Thông tin đề xuất giảm số môn thi tuyển sinh lớp 10 vào trường trung học phổ thông không chuyên từ 3 môn xuống còn 2 môn Toán và Ngữ Văn được lãnh đạo nhiều trường ủng hộ.
Từ góc độ nhà trường, một số lãnh đạo cơ sở giáo dục phổ thông đánh giá việc thu gọn số môn thi có thể giúp học sinh giảm bớt áp lực trong giai đoạn chuyển cấp sau 9 năm học. Đồng thời, khi thời gian dành cho ôn thi được giảm tải, học sinh có thêm điều kiện phân bổ thời gian cho các môn học khác, hoạt động giáo dục và rèn luyện những năng lực cần thiết.
Học sinh, phụ huynh giảm bớt áp lực
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Cao Đức Khoa - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, những năm qua, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 luôn tạo ra áp lực tương đối lớn đối với học sinh cuối cấp trung học cơ sở. Việc phải ôn tập thêm nhiều môn cùng lúc khiến học sinh có xu hướng dành phần lớn thời gian cho việc luyện đề, củng cố kiến thức phục vụ kỳ thi.
Trong bối cảnh đó, nếu số lượng môn thi được giảm từ ba xuống còn hai, học sinh sẽ có thêm thời gian để hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông, củng cố kiến thức nền tảng và tham gia các hoạt động học tập khác. Phụ huynh cũng giảm bớt áp lực trong việc đồng hành, sắp xếp thời gian và chuẩn bị cho con trước một kỳ thi có tính cạnh tranh cao.
“Việc lựa chọn Toán và Ngữ Văn là hai môn thi không phải là một thay đổi quá lớn đối với hoạt động dạy học tại các trường trung học cơ sở. Đây vốn là hai môn học có vai trò quan trọng trong chương trình, đồng thời học sinh đã được làm quen với việc kiểm tra, đánh giá kiến thức ở hai môn này trong suốt quá trình học tập.
Điều đáng quan tâm hơn là khi giảm số môn thi, học sinh có thể có thêm thời gian để dành cho những môn học và hoạt động giáo dục khác. Đối với môn Ngoại ngữ, nếu không được đưa vào kỳ thi tuyển sinh theo phương án dự kiến, đây vẫn là môn học có ý nghĩa thiết thực đối với học sinh trong quá trình học tập và đáp ứng yêu cầu sử dụng ngoại ngữ trong tương lai.
Thực tế tại các thành phố lớn, học sinh và phụ huynh đã dành sự quan tâm đáng kể cho môn Ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh. Nó không hoàn toàn phụ thuộc vào việc môn học này có được lựa chọn làm môn thi tuyển sinh hay không. Bởi vậy, việc không sử dụng Ngoại ngữ như một môn thi tuyển sinh không đồng nghĩa với việc học sinh sẽ không còn động lực học tập môn này”, thầy Khoa phân tích.
Từ góc độ tổ chức dạy học, thầy Cao Đức Khoa cho rằng cũng không nên quá lo ngại rằng việc chỉ thi Toán và Ngữ Văn sẽ khiến học sinh bỏ qua các môn học khác hoặc dẫn đến tình trạng học lệch. Bởi trước hết, học sinh vẫn có trách nhiệm hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông ở tất cả các môn học theo quy định. Trong quá trình học tập, các em vẫn phải thực hiện các bài kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ và các yêu cầu đánh giá của từng môn học.
Bên cạnh đó, kết quả học tập cuối năm của học sinh được đánh giá trên tổng thể quá trình học tập. Do đó, ngay cả khi Toán và Ngữ Văn được xác định là hai môn thi tuyển sinh, nhà trường vẫn phải tổ chức dạy học đầy đủ các môn, bảo đảm yêu cầu học tập đối với toàn bộ chương trình.
Thầy Khoa nhìn nhận, việc học sinh dành nhiều sự quan tâm hơn cho Toán và Ngữ Văn là điều khó tránh khỏi khi đây là hai môn được sử dụng để tuyển sinh. Tuy nhiên, mức độ quan tâm này cần được đặt trong tổng thể quá trình giáo dục. Việc giảm một môn thi nên được hiểu trước hết là giảm áp lực của một kỳ thi, thay vì đồng nghĩa với việc giảm vai trò của những môn học không được lựa chọn để thi.
Nếu tổ chức hợp lý, việc giảm số môn thi còn có thể tạo điều kiện để học sinh có thêm thời gian phát triển những năng lực khác. Thay vì phải dành quá nhiều thời gian cho việc ôn luyện nhiều môn phục vụ một kỳ thi trong một khoảng thời gian ngắn, học sinh có thể tập trung hoàn thành chương trình, củng cố kiến thức và duy trì việc học các môn khác theo đúng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Theo thầy Cao Đức Khoa, điều quan trọng là nhà trường cần giúp học sinh hiểu rằng kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 chỉ là một khâu trong quá trình học tập, không phải mục tiêu duy nhất của việc học ở bậc trung học cơ sở. Khi học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức và năng lực ở các môn học, việc ôn tập cho hai môn thi vào giai đoạn cuối năm sẽ thuận lợi hơn và không nhất thiết phải tạo thêm áp lực kéo dài trong suốt năm học.
Chỉ thi 2 môn cố định giúp học sinh chủ động sắp xếp thời gian học tập
Cùng bàn về dự kiến giảm số môn thi tuyển sinh vào lớp 10, thầy Bùi Duy Quốc - Phó Hiệu trưởng Phân hiệu Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm (Thành phố Đà Nẵng) cho rằng, thay đổi này trước hết có thể giúp giảm áp lực học tập, đặc biệt trong giai đoạn cuối cấp.
Việc phải chuẩn bị cho nhiều môn thi trong cùng một thời điểm thường khiến học sinh phải phân bổ thời gian cho nhiều nội dung khác nhau. Trong khi đó, ở cuối cấp trung học cơ sở, các em vừa phải hoàn thành chương trình học, vừa chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp nên áp lực về thời gian và khối lượng kiến thức tương đối lớn.
Do đó, nếu phương án chỉ tổ chức thi Toán và Ngữ văn được áp dụng, học sinh có thể chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian học tập. Giáo viên cũng thuận lợi hơn trong việc xây dựng kế hoạch củng cố kiến thức và hướng dẫn học sinh chuẩn bị cho kỳ thi.
Tuy nhiên, từ thực tế dạy học, thầy Quốc cho rằng việc giảm số môn thi cũng đặt ra một vấn đề cần được tính đến, đó là làm thế nào để học sinh không hình thành tâm lý chỉ tập trung vào những môn được sử dụng để xét tuyển.
Từ góc độ nhà trường, điều quan trọng là vẫn phải bảo đảm việc dạy học các môn theo đúng chương trình giáo dục phổ thông. Việc tăng cường thời lượng, củng cố kiến thức đối với Toán và Ngữ văn, nếu cần thiết chỉ nên được triển khai ở giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi.
Theo thầy Quốc, cách làm này vừa giúp học sinh có thời gian chuẩn bị cho kỳ thi, vừa hạn chế nguy cơ tạo ra sự phân hóa quá rõ giữa “môn thi” và “môn không thi” trong quá trình học tập.
Bên cạnh đó, việc tổ chức tuyển sinh lớp 10 cần được xem xét trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa phương. Mức độ cạnh tranh vào lớp 10, nhu cầu học tập và khả năng đáp ứng của hệ thống trường trung học phổ thông giữa các địa bàn không hoàn toàn giống nhau. Do đó, khi xây dựng và triển khai phương án tuyển sinh, bên cạnh mục tiêu giảm áp lực cho học sinh, các địa phương cần căn cứ vào đặc điểm, điều kiện thực tế để lựa chọn cách thức tổ chức phù hợp.
Ở góc độ tổ chức dạy học, một vị hiệu trưởng trường trung học cơ sở tại tỉnh Quảng Ninh cho biết, nếu phương án chỉ thi Toán và Ngữ văn được triển khai từ năm học này, nhà trường không ảnh hưởng gì đến kế hoạch giảng dạy. Học sinh vẫn học đầy đủ các môn theo kế hoạch giáo dục của nhà trường và yêu cầu của chương trình.
Việc điều chỉnh chủ yếu nằm ở giai đoạn chuẩn bị trực tiếp cho kỳ thi. Sau khi hoàn thành chương trình, kiểm tra cuối học kỳ II và bước vào thời gian chuẩn bị cho tuyển sinh, nhà trường có thể căn cứ vào điều kiện thực tế để tăng cường thời lượng dành cho Toán và Ngữ văn.
Thời gian này được sử dụng chủ yếu để rà soát lại những nội dung trọng tâm, bổ sung các phần kiến thức học sinh còn chưa vững, đồng thời nâng cao kỹ năng xử lý bài và luyện tập với các dạng đề phù hợp, thay vì thay đổi phương thức tổ chức dạy học trong suốt năm học.
Theo vị hiệu trưởng, cách tổ chức này cũng phù hợp với thực tế tại nhiều trường trung học cơ sở. Trong năm học, giáo viên vẫn cần bảo đảm học sinh hoàn thành chương trình, hình thành nền tảng kiến thức ở tất cả các môn. Khi đến giai đoạn phù hợp, nhà trường mới chuyển trọng tâm sang củng cố, rèn luyện kỹ năng làm bài và chuẩn bị cho kỳ thi.
Giảm môn thi có thể giúp giảm áp lực nhưng việc tổ chức dạy học cần bảo đảm học sinh vẫn được tiếp cận đầy đủ các môn trong chương trình, đồng thời có sự chuẩn bị phù hợp cho Toán và Ngữ văn ở giai đoạn trước kỳ thi.
