tình với chủ trương không để ban đại diện cha mẹ học sinh trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận và quản lý tiền hỗ trợ, đồng thời không hình thành quỹ.
Theo ông Sáu, nhiều năm qua, phụ huynh tại địa phương đã đề nghị bỏ quỹ này.
“Bao nhiêu năm nay, trong các cuộc họp trường, chúng tôi đã đề nghị bỏ luôn quỹ này. Một năm có thể thu vài chục triệu đồng nhưng phụ huynh cũng không biết cụ thể đã chi những gì cho nhà trường”, ông nói.
Theo ông, tại trường nơi con theo học, có khoản được trích từ quỹ lớp để đóng cho quỹ phụ huynh cấp trường, từng ở mức khoảng 30%. Khoản tiền này được sử dụng cho một số hoạt động, trong đó có sửa chữa cơ sở vật chất.
Tuy nhiên, ông cho rằng việc công khai thu, chi chưa phải năm nào cũng đầy đủ, chi tiết.
“Có năm thì nhà trường có công khai, có năm thì không. Nhưng nếu có công khai thì nhiều khi cũng chỉ đọc tổng thu, tổng chi, rồi nói quỹ còn dương hay âm bao nhiêu. Phụ huynh không được biết cụ thể từng khoản đã chi như thế nào”, ông Sáu cho biết. Điều đáng nói là tâm lý ngại lên tiếng của phụ huynh nhưng lại mang tâm trạng băn khoăn vì không biết tiền chi cho việc gì.
Ông cho rằng, nếu phụ huynh muốn hỗ trợ nhà trường thì nên thực hiện trực tiếp và tự nguyện, thay vì thông qua một khoản quỹ chung.
“Nếu có phụ huynh có tấm lòng, muốn tài trợ cho nhà trường thì cứ để họ tự nguyện hỗ trợ. Ai có điều kiện, có mong muốn thì đóng góp, chứ không nên thông qua một khoản quỹ chung để vận động tất cả phụ huynh”, ông nói.
Vị phụ huynh cũng nhận định, nếu như nội dung dự thảo Thông tư được thông qua, cần có sự chỉ đạo từ chính quyền địa phương để thực hiện và giám sát chặt chẽ với các cơ sở giáo dục.
Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Mai, phụ huynh có ba con đang học phổ thông tại Hà Nội, cho rằng cần phân biệt quỹ lớp phục vụ trực tiếp học sinh với quỹ của ban đại diện cha mẹ học sinh cấp trường.
Từ thực tế từng tham gia ban đại diện cha mẹ học sinh, chị Mai cho rằng quỹ lớp ở mức hợp lý vẫn có thể cần thiết cho một số hoạt động chung như photo tài liệu, sinh hoạt lớp hoặc các hoạt động phù hợp dành cho học sinh.
“Tôi nghĩ quỹ lớp vẫn có thể cần, nhưng phải có mức cụ thể, công khai minh bạch và chỉ được sử dụng cho những hoạt động của các con”, chị Mai chia sẻ.
Tuy nhiên, chị Mai lưu ý, chỉ quy định đóng góp trên tinh thần “tự nguyện” là chưa đủ nếu thiếu cơ chế kiểm soát, bởi phụ huynh vẫn có thể chịu sức ép.
“Thực tế nhiều năm nay, kể cả quỹ lớp cũng được nói là tự nguyện. Nhưng khi họp lớp, nếu đưa ra mức phải thu 1,5 triệu đồng thì nhiều người muốn phản đối nhưng lại ngại. Phụ huynh sợ con mình bị ảnh hưởng nên thường không dám nói”, chị phân tích.
Đối với những khoản hỗ trợ trực tiếp cho nhà trường, chị Mai cho rằng cần bảo đảm sự tự nguyện thực chất.
“Phụ huynh nào muốn hỗ trợ nhà trường thì nên hỗ trợ trực tiếp, ai có điều kiện và mong muốn thì hỗ trợ. Không nên vận động theo đầu người”, chị nêu quan điểm.
Mâu thuẫn về quỹ từng khiến phụ huynh chuyển trường cho con
Trở lại với trường hợp của chị Nga, những bất đồng liên quan đến việc sử dụng quỹ từng khiến chị căng thẳng với ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp.
Theo chia sẻ của chị Nga, sau khi góp ý về một số khoản chi, đặc biệt là việc mua quà, phần thưởng cuối năm, chị cảm thấy con mình cũng bị ảnh hưởng.
“Có lần tôi góp ý về việc chi tiêu quỹ cuối năm chưa phù hợp. Sau đó, tôi cảm thấy con mình cũng bị ảnh hưởng. Tôi nghe phản ánh rằng một số bạn trong lớp được nhắc nhở, thậm chí có biểu hiện không muốn cho con chơi cùng con tôi”, chị Nga kể.
Để con có môi trường học tập lành mạnh, chị đã quyết định chuyển trường cho con. Chị không muốn những bất đồng của người lớn về chuyện quỹ phụ huynh lại ảnh hưởng đến việc học và các mối quan hệ của con.
Từ trải nghiệm này, chị Nga cho rằng việc hạn chế vai trò thu, quản lý quỹ của ban đại diện cha mẹ học sinh là cần thiết.
“Tôi nghĩ nếu bỏ khoản quỹ này thì phụ huynh sẽ nhẹ gánh hơn rất nhiều. Việc đóng góp cho con là cần thiết nếu thực sự có hoạt động phù hợp, nhưng phải trên tinh thần tự nguyện, minh bạch và phục vụ đúng mục đích giáo dục”, chị nhấn mạnh.
