Trong những năm gần đây, Hà Nội đã ban hành và triển khai nhiều chính sách, chương trình nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái gắn với xây dựng nông thôn mới và phát triển du lịch. Thành phố khuyến khích mở rộng các vùng sản xuất nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, phát triển kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.
Đồng thời, Hà Nội đẩy mạnh thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), hỗ trợ các chủ thể nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Trong lĩnh vực du lịch, thành phố triển khai nhiều giải pháp phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm gắn với các làng nghề, vùng sản xuất đặc trưng và bản sắc văn hóa địa phương.
Đây được xem là hướng đi góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nâng cao giá trị gia tăng của nông sản, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân nông thôn. Những chính sách này cũng tạo điều kiện để các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất phát triển các mô hình kết hợp giữa nông nghiệp, văn hóa và dịch vụ chăm sóc sức khỏe, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế xanh, phát triển bền vững trên địa bàn Thủ đô.
Tại thôn Bài, xã Yên Bài vào cuối tháng 7/2026 vừa qua, Hợp tác xã Du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển nông dược Ba Vì GREEN chính thức ra mắt với mục tiêu xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất nông nghiệp, chế biến nông dược đến phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, chị Hoàng Thị Hồng Nga - Giám đốc Hợp tác xã cho biết, điểm cốt lõi của mô hình là lấy người dân địa phương làm trung tâm, để chính họ vừa là người sản xuất, vừa là người tạo ra các sản phẩm và dịch vụ phục vụ du khách.
Theo chị Nga, hợp tác xã liên kết với các hộ dân xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ, hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Người dân được hướng dẫn tự sản xuất các chế phẩm vi sinh phục vụ canh tác, vừa giảm chi phí đầu vào, vừa bảo vệ đất và môi trường.
"Bà con khi tham gia hợp tác xã đều được tập huấn quy trình sản xuất nông nghiệp bền vững. Cán bộ kỹ thuật thường xuyên xuống từng vườn kiểm tra, xác minh diện tích, sản lượng và toàn bộ quy trình canh tác được số hóa bằng mã QR để truy xuất nguồn gốc", chị Nga chia sẻ.
Hiện hợp tác xã đang phát triển một số loại cây phù hợp với phương thức canh tác hữu cơ như đu đủ, mít, rau xanh, đồng thời mở rộng vùng nguyên liệu gừng để chế biến nước cốt gừng dưỡng sinh. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm đặc trưng phục vụ khách du lịch cũng như các hoạt động chăm sóc sức khỏe.
Không chỉ bán nông sản mà bán cả câu chuyện và trải nghiệm
Khác với mô hình bao tiêu nông sản truyền thống, Ba Vì GREEN lựa chọn hướng đi gắn sản xuất với dịch vụ du lịch.
Theo chị Hoàng Thị Hồng Nga, hợp tác xã không đặt mục tiêu thu mua sản lượng lớn mà tập trung tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao thông qua trải nghiệm của du khách. Lượng nông sản được thu mua sẽ căn cứ vào nhu cầu thực tế từ các đoàn khách và đơn hàng, tránh tình trạng sản xuất ồ ạt nhưng khó tiêu thụ.
"Mục tiêu của chúng tôi không phải là bao tiêu toàn bộ sản lượng mà là kết nối những gì người dân đang có với hoạt động du lịch để gia tăng giá trị. Khi khách đến trải nghiệm, họ không chỉ mua nông sản mà còn hiểu cách sản phẩm được tạo ra và câu chuyện văn hóa phía sau", chị Nga cho biết.
Bên cạnh nông sản, hợp tác xã còn khai thác giá trị văn hóa của đồng bào Mường và Dao để phát triển các sản phẩm thủ công mỹ nghệ phục vụ khách du lịch.
Những chiếc túi đan bằng cói thay thế túi nilon, các sản phẩm đan lát truyền thống hay linh vật "Bé Núi" lấy cảm hứng từ ba đỉnh núi Ba Vì kết hợp với họa tiết trang phục người Mường đều được thiết kế thành quà lưu niệm mang dấu ấn địa phương.
Người dân được cung cấp nguyên liệu, hướng dẫn kỹ thuật và hợp tác xã thu mua sản phẩm hoàn thiện, tạo thêm nguồn thu nhập ngay tại nơi sinh sống. Cách làm này không chỉ góp phần bảo tồn nghề truyền thống mà còn đưa những giá trị văn hóa bản địa trở thành sản phẩm du lịch có giá trị kinh tế.
Phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe từ lợi thế bản địa
Một điểm nhấn khác trong mô hình của Ba Vì GREEN là phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng - xu hướng đang được nhiều địa phương khai thác trong phát triển du lịch xanh.
Theo chị Nga, thay vì chỉ lưu trú tại homestay, du khách có thể tham gia các hoạt động như ngâm chân bằng thảo dược, tập hít thở, thư giãn, thực hành các bài tập hỗ trợ giảm đau cổ, vai, gáy dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên. Mỗi trải nghiệm kéo dài từ 30 phút đến một giờ với mức giá khoảng 150.000 - 300.000 đồng.
Hiện hợp tác xã đang phối hợp với các homestay và khu nghỉ dưỡng trên địa bàn Ba Vì để xây dựng các gói trải nghiệm dành cho khách lưu trú.
"Hiện, nhiều homestay rất hào hứng vì khu vực này còn thiếu các hoạt động trải nghiệm đặc sắc. Khi có đoàn khách khoảng 10 người trở lên, các đơn vị sẽ phối hợp với hợp tác xã để tổ chức chương trình", chị Nga cho biết.
Theo nữ giám đốc hợp tác xã, mục tiêu lâu dài của đơn vị là đào tạo chính người dân địa phương trở thành những người trực tiếp hướng dẫn du khách trải nghiệm các hoạt động nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe và tìm hiểu văn hóa bản địa. Điều này không chỉ tạo thêm việc làm mà còn giúp cộng đồng hưởng lợi trực tiếp từ phát triển du lịch.
Hiện Ba Vì GREEN có 7 thành viên sáng lập cùng 11 hộ dân liên kết tham gia ở ba lĩnh vực chính gồm nông dược bản địa, thủ công mỹ nghệ và du lịch chăm sóc sức khỏe. Trong thời gian tới, hợp tác xã sẽ tiếp tục hoàn thiện các sản phẩm, mở rộng vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết với hệ thống homestay và khu nghỉ dưỡng để đưa các gói trải nghiệm vào phục vụ khách du lịch, đặc biệt trong mùa cao điểm.
Theo chị Hoàng Thị Hồng Nga, để những mô hình kinh tế cộng đồng như Ba Vì GREEN phát triển bền vững, bên cạnh nỗ lực của các thành viên rất cần sự đồng hành từ các cơ quan quản lý trong công tác truyền thông, quảng bá và hỗ trợ xây dựng thương hiệu.
"Nhà nước đang có nhiều chủ trương phát triển kinh tế gắn với văn hóa địa phương. Nếu các mô hình như thế này được truyền thông nhiều hơn và có thêm chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã thì sẽ tạo điều kiện để mở rộng hoạt động, thu hút thêm người dân tham gia, qua đó tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng", chị Nga bày tỏ.
