Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận và tuyển sinh đầu cấp được Bộ Giáo dục và Đào tạo gửi một số Sở Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến đang thu hút nhiều sự quan tâm. Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là quy định về tổ chức thi tuyển. Cụ thể, dự thảo quy định số môn thi đối với tuyển sinh trung học phổ thông công lập gồm 2 môn: Toán và Ngữ văn. Nếu được ban hành, quy định này sẽ là thay đổi lớn so với quy chế tuyển sinh hiện hành.
Theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT đang áp dụng cho kỳ tuyển sinh năm học 2026-2027, kỳ thi gồm môn Ngữ văn, Toán và một môn thi/bài thi thứ ba do sở giáo dục và đào tạo lựa chọn. Điểm mới của dự thảo này đang nhận được nhiều sự quan tâm của học sinh, phụ huynh, trường học.
Giảm bớt môn thi là sẽ giảm bớt áp lực cho học sinh
Là phụ huynh có con sẽ thi tuyển sinh vào lớp 10 trong năm 2027, anh Nguyễn Văn Trung (phường Thạnh Mỹ Tây, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, trong suốt nhiều tháng qua, anh và các thành viên trong gia đình luôn quan tâm, theo dõi các thông tin có liên quan đến lĩnh vực giáo dục, để xem nắm bắt thông tin về kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 của thành phố năm tới.
Tuy nhiên, đến nay thì Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra thông tin dự kiến kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sẽ chỉ còn hai môn là Toán, Ngữ văn ít nhiều cũng khiến phụ huynh và học sinh khấp khởi vui mừng.
“Các con được giảm bớt môn thi cũng sẽ giảm bớt áp lực cho học sinh”, anh Nguyễn Văn Trung chia sẻ.
Cũng tương tự như vậy, một hiệu trưởng cấp trung học cơ sở ở phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, hiện nay theo quy định kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 gồm 3 môn là Toán, Ngữ văn và môn thi thứ 3 do các địa phương quyết định. Theo quy chế hiện hành, không chọn cùng một môn thi thứ ba quá 3 năm liên tiếp. Những năm gần đây, thành phố đều chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ 3. Theo vị hiệu trưởng này, nay Bộ đưa ra dự thảo thi lớp 10 chỉ còn hai môn là Toán, Ngữ văn cũng khiến cho các trường trung học cơ sở cảm thấy nhẹ nhõm.
Không phải thi nhiều môn mới tuyển được học sinh phù hợp vào trường
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Thế Tài - giáo viên Trường trung học cơ sở Trần Cao Vân (Thành phố Hồ Chí Minh) nêu lên quan điểm, thi tuyển sinh vào lớp 10 thật sự chỉ cần 2 môn là Toán và Ngữ văn là đủ.
Nếu kỳ thi này được tổ chức với 3 môn cố định là Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ (tiếng Anh), nhà trường, phụ huynh sẽ dồn công sức, thời gian, tiền bạc để đầu tư cho học sinh học 3 môn này.
“Theo tôi, cách tổ chức thi như vậy sẽ dẫn đến tình trạng học sinh học lệch môn. Hệ lụy là những môn như Lý, Hóa, Sinh hay những môn còn lại học sinh ít quan tâm, kiến thức sẽ bị hổng, rồi từ đó các em sẽ ngại học. Khi lên cấp trung học phổ thông, học sinh sẽ tránh chọn các tổ hợp có những môn này”, thầy Nguyễn Thế Tài chia sẻ lo lắng.
Trong khi đó, những tổ hợp có tiếng Anh và các môn thiên về lĩnh vực xã hội ngày càng nhiều, tính cạnh tranh rất cao. Bên cạnh đó, những ngành có liên quan đến kỹ thuật, khoa học, công nghệ lại ít được học sinh lựa chọn hơn, dẫn đến nguy cơ thiếu nguồn tuyển sinh chất lượng.
Cũng theo thầy Nguyễn Thế Tài, không phải học sinh không có năng lực học các môn lĩnh vực tự nhiên mà với tâm lý thi gì học nấy khiến vô tình khiến học sinh lơ là các môn này.
Thầy Nguyễn Thế Tài nhấn mạnh: “Môn Toán, Ngữ văn luôn có những kiến thức nền tảng của học sinh. Cho dù sau này học sinh có chọn học khoa học, kỹ thuật, kinh tế thì luôn cần đến hai môn này. Trong một kỳ thi tuyển sinh đại trà, theo tôi thi hai môn này là đủ. Đề thi tốt vẫn có thể đánh giá được năng lực của học sinh từ các câu hỏi cơ bản đến nâng cao, không nhất thiết phải có nhiều môn mới tuyển được học sinh phù hợp vào trường. Vì tỷ lệ học sinh vào trường trung học phổ thông công lập không phụ thuộc vào thi 2 hay 3 môn”.
Trong bối cảnh ngày nay, khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển hiện đại, trí tuệ nhân tạo, các phần mềm dịch, thiết bị hỗ trợ ngôn ngữ có rất nhiều. Và quan trọng, tiếng Anh cần được dạy để sử dụng được thay vì để phục vụ thi cử. Việc học chuyên sâu hay sử dụng môn này để xét tuyển nên gắn liền với nhu cầu thực tế của từng người, từng địa phương.
Nêu lên ví dụ về kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vừa diễn ra, môn Ngoại ngữ dù chỉ là môn lựa chọn, nhưng vẫn có đến gần 350.000 thí sinh lựa chọn dự thi để phục vụ cho việc xét tuyển vào đại học của mình.
Điều này chứng minh một điều rằng, dù bỏ Ngoại ngữ bắt buộc nhưng không có nghĩa là học sinh không học. “Em nào thực sự cần vẫn sẽ lựa chọn thi môn này bình thường”, thầy Nguyễn Thế Tài nhấn mạnh.
Giảm môn thi không phải để nhà trường dạy ít hơn
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Huỳnh Thanh Phú – Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh) nêu quan điểm, việc đề xuất thi tuyển sinh đầu cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông với 2 môn Toán – tiếng Việt hay Toán – Ngữ văn cần được nhìn nhận trên tinh thần đổi mới, nhưng điều quan trọng không phải nằm ở việc “thi ít môn hơn” mà là sau khi giảm môn thi, trường học sẽ tổ chức dạy và học ra sao.
Trước hết, giảm môn thi có nghĩa là giảm áp lực trực tiếp cho học sinh. Các em sẽ có thêm thời gian học tập, nghỉ ngơi, phát triển thể chất, kỹ năng và đời sống tinh thần. Đồng thời, phụ huynh cũng giảm đáng kể áp lực về thời gian, chi phí học thêm và nhiều khoản tiền khác để chi cho một kỳ thi tuyển sinh.
Theo thầy Huỳnh Thanh Phú, đây có thể coi là một thay đổi đáng hoan nghênh, nếu xét đến mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền giáo dục nhẹ nhàng nhưng hiệu quả.
Đối với thông tin đề xuất kỳ thi tuyển sinh đầu cấp trung học cơ sở, thầy Phú cho rằng cần phải đặc biệt thận trọng, do đây là những em lứa tuổi nhỏ. Nếu đặt các em vào cuộc cạnh tranh thi cử từ rất sớm, thì có thể tạo ra áp lực không cần thiết.
“Giáo dục ở cấp học này nên ưu tiên phát triển toàn diện, phát hiện năng lực và nuôi dưỡng hứng thú học tập hơn là tạo tâm thế chạy đua thành tích”, thầy Huỳnh Thanh Phú nhấn mạnh.
Cũng theo thầy Huỳnh Thanh Phú, việc giảm môn thi tuyệt đối không có nghĩa là giảm vai trò học tập của những môn học còn lại. Nếu chỉ vì không thi mà một số môn được dạy và học theo kiểu “cho đủ chương trình” thì sẽ tạo ra một tiền lệ không tốt: Môn thi thì được đầu tư, môn không thi thì bị xem nhẹ. Lúc đó mục tiêu giáo dục toàn diện sẽ bị lệch ra khỏi quỹ đạo.
Chính vì vậy, nếu chỉ thi môn Toán, Ngữ văn thì lại càng phải tăng cường kiểm tra, đánh giá và giám sát chất lượng dạy học ở tất cả các môn. Cần đánh giá thực chất, không chạy theo thành tích, quản lý chất lượng bằng đầu ra chứ không phải quản lý bằng hồ sơ, sổ sách.
Thầy Huỳnh Thanh Phú khẳng định, một kỳ thi với ít môn thi chỉ thực sự tiến bộ khi áp lực của học sinh giảm xuống, nhưng chuẩn chất lượng giáo dục không được giảm. Giảm thi để học sinh nhẹ gánh hơn; chứ không phải giảm thi để nhà trường dạy ít hơn. Giảm áp lực để giáo dục tốt hơn, chứ không phải hạ thấp yêu cầu.
