Tình trạng sản xuất, buôn bán, phát hành sách giáo khoa giả, sách in lậu không chỉ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gây thiệt hại cho các đơn vị xuất bản, phát hành hợp pháp, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của học sinh, phụ huynh, giáo viên và chất lượng giáo dục.
Để hạn chế tình trạng này nhiều địa phương trong cả nước, đặc biệt là ở khu vực miền núi khi khả năng nhận diện sách giáo khoa giả của phụ huynh không cao thì ngoài tuyên truyền sâu rộng, việc chủ động chỉ đạo, phối hợp với các cơ sở giáo dục và cơ quan chức năng trên địa bàn để kịp thời ngăn ngừa, xử lý các trường hợp vi phạm cũng đang được triển khai đồng bộ.
Chủ động trong tuyên truyền để hạn chế việc phụ huynh mua phải sách giáo khoa giả
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Hữu Sơn - Trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La cho biết, liên quan đến việc đảm bảo cho phụ huynh, học sinh không mua phải sách giáo khoa giả, sách in lậu, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La đã có nhiều văn bản chỉ đạo đến các đơn vị trường học trên địa bàn trong việc hướng dẫn, nhận diện và phòng tránh.
"Trong các văn bản chỉ đạo của Sở đã nêu rõ việc phụ huynh, học sinh nên tìm mua sách giáo khoa ở những nơi tin cậy, uy tín hoặc những nhà sách có thương hiệu. Đặc biệt Sở cũng giới thiệu một số đơn vị cung ứng sách giáo khoa đã được nhà xuất bản ủy quyền trên địa bàn đảm bảo đủ tiêu chuẩn và chất lượng. Thông qua những kênh này, các nhà trường sẽ hướng dẫn đến phụ huynh để họ có thể tìm hiểu và chọn mua", Trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tà Xùa nhấn mạnh thêm.
Cũng theo ông Sơn, sau nhiều năm quán triệt và làm tốt công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân lựa chọn mua sách giáo khoa tại những địa chỉ có uy tín và được ủy quyền, trên địa bàn huyện Bắc Yên (cũ) nói chung và xã Tà Xùa hiện nay nói riêng chưa phát hiện trường hợp nào mua và dùng phải sách giáo khoa giả, sách in lậu.
Tuy nhiên, để đảm bảo chuẩn bị tốt cho năm học 2026 - 2027 diễn ra an toàn, hiệu quả, đặc biệt là việc cung ứng đủ sách giáo khoa, hạn chế thấp nhất việc phụ huynh, học sinh mua phải sách giáo khoa giả, sách in lậu thì địa phương này cũng đã có những kế hoạch cụ thể.
Ông Sơn cho hay: "Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cũng như Ủy ban nhân dân xã Tà Xùa đã có những chỉ đạo cụ thể với các nhà trường.
Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo các cơ sở giáo dục phối hợp với cơ quan chức năng rà soát nhu cầu sách giáo khoa, hướng dẫn phụ huynh mua sách tại những đơn vị phát hành uy tín, đồng thời tăng cường kiểm tra các cơ sở kinh doanh sách, văn phòng phẩm trên địa bàn.
Bên cạnh đó, địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh, nền tảng mạng xã hội và các cuộc họp thôn, xóm nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của sách giáo khoa giả đối với chất lượng giáo dục cũng như quyền lợi của học sinh.
Ngoài ra, để đảm bảo tất cả học sinh đều có đầy đủ sách vở cho năm học mới thì các nhà trường cũng đã tổ chức buổi họp phụ huynh trước khi kết thúc năm học.
Trong đó có việc tuyên truyền cho phụ huynh việc chuẩn bị và mua sách giáo khoa cho con em mình, đảm bảo trước ngày khai giảng năm học mới 100% học sinh trên địa bàn xã đều có đủ sách giáo khoa".
Cần tăng cường khả năng tự nhận diện sách giáo khoa giả cho phụ huynh
Cùng chia sẻ với phóng viên liên quan đến nội dung này, ông Phan Trọng Trung - Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Con Cuông (tỉnh Nghệ An) nhấn mạnh, việc sử dụng sách giáo khoa giả không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người học, mà còn gây khó khăn trong quá trình học tập của các em do nội dung sai lệch, thiếu trang hoặc chất lượng in ấn kém. Vì vậy, phụ huynh và học sinh cần nâng cao cảnh giác, chủ động tìm hiểu thông tin về nguồn gốc sản phẩm trước khi mua.
"Để hạn chế tình trạng này, việc tăng cường hoạt động tuyên truyền để người dân nhận diện đâu là sách giáo khoa giả và đâu là sách giáo khoa đảm bảo chất lượng là cực kỳ cần thiết. Ngoài ra, địa phương cũng đề nghị các trường học trên địa bàn đưa ra những khuyến cáo để phụ huynh, học sinh lựa chọn những đơn vị cung ứng sách giáo khoa uy tín, nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ mua phải sách kém chất lượng.
Trong trường hợp phát hiện hay nghi ngờ về hành vi kinh doanh, phát hành sách giáo khoa giả, người dân cần kịp thời phản ánh tới chính quyền địa phương, cơ quan quản lý thị trường, công an hoặc các cơ quan chức năng liên quan để kiểm tra, xử lý theo quy định", ông Trung cho hay.
Cũng theo lãnh đạo Uỷ ban nhân dân xã Con Cuông, cách nhận diện cơ bản để người dân phân biệt đâu là sách giáo khoa đảm bảo chất lượng có thể dựa trên chất lượng in ấn, chất liệu giấy.
Theo đó, sách thật thường có chữ và hình ảnh sắc nét, không bị nhòe, giấy in mịn, có thể quét mã QR để kiểm tra thông tin. Ngược lại, sách giả có hình ảnh, chữ in mờ, không rõ nét, giấy thô...
"Bên cạnh đó, địa phương cũng tăng cường nắm tình hình thị trường, giao lực lượng công an xã phối hợp theo dõi các cơ sở kinh doanh, điểm bán nhỏ lẻ và giao dịch trên môi trường mạng. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, các lực lượng kịp thời kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định", ông Trung nhấn mạnh.
