Trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục, việc sắp xếp đối với các trường đào tạo y dược đang đặt ra yêu cầu phải tính đến đặc thù của lĩnh vực đào tạo khối ngành sức khỏe.
Thực tế thời gian qua, một số trường cao đẳng y dược đã được sáp nhập vào các trường đại học y dược và tiếp tục tổ chức đào tạo trình độ cao đẳng, như Trường Cao đẳng Y tế Huế sáp nhập vào Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế, Trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên sáp nhập vào Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên, Trường Cao đẳng Y tế Hải Dương sáp nhập vào Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương,...
Từ thực tế này, một số chuyên gia cho rằng, phương án chuyển các trường cao đẳng y dược về trường đại học y dược nên được nghiên cứu trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục. Đồng thời, bổ sung quy định cho phép các cơ sở giáo dục đại học đào tạo khối ngành sức khỏe được đào tạo trình độ cao đẳng.
Đề xuất này phù hợp bối cảnh các chủ trương mới của Trung ương và Chính phủ đều nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống giáo dục mở, liên thông, đồng thời xác định sức khỏe là lĩnh vực có tính đặc thù. Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo định hướng xây dựng nền giáo dục mở, liên thông, đáp ứng nhu cầu xã hội và thúc đẩy học tập suốt đời. Và Nghị quyết 72-NQ/TW nhấn mạnh tính đặc thù của nghề y, yêu cầu đào tạo, sử dụng và đãi ngộ nhân lực y tế phù hợp.
Hơn nữa, Khoản 1, Điều 3 Nghị quyết số 42/2026/NQ-CP ngày 26/9/2026 của Chính phủ về xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù phục vụ sắp xếp, tổ chức lại đã xác định sức khỏe cùng với đào tạo giáo viên, pháp luật, nghệ thuật, thể dục, thể thao, an ninh, quốc phòng là những lĩnh vực, ngành, nghề có yêu cầu đặc thù theo quy định của pháp luật về giáo dục và đào tạo.
Đáng chú ý, Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 đã cho phép một số cơ sở giáo dục đại học đào tạo ngành hoặc nhóm ngành đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật, thể thao có thể đào tạo cao đẳng, trung cấp cùng ngành hoặc nhóm ngành; cơ sở giáo dục đại học đào tạo giáo viên được đào tạo cao đẳng cùng nhóm ngành. Thế nhưng dù thuộc nhóm đặc thù khối ngành sức khỏe chưa thuộc nhóm được áp dụng quy định này.
Tận dụng triệt để nguồn lực, đáp ứng nhu cầu nhân lực y tế
Cuối tháng 10/2025, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2346/QĐ-TTg về việc sáp nhập nguyên trạng Trường Cao đẳng Y tế Huế trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Huế vào Trường Đại học Y – Dược, Đại học Huế, trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đến nay, hoạt động thực tiễn ghi nhận nhiều hiệu quả tích cực.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy - Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế cho biết, sau khi tiếp nhận Trường Cao đẳng Y tế Huế, nhà trường đã triển khai tích hợp toàn diện hoạt động đào tạo trình độ cao đẳng vào hệ thống đào tạo chung.
Trong đó, hoạt động đào tạo này được tổ chức lại tại Khoa Kỹ thuật y học (bao gồm: Bộ môn Điều dưỡng, Bộ môn Dược, Bộ môn Kỹ thuật xét nghiệm và Bộ môn Khoa học cơ bản trên cơ sở kế thừa toàn bộ chức năng, nhiệm vụ của các khoa chuyên môn tương ứng từ Trường Cao đẳng Y tế Huế). Đội ngũ nhân lực của Trường Cao đẳng Y tế Huế được bố trí, tích hợp vào Khoa Kỹ thuật y học, các phòng, ban của nhà trường và Bệnh viện Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế.
“Trong năm 2026, công tác tuyển sinh trình độ cao đẳng của nhà trường được triển khai tốt, hoạt động đào tạo trình độ này diễn ra bình thường. Trong quá trình đó, hệ cao đẳng nhận được sự hỗ trợ qua lại từ đội ngũ giảng viên hệ đại học và sự hỗ trợ của các cơ sở thực hành, trong đó có Bệnh viện Trung ương Huế và Bệnh viện Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế.
Đối với một hệ thống vừa đào tạo đại học, vừa đào tạo cao đẳng y dược, tại Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế, các đơn vị tham mưu và đơn vị chuyên môn đã hỗ trợ nhau rất hiệu quả”, thầy Huy chia sẻ.
Sau khi Trường Cao đẳng Y tế Hải Dương sáp nhập vào Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương, dự kiến tới đây, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng sẽ tiếp nhận Trường Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Hải Phòng chia sẻ, việc các trường đại học y dược đào tạo nhiều bậc, trong đó có bậc cao đẳng, là phương án cần được nghiên cứu trong quá trình sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục.
“Để tận dụng cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên có năng lực, trình độ chuyên môn cao, các trường đại học y dược hoàn toàn có điều kiện tổ chức đào tạo trình độ cao đẳng y dược. Từ đó, có thể tạo thành mô hình đào tạo nhiều bậc trong cùng một cơ sở, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực sẵn có”, thầy Khải chia sẻ.
Theo quy định chuyển tiếp của Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15, việc chấm dứt đào tạo trình độ cao đẳng y dược tại trường đại học y dược trong bối cảnh nhu cầu nhân lực y tế vẫn cao, có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực đào tạo và ảnh hưởng đến cơ hội học tập của người học. "Như vậy sẽ rất lãng phí, thiệt thòi cho chính người học, vì không phải ai cũng có điều kiện để học đại học", thầy Khải chia sẻ.
Nhu cầu nhân lực y tế trình độ cao đẳng vẫn hiện hữu trong hệ thống y tế. Các vị trí như điều dưỡng, kỹ thuật viên trình độ cao đẳng vẫn có thể đáp ứng tốt yêu cầu công việc và giữ vai trò cần thiết trong hoạt động khám, chữa bệnh, chăm sóc người bệnh cũng như vận hành các bộ phận kỹ thuật trong cơ sở y tế.
Do đó, việc duy trì đào tạo nhân lực trình độ cao đẳng khối ngành sức khỏe, đồng thời tổ chức đào tạo trình độ này tại các trường đại học y dược có năng lực chuyên môn, cơ sở thực hành và đội ngũ giảng viên cần được lưu ý trong quá trình xây dựng chính sách.
Trong khi đó, thầy Trần Văn Minh - cán bộ Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng, Trường Cao đẳng Y tế Bình Định (nay đổi tên thành Trường Cao đẳng Y tế Gia Lai) bày tỏ, trong quá trình sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, cần tính đến đặc thù của các trường cao đẳng đào tạo khối ngành sức khỏe.
“Nhu cầu đối với nhân lực y tế trình độ cao đẳng vẫn rất rõ, đặc biệt là đội ngũ điều dưỡng viên và kỹ thuật viên xét nghiệm. Cùng với đội ngũ y, bác sĩ, đây là lực lượng trực tiếp tham gia vào hoạt động chuyên môn tại các cơ sở y tế và vẫn giữ vai trò cần thiết trong hệ thống chăm sóc sức khỏe”, thầy Minh chia sẻ.
Cũng theo thầy Minh, đối với những địa phương chưa có trường đại học y dược, phương án sắp xếp có thể được tính đến là tổ chức trường cao đẳng y dược trở thành cơ sở, đơn vị đào tạo thuộc một trường đại học y dược. Như vậy, uy tín của cơ sở đào tạo cũng được nâng cao hơn.
Còn nếu sáp nhập các trường cao đẳng y dược vào trường đại học đa ngành thì chưa thực sự phù hợp với tính đặc thù của khối ngành sức khỏe.
Đề xuất bổ sung quy định trường đại học y dược được đào tạo trình độ cao đẳng
Với nhu cầu nhân lực của hệ thống y tế và thực tiễn hiệu quả triển khai mô hình trường đại học y dược đào tạo trình độ cao đẳng, nhiều chuyên gia, cơ sở giáo dục cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, tạo hành lang pháp lý phù hợp với đặc thù lĩnh vực sức khỏe, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong quy định đối với các nhóm ngành đặc thù.
Từ góc độ của “người trong cuộc”, Giáo sư Nguyễn Vũ Quốc Huy cho rằng, qua làm việc với lãnh đạo thành phố Huế, nhận thấy nhu cầu nhân lực này còn gắn với yêu cầu nhân lực của hệ thống y tế trong giai đoạn hiện nay. Do đó, thành phố cũng mong muốn tiếp tục duy trì đào tạo nhân lực y tế ở trình độ cao đẳng.
Việc sáp nhập trường cao đẳng y dược vào trường đại học y dược có thể tạo ra một mô hình tổ chức đào tạo có khả năng phát huy nguồn lực sẵn có, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân lực của hệ thống y tế.
“Chúng tôi mong muốn các cấp có thẩm quyền xem xét điều khoản chuyển tiếp trong Luật Giáo dục nghề nghiệp, cho phép hệ thống giáo dục đại học, đặc biệt là những đơn vị có sáp nhập, có thể tiếp tục đào tạo trình độ cao đẳng y dược sau ngày 31/12/2028”, thầy Huy đề xuất.
Đề xuất này không nhằm mở rộng quy mô đào tạo cao đẳng tại các trường đại học y dược một cách thiếu kiểm soát. Nhà trường vẫn phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ đào tạo ở các trình độ. Tuy nhiên, từ thực tiễn mô hình đang vận hành và nhu cầu nhân lực được địa phương quan tâm, nhà trường mong muốn tiếp tục được đào tạo trình độ cao đẳng sau thời điểm chuyển tiếp năm 2028.
“Hiện nay, trong điều khoản chuyển tiếp Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15, trường đại học được phép đào tạo trình độ cao đẳng y dược đến hết thời hạn quy định. Sau thời gian này, nhà trường mong muốn tiếp tục được triển khai mô hình, không phải để mở rộng quy mô đào tạo cao đẳng một cách thiếu chừng mực, mà để tiếp tục đáp ứng nhu cầu xã hội, đặc biệt là nhu cầu nhân lực y tế của các địa phương”, thầy Huy nhấn mạnh.
Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo trao quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc sáp nhập Trường Cao đẳng Y tế Huế vào Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế. Ảnh: Website nhà trường
Đồng quan điểm, thầy Trần Văn Minh cho biết, việc trình độ cao đẳng được tổ chức ngay tại trường đại học y dược, sinh viên cao đẳng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc tiếp tục học tập, liên thông lên trình độ cao hơn.
Điều 7 Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 đã cho phép một số trường đại học đào tạo các khối ngành đặc thù được tổ chức đào tạo trình độ cao đẳng. Tuy nhiên, lĩnh vực sức khỏe hiện chưa được đưa vào nhóm này, trong khi đây là lĩnh vực đã được xác định có tính đặc thù. Chính vì thế, theo thầy Minh, cần bổ sung quy định trong Luật Giáo dục nghề nghiệp theo hướng cho phép các trường đại học y dược được đào tạo trình độ cao đẳng y dược sau năm 2028. Nhờ đó, tạo được cơ sở pháp lý cho mô hình đào tạo nhiều bậc tại trường đại học y dược, và phù hợp hơn với đặc thù khối ngành sức khỏe.
Cùng chia sẻ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải cho rằng, trong các nghị quyết đã khẳng định khối ngành sức khỏe là đặc thù. Để đồng nhất, cần bổ sung điều khoản của Luật Giáo dục nghề nghiệp, cho phép trường đại học được đào tạo trình độ cao đẳng khối ngành sức khỏe.
Bởi, việc điều chỉnh quy định pháp luật theo hướng này sẽ tạo sự đồng bộ, thống nhất giữa chủ trương về tính đặc thù của lĩnh vực sức khỏe với tổ chức đào tạo nhân lực thực tế. Đồng thời, mô hình trường đại học y dược đào tạo trình độ cao đẳng có thể tận dụng được đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, hệ thống thực hành và môi trường chuyên môn vốn đã được đầu tư cho đào tạo y khoa.
“Các trường đại học có truyền thống đào tạo y tế thường có lợi thế về đội ngũ chuyên môn và môi trường đào tạo. Trong khi đó, đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoặc các trường đại học đa ngành mới tham gia đào tạo y dược, đều cần thêm thời gian để xây dựng và khẳng định chất lượng đào tạo”, thầy Khải bày tỏ.
Phân tích thêm về cơ sở của đề xuất và một số lưu ý, Giáo sư Huy cho rằng, phương án này có ba điều kiện quan trọng: hành lang pháp lý, nhu cầu thực tế của xã hội và năng lực sẵn có về đội ngũ, cơ sở vật chất, cơ sở thực hành.
“Đào tạo y dược rất cần đến đội ngũ, cơ sở vật chất và cơ sở thực hành. Tất cả những yếu tố đó trường đại học y dược đều có thể đáp ứng được”, thầy Huy chia sẻ.
Để triển khai hiệu quả, thầy Huy cho rằng, các đề án sáp nhập, tiếp nhận cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, có sự tham gia của các bên liên quan và được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Sau khi được phê duyệt, các đơn vị cần thực hiện đúng theo đề án.
“Quá trình sắp xếp cần căn cứ các quy định pháp luật hiện hành, bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý và nhân văn, trên hết phải là đúng người, đúng việc. Chẳng hạn, khi tiếp nhận trường cao đẳng y dược, nhà trường thực hiện tiếp nhận nguyên trạng.
Hay nói cách khác, trong quá trình sắp xếp tại các địa phương, cần đặc biệt lưu ý đến đặc thù của khối ngành sức khỏe, từ yêu cầu về đội ngũ, cơ sở đào tạo đến hệ thống thực hành", Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế cho biết.
