Theo Thông tư số 09/2026/TT-BGDĐT, từ ngày 1/1/2027, các đơn vị tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam phải đáp ứng 7 tiêu chuẩn, gồm: đơn vị tổ chức thi; tổ chức và quản trị; nhân sự; cơ sở vật chất; phần mềm tổ chức thi; trang thông tin điện tử phục vụ công tác tổ chức thi; ngân hàng câu hỏi thi và đề thi.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là các đơn vị phải xây dựng ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa, có đủ số lượng câu hỏi để tạo tối thiểu 70 đề thi. Đồng thời, đơn vị tổ chức thi có trách nhiệm xây dựng đề án tổ chức thi theo quy định và công khai trên cổng thông tin điện tử của đơn vị trước ngày tổ chức thi tối thiểu 60 ngày.
Theo tìm hiểu của phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, tính đến ngày 17/11/2026 đã có một số đơn vị công khai đề án tổ chức thi theo quy định mới trên cổng thông tin điện tử.
Xây dựng ngân hàng câu hỏi theo quy trình 9 bước
Trung tâm Khảo thí và Quản lý chất lượng giáo dục - Đại học Thái Nguyên là một trong những đơn vị đã xây dựng và công khai đề án tổ chức thi theo quy định mới.
Chia sẻ với phóng viên, Tiến sĩ Lê Hùng Linh - Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Quản lý chất lượng giáo dục - Đại học Thái Nguyên cho biết, trong quá trình xây dựng đề án, đơn vị đã rà soát, chuẩn hóa các điều kiện phục vụ hoạt động tổ chức thi, từ đội ngũ nhân sự, cơ sở vật chất, hệ thống phần mềm đến quy trình nghiệp vụ và công tác bảo đảm chất lượng.
Trong đó, việc chủ động xây dựng và phát triển ngân hàng câu hỏi thi được đặc biệt chú trọng. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự đầu tư lớn về chuyên môn, nhân lực, công nghệ và thời gian, đồng thời phải được triển khai theo quy trình khoa học, có sự kiểm soát chất lượng chặt chẽ.
"Chúng tôi xác định ngân hàng câu hỏi không chỉ là điều kiện để tổ chức thi mà còn là nền tảng quyết định chất lượng và uy tín của một đơn vị khảo thí. Vì vậy, việc xây dựng ngân hàng câu hỏi phải gắn với kế hoạch phát triển lâu dài, thường xuyên rà soát, cập nhật và nâng cao chất lượng, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu về số lượng đề thi", Tiến sĩ Lê Hùng Linh chia sẻ.
Cụ thể, theo Tiến sĩ Lê Hùng Linh, Đại học Thái Nguyên xây dựng ngân hàng câu hỏi theo quy trình gồm 9 bước, từ xây dựng kế hoạch, biên soạn, thẩm định, biên tập, thử nghiệm, phân tích các chỉ số kỹ thuật đến hoàn thiện, phê duyệt và đưa vào sử dụng.
Trong quy trình này, đơn vị đặc biệt chú trọng công tác thử nghiệm và phân tích chất lượng câu hỏi. Thông qua phân tích độ khó, khả năng phân biệt và các chỉ số kỹ thuật, những câu hỏi chưa phù hợp sẽ được điều chỉnh hoặc loại bỏ trước khi sử dụng chính thức.
Bên cạnh việc xây dựng mới, ngân hàng câu hỏi được định hướng rà soát, cập nhật thường xuyên trên cơ sở kết quả phân tích và đánh giá chất lượng. Công tác bảo mật được thực hiện theo nguyên tắc phân quyền chặt chẽ, mã hóa dữ liệu, kiểm soát quá trình khai thác đề thi và lưu vết các hoạt động trên hệ thống.
Nhiều trường cùng phối hợp xây dựng, sử dụng chung ngân hàng câu hỏi
Bên cạnh phương án chủ động xây dựng ngân hàng câu hỏi, một số cơ sở giáo dục đại học lựa chọn mô hình phối hợp với các trường khác để xây dựng, quản lý và sử dụng chung nguồn câu hỏi thi, đề thi.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh - Trưởng phòng Quản trị Chất lượng, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, nhà trường đã gửi Đề án tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ theo Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam về Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời công khai trên cổng thông tin điện tử của trường.
Theo đó, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp và sử dụng chung ngân hàng câu hỏi thi, đề thi với các cơ sở giáo dục đại học. Ngân hàng câu hỏi được bổ sung, cập nhật định kỳ nhằm duy trì quy mô và chất lượng, bảo đảm đủ số lượng câu hỏi để tạo tối thiểu 70 đề thi theo quy định.
Về yêu cầu bảo đảm điều kiện tổ chức thi, nhà trường cũng đã lắp đặt hệ thống camera giám sát, ghi hình liên tục toàn bộ diễn biến quá trình tổ chức thi tại các phòng thi, phòng chấm thi và khu vực đặt máy chủ chứa dữ liệu tổ chức thi.
Cụ thể, tại các phòng thi đều có camera quan sát với 20 vị trí mỗi phòng; phòng máy chủ được lắp 2 camera quan sát từ hai hướng. Riêng những phòng thi có quy mô lớn, mỗi phòng được lắp 8 camera nhằm bảo đảm quan sát toàn bộ các vị trí thi.
Màn hình theo dõi hệ thống camera được đặt tại phòng trực thi là phòng Hội đồng thi. Cán bộ trực thi theo dõi trực tiếp diễn biến tại các phòng thi, phòng chấm thi và phòng máy chủ trong suốt thời gian thi.
Trường Đại học Thương Mại hiện nay cũng đã công khai Đề án tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ theo Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam trên cổng thông tin điện tử.
Theo đề án, bốn cơ sở giáo dục đại học gồm Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Hà Nội và Trường Đại học Thương mại phối hợp xây dựng, thẩm định, thử nghiệm, định cỡ, cân bằng độ khó, phân tích câu hỏi thi; đồng thời cập nhật, quản lý và sử dụng chung ngân hàng câu hỏi, đề thi đánh giá năng lực tiếng Anh theo Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam, đáp ứng yêu cầu của Thông tư số 09/2026/TT-BGDĐT.
Đáng chú ý, ngân hàng câu hỏi thi được quản lý bằng phần mềm quản lý ngân hàng câu hỏi thi. Phần mềm có chức năng quản lý lịch sử sử dụng câu hỏi, kiểm soát thời gian tái sử dụng câu hỏi, tổ hợp và trích xuất mã đề theo nguyên tắc khách quan, bảo đảm sự phân bố hợp lý giữa các mã đề để hạn chế khả năng trao đổi nội dung giữa thí sinh.
Theo đề án, phần mềm còn có cơ chế cảnh báo hoặc ngăn chặn việc lựa chọn lại câu hỏi đã sử dụng tại bất kỳ trường nào khi chưa đủ thời gian tối thiểu 12 tháng theo quy định của Thông tư số 09/2026/TT-BGDĐT.
Đề thi được xây dựng hoặc trích xuất từ ngân hàng câu hỏi thi trên cơ sở tuân thủ đầy đủ ma trận và bản đặc tả, bảo đảm cấu trúc, nội dung, mức độ khó và yêu cầu đánh giá của kỳ thi.
Hậu kiểm cần tập trung đánh giá chất lượng khảo thí thực tế
Bên cạnh yêu cầu các đơn vị hoàn thiện điều kiện tổ chức thi, công tác giám sát và kiểm soát chất lượng cũng được đặt ra. Vừa qua, tại cuộc họp về công tác quản lý đào tạo văn bằng thứ hai, đào tạo từ xa ngành Ngôn ngữ Anh và chứng chỉ ngoại ngữ, Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đề xuất tăng cường hậu kiểm đối với các đơn vị tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ; đồng thời thẩm định độc lập ngân hàng câu hỏi, định dạng đề thi và tăng cường giám sát hoạt động tổ chức thi.
Đánh giá về đề xuất này, Tiến sĩ Lê Hùng Linh cho rằng đây là yêu cầu cần thiết, phù hợp với xu hướng đổi mới quản lý giáo dục theo hướng tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học.
Theo Tiến sĩ Lê Hùng Linh, việc một đơn vị đáp ứng các điều kiện tổ chức thi tại một thời điểm chưa đủ để khẳng định chất lượng hoạt động khảo thí. Điều quan trọng là các điều kiện này phải được duy trì thường xuyên, đồng thời chất lượng ngân hàng câu hỏi, quy trình tổ chức thi và kết quả đánh giá phải được kiểm soát trong suốt quá trình hoạt động.
Đặc biệt, trong bối cảnh chứng chỉ ngoại ngữ được sử dụng rộng rãi trong đào tạo, tuyển dụng và đánh giá năng lực nhân sự, bất kỳ hạn chế nào về chất lượng kỳ thi cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người học và niềm tin của xã hội.
Vì vậy, theo Tiến sĩ Lê Hùng Linh, hậu kiểm cần chuyển trọng tâm từ kiểm tra việc đáp ứng điều kiện sang đánh giá khả năng duy trì chất lượng thực tế, tập trung vào các khâu có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan, công bằng và độ tin cậy của kết quả thi.
"Tăng cường hậu kiểm không có nghĩa là gia tăng các thủ tục hành chính, mà phải tạo ra cơ chế giám sát hiệu quả, thúc đẩy các đơn vị tự hoàn thiện và chịu trách nhiệm về chất lượng hoạt động khảo thí của mình", Tiến sĩ Lê Hùng Linh nhấn mạnh.
Đối với đề xuất thẩm định độc lập ngân hàng câu hỏi và định dạng đề thi, Tiến sĩ Lê Hùng Linh cho rằng đây là hướng đi tích cực nhằm tăng cường tính khách quan và chuẩn hóa chất lượng giữa các đơn vị tổ chức thi. Tuy nhiên, cần có bộ tiêu chí và quy trình thẩm định thống nhất, đội ngũ chuyên gia có năng lực chuyên môn, đồng thời bảo đảm an toàn tuyệt đối cho dữ liệu đề thi.
"Điều quan trọng là thẩm định độc lập phải đánh giá được chất lượng đo lường thực chất của ngân hàng câu hỏi, chứ không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra số lượng, cấu trúc hay định dạng đề thi. Đây mới là yếu tố quyết định độ tin cậy của kết quả đánh giá", Tiến sĩ Lê Hùng Linh nêu quan điểm.
Từ thực tiễn tổ chức thi tại Trung tâm Khảo thí và Quản lý chất lượng giáo dục - Đại học Thái Nguyên, Tiến sĩ Lê Hùng Linh đề xuất ba vấn đề trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hoạt động tổ chức thi và bảo đảm giá trị chứng chỉ ngoại ngữ.
Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật về khảo thí. Đặc biệt, cần có hướng dẫn thống nhất về xây dựng, thử nghiệm, chuẩn hóa và thẩm định ngân hàng câu hỏi, bảo đảm các đơn vị có chung cơ sở chuyên môn để triển khai và cơ quan quản lý có căn cứ khách quan để đánh giá chất lượng.
Thứ hai, đổi mới phương thức quản lý, giám sát trên nền tảng công nghệ. Cần từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu kết nối giữa các đơn vị tổ chức thi với cơ quan quản lý, phục vụ việc giám sát kỳ thi, quản lý kết quả và xác thực chứng chỉ. Đồng thời, tăng cường hậu kiểm dựa trên các tiêu chí chất lượng và mức độ rủi ro, thay vì chủ yếu kiểm tra hồ sơ hành chính.
Thứ ba, chú trọng phát triển đội ngũ chuyên gia khảo thí. Đây là yếu tố có tính quyết định đối với chất lượng ngân hàng câu hỏi và hoạt động đánh giá. Cần tăng cường đào tạo chuyên sâu về đo lường, đánh giá năng lực, phân tích câu hỏi và ứng dụng công nghệ trong tổ chức thi.
Tiến sĩ Lê Hùng Linh cho rằng, về lâu dài, cần hình thành một hệ thống quản lý trong đó cơ quan quản lý nhà nước tập trung xây dựng tiêu chuẩn, giám sát chất lượng; còn các đơn vị tổ chức thi chủ động triển khai và chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá.
"Giá trị của chứng chỉ ngoại ngữ không chỉ nằm ở việc được cấp đúng quy định, mà quan trọng hơn là chứng chỉ đó phải phản ánh đúng năng lực người dự thi và tạo được niềm tin đối với các cơ sở đào tạo, đơn vị tuyển dụng và toàn xã hội", Tiến sĩ Lê Hùng Linh nhấn mạnh.