Hiện nay, nhiều phường, xã trên địa bàn Hà Nội đã cơ bản triển khai xong việc sắp xếp cơ sở giáo dục. Mỗi phường, xã tùy vào thực tiễn và quy mô học sinh để triển khai sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.
Phường Từ Liêm giảm 50% đầu mối sau sắp xếp cơ sở giáo dục
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về việc sắp xếp mạng lưới trường học, ông Bùi Ngọc Kính - Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Từ Liêm cho biết, thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, UBND phường đã ban hành Đề án số 312/ĐA-UBND ngày 24/7/2026 về sắp xếp các trường công lập trên địa bàn.
Trên cơ sở rà soát quy mô dân số, mạng lưới trường lớp, điều kiện cơ sở vật chất và nhu cầu học tập của người dân, phường Từ Liêm đã tổ chức lại 18 trường công lập thành 9 đầu mối quản lý theo mô hình một đầu mối, nhiều điểm trường, giảm 50% số đầu mối quản lý nhưng vẫn duy trì mạng lưới trường học phục vụ người dân.
Theo ông Kính, quá trình sắp xếp được thực hiện công khai, thận trọng, có lộ trình, nhằm bảo đảm hoạt động dạy học ổn định, không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của học sinh, giáo viên. Mục tiêu của việc tinh gọn không chỉ là giảm đầu mối mà còn nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng tốt hơn các nguồn lực và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục.
Đến nay, phương án sắp xếp được triển khai theo đúng kế hoạch và nhận được sự đồng thuận của các cơ sở giáo dục, đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân dân trên địa bàn.
Đánh giá về định hướng mỗi phường, mỗi cấp học một trường, ông Kính cho rằng đây là chủ trương phù hợp với yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối quản lý và nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục. Tuy nhiên, việc triển khai cần tính đến đặc điểm cụ thể của từng địa phương.
“Phường Từ Liêm có quy mô dân số lớn, với hàng chục nghìn học sinh, vì vậy việc tổ chức mạng lưới trường học cần được xem xét phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương”, ông Kính cho biết.
Từ thực tế địa bàn, phường Từ Liêm lựa chọn phương án tổ chức lại thành 9 đầu mối trường công lập, gồm 3 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 3 trường trung học cơ sở. Các trường được tổ chức theo mô hình một đầu mối quản lý, nhiều điểm trường. Theo ông Kính, phương án này vừa đáp ứng mục tiêu tinh gọn đầu mối theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương, vừa bảo đảm yêu cầu phục vụ người học và phù hợp với đặc điểm của một địa bàn đô thị có quy mô dân số lớn.
Trong quá trình thực hiện, phường sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá các yếu tố như khoảng cách đi học, quy mô học sinh, khả năng tiếp nhận của từng điểm trường, điều kiện giao thông, an toàn học sinh, cơ sở vật chất và đội ngũ. Qua đó, địa phương có thể kịp thời điều chỉnh để mạng lưới trường học sau sắp xếp phù hợp hơn với thực tế.
Về yêu cầu đối với đội ngũ hiệu trưởng sau khi giảm đầu mối, ông Kính cho rằng mô hình một đầu mối, nhiều điểm trường đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị của người đứng đầu. Theo đó, hiệu trưởng cần có khả năng quản lý, điều hành trường học với quy mô lớn hơn; đồng thời phải tổ chức, phân công và phối hợp công việc hiệu quả giữa các điểm trường.
Cùng với đó, cơ chế phối hợp cũng cần được phân định rõ giữa quản lý nhà nước và quản trị nhà trường. Ủy ban Nhân dân phường thực hiện chức năng chỉ đạo, kiểm tra, giám sát; Phòng Văn hóa - Xã hội là đầu mối tham mưu, điều phối; các nhà trường phát huy tính chủ động, tự chủ trong quản trị và tổ chức các hoạt động giáo dục.
Ông Kính nhấn mạnh, tinh gọn đầu mối phải đi cùng với nâng cao năng lực quản trị, hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng giáo dục. Việc giảm số lượng đầu mối chỉ thực sự có ý nghĩa khi mô hình mới bảo đảm hoạt động của các nhà trường ổn định và phục vụ tốt hơn nhu cầu học tập của người dân.
Yêu cầu đối với đội ngũ hiệu trưởng cũng phải cao hơn
Trao đổi với phóng viên ông Trịnh Văn Quang - Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Hoàng Mai cho biết, địa phương có 10 trường công lập, trong đó 2 trường trung học cơ sở có chất lượng cao không thuộc diện sắp xếp và 8 trường công lập còn lại thuộc ba cấp học được tổ chức tinh gọn còn 4 trường.
Theo ông Quang, vấn đề đáng lưu ý nhất sau khi giảm đầu mối là quy mô quản lý của hiệu trưởng và ban giám hiệu sẽ tăng lên đáng kể. Nếu trước đây một trường chỉ quản lý khoảng 50 lớp hoặc hơn 50 lớp thì sau sắp xếp, có trường có thể phải quản lý 70-80 lớp, thậm chí hơn 100 lớp.
“Khi quy mô trường tăng lên, trách nhiệm và vai trò của người đứng đầu đương nhiên sẽ nặng hơn, khó khăn hơn nhiều”, ông Quang nhận định.
Từ đó, ông cho rằng yêu cầu đối với đội ngũ hiệu trưởng cũng phải cao hơn. Bên cạnh năng lực, trình độ chuyên môn, người đứng đầu nhà trường cần có năng lực quản lý, điều hành và tổ chức công việc khoa học, rõ ràng, phù hợp với quy mô mới.
“Đặc biệt, khi số lượng ban giám hiệu, giáo viên, lớp học và học sinh đều lớn thì năng lực, trách nhiệm của hiệu trưởng cũng phải cao hơn nhiều. Quan trọng là phải có năng lực quản lý, điều hành khoa học”, ông Quang nói.
Về cơ chế phối hợp sau khi tinh gọn đầu mối, ông Quang cho rằng, Ủy ban Nhân dân phường vẫn có trách nhiệm đồng hành cùng nhà trường trong những nhiệm vụ thuộc thẩm quyền, đồng thời các bên phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo phân cấp.
Theo ông, việc quy về một đầu mối cũng mang lại những lợi ích nhất định, trước hết là phát huy vai trò của hiệu trưởng và ban giám hiệu trong chỉ đạo, điều hành. Khi hoạt động quản lý được quy về một đầu mối, việc điều hành có thể rõ ràng hơn, hạn chế tình trạng chồng chéo. Tuy nhiên, ông Quang nhìn nhận, những hiệu trưởng được giao quản lý trường có quy mô lớn hơn có thể gặp bỡ ngỡ trong thời gian đầu. Đây là quá trình cần thời gian để thích nghi với khối lượng công việc và phạm vi quản lý mới.
“Tôi nhận thấy, đối với những người đã được giao giữ vai trò hiệu trưởng thì đều có năng lực và trình độ. Quan trọng nhất là cần có thời gian để thích nghi”, ông Quang chia sẻ.
Từ thực tế phường Hoàng Mai, ông Quang cho rằng, địa phương có lợi thế vì số lượng trường không nhiều nên việc tinh gọn đầu mối tương đối thuận lợi. Ngược lại, tại những phường có mạng lưới trường học lớn, việc sắp xếp sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn về tổ chức bộ máy cũng như năng lực quản trị của đội ngũ cán bộ quản lý.
Theo ông Quang, tinh gọn đầu mối cần đi cùng với nâng cao năng lực quản trị nhà trường và trách nhiệm của người đứng đầu, qua đó bảo đảm việc giảm đầu mối không chỉ đạt mục tiêu về tổ chức mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục.
