Nhiều năm qua, kiểm tra nội bộ là hoạt động thường xuyên nhằm giúp nhà trường đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, kịp thời phát hiện những hạn chế để điều chỉnh.
Tuy nhiên, ở một số nơi, hoạt động này lại gắn với yêu cầu giáo viên phải dạy 2 tiết thao giảng, khiến không ít thầy cô băn khoăn về căn cứ thực hiện.
Trong phạm vi bài viết này, người viết là một tổ trưởng chuyên môn xin có đôi điều bàn về việc kiểm tra nội bộ giáo viên trong năm học.
Điều lệ trường phổ thông không quy định giáo viên phải dạy thao giảng
Khoản 2 Điều 21 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học [1], có hiệu lực từ ngày 10/5/2026, quy định hồ sơ của giáo viên gồm:
“2. Đối với giáo viên:
a) Kế hoạch bài dạy (giáo án).
b) Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp).
c) Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội).”
So với những quy định trước đây, danh mục hồ sơ giáo viên đã được tinh giản, không còn yêu cầu “Kế hoạch giáo dục của giáo viên” theo năm học và “Sổ theo dõi và đánh giá học sinh”.
Theo đó, giáo viên không làm công tác chủ nhiệm hoặc nhiệm vụ Tổng phụ trách Đội chỉ phải thực hiện một loại hồ sơ bắt buộc là kế hoạch bài dạy. Giáo viên chủ nhiệm có thêm sổ chủ nhiệm; Tổng phụ trách Đội có thêm sổ công tác Đội.
Đáng chú ý, Điều lệ trường phổ thông hiện hành không quy định giáo viên phải thực hiện một số tiết thao giảng nhất định trong năm học. Cũng không có quy định yêu cầu giáo viên phải dạy thao giảng để hoàn thành hồ sơ chuyên môn hoặc làm căn cứ bắt buộc cho hoạt động kiểm tra nội bộ.
Vì vậy, nếu xem 2 tiết thao giảng là một yêu cầu bắt buộc đối với từng giáo viên trong đợt kiểm tra nội bộ thì nhà trường cần chỉ rõ căn cứ, mục đích và nội dung kiểm tra tương ứng, thay vì mặc nhiên coi đó là một nghĩa vụ chuyên môn đã được quy định.
Cần thanh tra, kiểm tra giáo viên những nội dung nào?
Điều 26 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT quy định giáo viên thực hiện nhiệm vụ tương ứng với vị trí việc làm được giao theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Đối với giáo viên chủ nhiệm, ngoài nhiệm vụ giảng dạy, giáo viên còn phải xây dựng và tổ chức các hoạt động giáo dục của lớp; tổ chức sinh hoạt lớp; nhận xét, đánh giá học sinh; hướng dẫn, quản lý học sinh tham gia các hoạt động giáo dục và báo cáo tình hình lớp với hiệu trưởng.
Như vậy, nội dung kiểm tra giáo viên cần xuất phát từ nhiệm vụ, vị trí việc làm và công việc được nhà trường phân công.
Đối với hoạt động dạy học, có thể xem xét việc thực hiện kế hoạch bài dạy, tiến độ và nội dung chương trình, việc kiểm tra đánh giá học sinh, chất lượng tổ chức các hoạt động học tập và những nhiệm vụ chuyên môn khác.
Với giáo viên chủ nhiệm, nội dung kiểm tra còn có thể gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ chủ nhiệm được Điều lệ quy định.
Người viết có tham khảo Hướng dẫn thực hiện công tác kiểm tra nội bộ từ năm học 2025-2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo Cần Thơ thì thấy rằng việc kiểm tra phải có trọng tâm, trọng điểm, căn cứ nhiệm vụ năm học và tình hình thực tế của đơn vị [2].
Theo hướng dẫn này, nội dung kiểm tra chuyên môn có thể tập trung vào việc thực hiện kế hoạch dạy học, chương trình giáo dục, quy chế chuyên môn, hoạt động của tổ chuyên môn, kiểm tra đánh giá học sinh và việc quản lý, sử dụng thiết bị dạy học.
Có thể nhận thấy, đây mới là những nội dung cần được lựa chọn phù hợp với mục tiêu của từng cuộc kiểm tra. Không thể chỉ dựa vào mục đích nâng cao chất lượng chuyên môn để mặc nhiên đặt ra yêu cầu mỗi giáo viên phải dạy 2 tiết thao giảng.
Cần kiểm tra việc dạy học theo hướng nghiên cứu bài học
Một căn cứ đáng chú ý khác là Công văn 4069/BGDĐT-GDPT ngày 1/7/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hướng dẫn tổ chức sinh hoạt chuyên môn trong cơ sở giáo dục phổ thông và sinh hoạt cụm chuyên môn [3].
Tại mục III, Công văn hướng dẫn cụ thể việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học.
Theo đó, căn cứ kế hoạch giáo dục nhà trường, nhiệm vụ năm học, nhu cầu phát triển chuyên môn của đội ngũ và yêu cầu thực tiễn, tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt theo hướng nghiên cứu bài học. Văn bản khuyến khích mỗi môn học xây dựng 2 bài học nghiên cứu trong năm học.
Đáng chú ý, Công văn nêu rõ kết quả sinh hoạt nghiên cứu bài học được lưu trữ, chia sẻ và khai thác trong hoạt động chuyên môn của nhà trường; không xếp loại giờ dạy, khuyến khích giáo viên trao đổi trên tinh thần hỗ trợ, học tập lẫn nhau và cùng phát triển nghề nghiệp.
Đây là điểm khác biệt căn bản giữa một tiết dạy minh họa trong nghiên cứu bài học với một tiết thao giảng được tổ chức theo cách đánh giá, xếp loại cá nhân.
Mục III.2 Công văn 4069 cũng xác định tổ chuyên môn căn cứ vào các nội dung gợi ý tại mục II để chủ động lựa chọn nội dung sinh hoạt phù hợp với mục đích, yêu cầu và điều kiện thực tế.
Như vậy, sinh hoạt chuyên môn không phải là hoạt động tổ chức cho đủ số lượng tiết dạy, mà phải hướng đến giải quyết những vấn đề thực tiễn trong dạy học, hỗ trợ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục.
Nhìn chung, kiểm tra nội bộ cần hướng đến việc phát hiện vấn đề và hỗ trợ giáo viên khắc phục, không phải tạo thêm chỉ tiêu hình thức. Điều quan trọng nhất vẫn là chất lượng dạy học và sự tiến bộ của học sinh qua mỗi ngày.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-15-2026-TT-BGDDT-Dieu-le-truong-tieu-hoc-truong-trung-hoc-co-so-700514.aspx
[2] https://cantho.edu.vn/cong-khai-thong-tin/linh-vuc-phong-thanh-tra/huong-dan-thuc-hien-cong-tac-kiem-tra-noi-bo-tu-nam-hoc-2025-2026.html
[3]https://cdn.giaoduc.net.vn/files/6TwwlZhBAIMI7g6Efo85WgXEMp6_uZtUAFO6PF1PmPzudEgRBBPF56MDq87Ni2qf8jwMT3iuiEL9Oii0RFmlAg/4069-bgddt-gdptsigned-1.pdf
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
