Theo Nghị định 232/2026/NĐ-CP quy định về vị trí việc làm viên chức, từ ngày 01/7/2026, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xác định là viên chức quản lý là một chủ trương có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ khẳng định đúng vị trí, vai trò của đội ngũ này mà còn tạo nền tảng để nâng cao chất lượng quản lý chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Bởi lẽ, những năm qua, đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn ở các trường học là lực lượng trực tiếp điều hành hoạt động trong các tổ chuyên môn, thực hiện nhiều nhiệm vụ mang tính quản lý nhưng chưa được xác định đầy đủ về vị trí pháp lý.
Những thuận lợi khi tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xếp vào vị trí việc làm viên chức quản lý
Nghị định 232/2026/NĐ-CP ra đời trong bối cảnh ngành Giáo dục đang triển khai nhiều chủ trương, chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Trong đó, đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn đang đóng một vai trò quan trọng trong các nhà trường. Vì thế, việc tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xếp vào vị trí việc làm viên chức quản lý từ ngày 01/7/2026 mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Thứ nhất: đây là sự ghi nhận đúng bản chất công việc của tổ trưởng và tổ phó chuyên môn. Thực tế tại các trường phổ thông cho thấy, tổ chuyên môn là một mắt xích quan trọng trong việc triển khai các hoạt động dạy học và giáo dục. Mọi chủ trương đổi mới của nhà trường cuối cùng đều được hiện thực hóa thông qua hoạt động của các tổ chuyên môn.
Trong quá trình đó, tổ trưởng và tổ phó là những người trực tiếp xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ; tổ chức sinh hoạt chuyên môn; dự kiến phân công nhiệm vụ; hướng dẫn giáo viên mới; kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn; tổ chức nghiên cứu bài học; triển khai chương trình giáo dục phổ thông; tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học.
Có thể nói, họ vừa là người quản lý, vừa là người kết nối giữa ban giám hiệu với giáo viên trong tổ.
Việc được xác định là viên chức quản lý vì thế không phải là tạo thêm một chức danh mới mà là chính thức thừa nhận đúng tính chất công việc quản lý mà họ đang thực hiện, góp phần bảo đảm sự thống nhất giữa quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động của nhà trường.
Thứ hai: tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xác định là viên chức quản lý sẽ nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường, đặc biệt trong bối cảnh các trường phổ thông đang từng bước thực hiện quyền tự chủ và đổi mới quản trị theo hướng hiện đại. Một trong những nguyên tắc của quản trị hiện đại là phân cấp, phân quyền rõ ràng gắn với trách nhiệm giải trình.
Khi tổ trưởng và tổ phó chuyên môn được xác định là viên chức quản lý, quyền hạn và trách nhiệm của họ sẽ được quy định rõ ràng hơn. Điều này giúp việc chỉ đạo chuyên môn trở nên thống nhất, hạn chế tình trạng nể nang hoặc lúng túng trong quá trình điều hành tổ chuyên môn.
Đồng thời, ban giám hiệu nhà trường cũng có điều kiện tập trung vào công tác quản trị chiến lược, xây dựng kế hoạch phát triển nhà trường, kiểm tra và giám sát chung, trong khi các hoạt động chuyên môn thường xuyên được giao cho cấp quản lý trực tiếp là tổ chuyên môn.
Đây cũng là mô hình quản trị đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục.
Thứ ba: việc xác định tổ trưởng, tổ phó chuyên môn là viên chức quản lý sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho đội ngũ giáo viên phấn đấu phát triển nghề nghiệp. Bởi lẽ, trong nhiều năm qua, không ít giáo viên giỏi còn e ngại đảm nhận vị trí tổ trưởng vì khối lượng công việc lớn, áp lực cao nhưng vị trí pháp lý và cơ hội phát triển nghề nghiệp chưa thực sự tương xứng.
Khi vị trí này được xác định là viên chức quản lý, giáo viên sẽ có thêm động lực để rèn luyện năng lực lãnh đạo, quản trị, đổi mới phương pháp dạy học và tích cực tham gia công tác quản lý.
Đây cũng là môi trường thuận lợi để phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý kế cận cho các chức danh phó hiệu trưởng và hiệu trưởng trong tương lai.
Thực tiễn cho thấy, phần lớn cán bộ quản lý trường học đều trưởng thành từ vị trí tổ trưởng chuyên môn. Vì vậy, việc xác định đúng vị trí việc làm sẽ góp phần xây dựng nguồn nhân lực quản lý có chất lượng, bảo đảm tính kế thừa và phát triển.
Một thuận lợi quan trọng khác là nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn, coi đây là trung tâm của quá trình đổi mới giáo dục. Bởi hiện nay, yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Điều đó đòi hỏi tổ chuyên môn phải thực sự trở thành môi trường học tập nghề nghiệp của giáo viên, nơi thường xuyên tổ chức nghiên cứu bài học, chia sẻ kinh nghiệm, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, đổi mới kiểm tra đánh giá, xây dựng học liệu số và nâng cao năng lực chuyên môn.
Khi người đứng đầu tổ chuyên môn được xác định là viên chức quản lý, trách nhiệm tổ chức các hoạt động này sẽ rõ ràng hơn, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong toàn trường.
Việc đánh giá tổ trưởng và tổ phó chuyên môn sẽ không chỉ căn cứ vào kết quả giảng dạy mà còn xem xét năng lực quản lý, điều hành, khả năng xây dựng tập thể đoàn kết, tinh thần đổi mới sáng tạo và hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn. Đây là những tiêu chí quan trọng để lựa chọn, quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ quản lý trong tương lai.
Đồng thời, việc xác định rõ vị trí quản lý cũng giúp công tác phân công nhiệm vụ, kiểm tra, giám sát và đánh giá trở nên minh bạch, khách quan hơn, góp phần xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp trong nhà trường.
Làm sao để chủ trương này phát huy hiệu quả cao nhất?
Một khi tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xác định là viên chức quản lý cũng đồng nghĩa với việc tăng cường vai trò, trách nhiệm và khả năng của mỗi viên chức khi đảm nhận các công việc này.
Vì vậy, muốn tăng cường vai trò, trách nhiệm và khả năng của từng tổ trưởng, tổ phó chuyên môn phải có những giải pháp cụ thể.
Thứ nhất: cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn về tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của tổ trưởng, tổ phó chuyên môn theo hướng cụ thể, thống nhất và phù hợp với thực tiễn từng cấp học.
Bên cạnh đó, nhiệm kỳ của tổ trưởng, tổ phó chuyên môn cần được giới hạn trong một giai đoạn vài năm mới phát huy được hiệu quả. Bởi hiện nay, nhiệm kỳ của 2 chức danh này chỉ có 01 năm nên còn nhiều bất cập, hạn chế.
Thứ hai: cần tăng cường bồi dưỡng kiến thức quản lý giáo dục, kỹ năng lãnh đạo, quản trị nhân sự, quản trị sự thay đổi, kỹ năng ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý chuyên môn. Người quản lý trong giai đoạn mới không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có năng lực điều hành, tổ chức và truyền cảm hứng cho đội ngũ.
Thứ ba: cần nghiên cứu các chính sách phù hợp về chế độ làm việc, giảm định mức tiết dạy, phụ cấp trách nhiệm và các điều kiện bảo đảm khác tương xứng với khối lượng công việc quản lý mà tổ trưởng và tổ phó chuyên môn đang đảm nhận. Khi quyền hạn, trách nhiệm và chế độ chính sách được thiết kế đồng bộ thì đội ngũ mới thực sự yên tâm cống hiến lâu dài.
Thứ tư: việc lựa chọn, bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn cần bảo đảm công khai, minh bạch, dựa trên năng lực, uy tín và kết quả thực hiện nhiệm vụ; đồng thời thực hiện đánh giá định kỳ để kịp thời thay thế những trường hợp không đáp ứng yêu cầu, góp phần xây dựng đội ngũ quản lý cơ sở có chất lượng.
Việc tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xếp vào vị trí việc làm viên chức quản lý từ ngày 01/7/2026 không chỉ là sự thay đổi về tên gọi hay vị trí pháp lý mà còn thể hiện tư duy đổi mới trong quản trị giáo dục.
Chủ trương này khẳng định đúng vai trò của tổ trưởng, tổ phó chuyên môn để những thầy cô này trở thành những hạt nhân trong mọi hoạt động chuyên môn ở nhà trường, đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần vào các mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
