Chuẩn CTĐT nhóm ngành giáo viên buộc giảng viên tiến sĩ trực tiếp đảm nhiệm các học phần cốt lõi

19/11/2026 06:22
Thúy Hiền
Theo dõi trên Google News
0:00 / 0:00
0:00

GDVN - Chuẩn chương trình đào tạo nhóm ngành đào tạo giáo viên không chỉ yêu cầu bảo đảm tỷ lệ tiến sĩ trong đội ngũ giảng viên mà còn nhấn mạnh vai trò giảng dạy thực chất.

Một trong những điểm mới nêu tại Quyết định 3198/QĐ-BGDĐT ban hành Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học nhóm ngành đào tạo giáo viên là quy định về khối lượng giảng dạy trực tiếp của giảng viên có trình độ tiến sĩ.

Theo đó, giảng viên toàn thời gian có trình độ tiến sĩ phải trực tiếp giảng dạy ít nhất 60% tổng khối lượng học tập thuộc khối kiến thức cơ sở ngành, kiến thức ngành và kiến thức chuyên sâu. Đối với thành phần nghiệp vụ sư phạm, ít nhất 50% số giảng viên trực tiếp giảng dạy phải có trình độ tiến sĩ và chuyên môn phù hợp với học phần được phân công.

Theo lãnh đạo một số cơ sở giáo dục đại học, Chuẩn chương trình đào tạo nhóm ngành đào tạo giáo viên không chỉ yêu cầu bảo đảm tỷ lệ tiến sĩ trong đội ngũ giảng viên mà còn nhấn mạnh vai trò giảng dạy thực chất. Tuy nhiên, hiệu quả của quy định phụ thuộc lớn vào cách thức triển khai.

Nâng chuẩn đội ngũ phải đi đôi với chất lượng giảng dạy thực chất

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Minh Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Tân Trào cho biết, yêu cầu giảng viên toàn thời gian có trình độ tiến sĩ phải trực tiếp giảng dạy ít nhất 60% tổng khối lượng học tập thuộc khối kiến thức cơ sở ngành, kiến thức ngành và kiến thức chuyên sâu là định hướng vô cùng đúng đắn và cần thiết.

Thứ nhất, bảo đảm chất lượng thực chất của chương trình đào tạo. Khối kiến thức cơ sở ngành, kiến thức ngành và chuyên sâu giúp sinh viên sư phạm nắm vững nền tảng khoa học của môn học sẽ giảng dạy. Khi được đảm nhiệm bởi giảng viên có năng lực nghiên cứu, người học không chỉ tiếp cận tri thức cập nhật mà còn được rèn luyện tư duy khoa học, phương pháp tiếp cận và khả năng phân tích vấn đề, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.

Thứ hai, gắn kết nghiên cứu với giảng dạy. Quy định này giúp nhà trường bố trí đội ngũ hợp lý, phát huy năng lực của giảng viên trình độ cao trong việc cập nhật kết quả nghiên cứu vào bài giảng, hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học và thực hiện khóa luận.

Thứ ba, tạo động lực phát triển đội ngũ. Yêu cầu này thúc đẩy các trường xây dựng chiến lược dài hạn trong đào tạo, thu hút và sử dụng giảng viên có trình độ tiến sĩ. Với Trường Đại học Tân Trào, định hướng này đã được triển khai từ trước khi Chuẩn ban hành. Riêng năm 2025 và năm 2026, nhà trường đã cử 48 viên chức đi đào tạo tiến sĩ, gấp gần 10 lần giai đoạn 2023-2024.

Học vị tiến sĩ cần gắn với sự am hiểu thực tiễn giáo dục mầm non, phổ thông và chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Do đó, nhà trường chú trọng bồi dưỡng phương pháp giảng dạy đại học, đồng thời tăng cường kết nối giảng viên với các trường phổ thông, giúp chuyển hóa năng lực học thuật thành năng lực nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm.

841324273-1716240117175316-8050521299035779763-n.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Minh Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Tân Trào. Ảnh: website nhà trường.

Trường Đại học Tân Trào hiện đào tạo 7 chương trình đào tạo giáo viên, gồm Giáo dục Mầm non (trình độ đại học và cao đẳng), Giáo dục Tiểu học, Sư phạm Toán học, Sư phạm Ngữ văn, Sư phạm Khoa học tự nhiên và Sư phạm Sinh học. Đây là nhóm ngành truyền thống, chiếm khoảng 58,6% quy mô người học của nhà trường.

Về đội ngũ, nhà trường hiện có 45 giảng viên có trình độ tiến sĩ, đạt tỉ lệ 30%, trong đó có 1 phó giáo sư. Đội ngũ tiến sĩ này được bố trí tham gia giảng dạy ở tất cả các chương trình đào tạo giáo viên, bảo đảm mỗi chương trình đều có lực lượng tiến sĩ đông đảo đảm nhận các khối kiến thức cơ sở ngành, kiến thức ngành và kiến thức chuyên sâu.

Đội ngũ tiến sĩ thuộc lĩnh vực khoa học giáo dục, tâm lý học, lý luận và lịch sử giáo dục của trường đang trực tiếp đảm nhận các học phần nghiệp vụ sư phạm và giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng, phát triển các chương trình đào tạo giáo viên.

Chuẩn chương trình đào tạo nhóm ngành đào tạo giáo viên yêu cầu phải có ít nhất 5 giảng viên cơ hữu hoặc đồng cơ hữu trình độ tiến sĩ để chủ trì giảng dạy, trong đó tối thiểu 2 người thuộc lĩnh vực khoa học giáo dục; sau 3 năm phải đạt ít nhất 7 người đã đặt ra yêu cầu không chỉ về số lượng mà về cơ cấu chuyên môn của đội ngũ chủ trì từng chương trình.

“Đây là định hướng nhà trường thống nhất và đang tích cực triển khai. Trên cơ sở đội ngũ hiện có, Trường Đại học Tân Trào từng bước kiện toàn giảng viên chủ trì từng chương trình theo tiêu chí của Chuẩn, đặc biệt chú trọng phát triển đội ngũ tiến sĩ khoa học giáo dục.

Phát triển đội ngũ cũng được nhà trường xác định là nhiệm vụ then chốt. Trong giai đoạn 2023-2024, nhà trường cử 5 viên chức đi đào tạo tiến sĩ; đến giai đoạn 2025-2026, con số này tăng lên 48 người, gấp 9,6 lần. Kết quả này thể hiện nỗ lực đẩy mạnh phát triển đội ngũ của nhà trường trong bối cảnh nguồn lực của một trường đại học địa phương miền núi còn nhiều hạn chế.

Dự kiến đến trước năm 2030, tỷ lệ tiến sĩ của trường đạt 60%. Đây là nguồn bổ sung trực tiếp, vững chắc cho đội ngũ chủ trì giảng dạy các chương trình đào tạo giáo viên, bảo đảm lộ trình đạt tối thiểu 07 tiến sĩ chủ trì giảng dạy mỗi chương trình sau 03 năm theo quy định của Chuẩn.

Ngoài ra, nhà trường mong muốn Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục có cơ chế hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng giảng viên trình độ cao, trao đổi, biệt phái chuyên gia đối với các cơ sở đào tạo giáo viên thuộc vùng trung du, miền núi, biên giới, góp phần để Chuẩn được triển khai thực chất, hiệu quả”, Tiến sĩ Nguyễn Minh Anh Tuấn cho hay.

thay-tho-dh-kien-giang.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Thọ - Hiệu trưởng Trường Đại học Kiên Giang. Ảnh: NVCC.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Thọ - Hiệu trưởng Trường Đại học Kiên Giang cho rằng, những yêu cầu mới trong Chuẩn chương trình đào tạo nhóm ngành đào tạo giáo viên có ý nghĩa thiết thực, bảo đảm giảng viên trình độ tiến sĩ trực tiếp đảm nhiệm các học phần cốt lõi. Qua đó, sinh viên được tiếp cận kiến thức chuyên sâu, cập nhật và phương pháp tư duy, phân tích, giải quyết vấn đề từ những người có năng lực nghiên cứu, am hiểu chuyên ngành.

“Tỷ lệ 60% còn giúp các trường sử dụng hiệu quả đội ngũ tiến sĩ, gắn năng lực chuyên môn với hoạt động giảng dạy thay vì chủ yếu bố trí vào công tác quản lý hoặc nghiên cứu. Thông qua giảng dạy, giảng viên có điều kiện đưa kết quả nghiên cứu, kiến thức mới và tình huống thực tiễn vào bài học, đồng thời nắm bắt khó khăn của sinh viên để điều chỉnh nội dung, phương pháp giảng dạy phù hợp.

Tuy nhiên, hiệu quả của quy định phụ thuộc lớn vào cách thức triển khai. Theo đó, việc nâng chuẩn cần có lộ trình triển khai phù hợp, đi kèm chính sách hỗ trợ, bồi dưỡng và tính đến điều kiện thực tế của từng địa phương, tránh đặt ra tiêu chuẩn cao nhưng thiếu nguồn tuyển đáp ứng.

Đồng thời, cần hướng đến năng lực thực chất, thay vì chỉ gia tăng bằng cấp hay đáp ứng các tiêu chí trên hồ sơ. Chất lượng đội ngũ cũng cần được đánh giá thông qua hoạt động giảng dạy, hướng dẫn thực tập, nghiên cứu khoa học và phản hồi của người học. Việc phân công học phần phải phù hợp với chuyên môn, năng lực và khối lượng công việc của từng giảng viên. Nếu chỉ chú trọng tỷ lệ giờ giảng mà xem nhẹ chất lượng, quy định dễ trở thành yêu cầu mang tính hình thức”, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiên Giang cho hay.

Ngoài ra, việc nâng số lượng giảng viên cơ hữu hoặc đồng cơ hữu trình độ tiến sĩ chủ trì giảng dạy từ tối thiểu 5 lên 7 người sau ba năm tạo lộ trình để các trường từng bước củng cố đội ngũ, phát triển giảng viên trẻ, nâng cao năng lực nghiên cứu và hướng dẫn thực tập.

Tuy nhiên, số lượng chỉ thực sự có ý nghĩa khi giảng viên trực tiếp tham gia xây dựng, giảng dạy chương trình, đúng chuyên môn và có khối lượng công việc phù hợp. Đối với những trường ở địa phương còn khó khăn trong tuyển dụng tiến sĩ, cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và cơ chế thu hút nhân lực cụ thể để đáp ứng yêu cầu mà vẫn bảo đảm chất lượng đào tạo.

Chuẩn hóa đội ngũ giảng viên từ yêu cầu gắn với thực tiễn phổ thông

Theo Quyết định 3198/QĐ-BGDĐT, đối với 12 ngành sư phạm chủ chốt, quy định yêu cầu ít nhất 40% giảng viên phụ trách nghiệp vụ sư phạm phải có kinh nghiệm thực tiễn trong giáo dục phổ thông, như giảng dạy tối thiểu 5 năm tại trường phổ thông, bồi dưỡng giáo viên hoặc tham gia xây dựng chương trình, sách giáo khoa. Đồng thời, 100% giảng viên dạy nghiệp vụ sư phạm và phương pháp dạy học bộ môn phải có tối thiểu 100 giờ hoạt động thực tế tại trường phổ thông trong mỗi chu kỳ 3 năm.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Thọ, quy định này giúp bảo đảm nội dung nghiệp vụ sư phạm được giảng dạy bởi những người am hiểu thực tiễn trường phổ thông. Giảng viên từng trực tiếp đứng lớp, bồi dưỡng giáo viên hoặc tham gia xây dựng chương trình, sách giáo khoa có thể giúp sinh viên tiếp cận rõ hơn với phương pháp tổ chức bài học, xử lý tình huống sư phạm và yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông.

Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tế cần được cập nhật và chuyển hóa thành phương pháp giảng dạy hiệu quả. Số năm công tác hay kinh nghiệm biên soạn tài liệu chưa đủ bảo đảm chất lượng giảng dạy. Vì vậy, các trường cần kết hợp đội ngũ am hiểu thực tiễn phổ thông với chuyên gia khoa học giáo dục, đồng thời tăng cơ hội thực hành và tiếp nhận phản hồi từ trường phổ thông cho sinh viên.

“Hiện nay, tỷ lệ giảng viên đáp ứng tiêu chí này tại Trường Đại học Kiên Giang đạt khoảng 90-95% trong tổng số giảng viên tham gia giảng dạy thành phần nghiệp vụ sư phạm của các ngành thuộc diện áp dụng. Nhà trường đang đẩy nhanh tiến độ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ để đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Chuẩn.

Khó khăn chủ yếu là một bộ phận giảng viên đang trong quá trình nâng cao trình độ; nguồn nhân lực đáp ứng đồng thời các yêu cầu về kinh nghiệm thực tiễn tại trường phổ thông, chuyên môn phù hợp và khả năng tham gia giảng dạy ổn định còn hạn chế. Trước thực tế đó, nhà trường đang rà soát đội ngũ, tăng cường kết nối với các trường phổ thông, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và tuyển dụng phù hợp.

Về cơ chế phối hợp với các trường phổ thông, nhà trường triển khai thông qua các thỏa thuận hợp tác và đầu mối liên hệ tại từng đơn vị. Theo đó, giáo viên phổ thông được mời tham gia báo cáo chuyên đề, hướng dẫn sinh viên thực hành, thực tập sư phạm, góp ý bài giảng và chia sẻ kinh nghiệm xử lý các tình huống thực tế. Những giáo viên có chuyên môn, kinh nghiệm phù hợp còn có thể tham gia giảng dạy một số học phần nghiệp vụ sư phạm.

Sự phối hợp này giúp sinh viên sớm tiếp cận môi trường nghề nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để giảng viên đại học cập nhật thực tiễn, điều chỉnh nội dung đào tạo. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp khó khăn do lịch giảng dạy và khối lượng công việc của giáo viên phổ thông; kinh phí, chế độ đãi ngộ và cơ chế ghi nhận sự tham gia đôi khi chưa đủ hấp dẫn.

Vì vậy, nhà trường cần chủ động thống nhất kế hoạch phối hợp ngay từ đầu năm học, phân định rõ trách nhiệm của các bên, có chính sách hỗ trợ phù hợp và duy trì trao đổi thường xuyên giữa giáo viên hướng dẫn với giảng viên phụ trách để nâng cao hiệu quả kết nối giữa đào tạo đại học và thực tiễn phổ thông”, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Thọ cho biết.

899809526-1752615750204419-1472417650303329807-n-1514.jpg
Sinh viên Trường Đại học Tân Trào sôi nổi tham gia phần thi Giảng trong Hội thi Nghiệp vụ sư phạm năm 2026. Ảnh: website nhà trường.

Còn tại Trường Đại học Tân Trào, theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Anh Tuấn, nhà trường đào tạo 4 ngành gồm Sư phạm Toán học, Sư phạm Ngữ văn, Sư phạm Khoa học tự nhiên và Sư phạm Sinh học trong 12 ngành thuộc diện áp dụng yêu cầu riêng theo Chuẩn.

Hiện trường có 21 giảng viên giảng dạy phương pháp dạy học bộ môn trưởng thành từ đội ngũ giáo viên phổ thông; khoảng 15 người từng tham gia bồi dưỡng giáo viên, biên soạn, thẩm định chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa. Tổng cộng có 36 giảng viên đáp ứng các tiêu chí về kinh nghiệm thực tiễn, chiếm khoảng 55%.

Theo Hiệu trưởng Trường Đại học Tân Trào, đây cũng là tiêu chí đặt ra không ít thách thức đối với các cơ sở đào tạo. Bởi trên thực tế, nhiều trường tuyển dụng giảng viên trẻ để đào tạo ở bậc đại học, trong khi hoạt động bồi dưỡng giáo viên phổ thông những năm qua chủ yếu được Bộ Giáo dục và Đào tạo giao cho 8 trường sư phạm trọng điểm. Điều này khiến việc tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và đáp ứng các tiêu chí của Chuẩn trở thành bài toán đối với không ít trường.

Đối với Trường Đại học Tân Trào, nhà trường đã chủ động tham gia bồi dưỡng giáo viên của tỉnh, đồng thời duy trì hoạt động sinh hoạt chuyên môn và phối hợp với ngành giáo dục địa phương. Để duy trì và nâng cao tỷ lệ này, trường xác định một số khó khăn cần giải quyết như giảng viên trẻ thiếu trải nghiệm thực tiễn phổ thông; giáo viên giỏi còn hạn chế về thời gian do khối lượng công việc lớn; địa bàn phục vụ rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, biên giới nên việc kết nối cần linh hoạt hơn.

Nhà trường đã ban hành quy định thực tập sư phạm, đồng thời phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở giáo dục trên địa bàn tổ chức 2 đợt thực tập mỗi năm, mỗi đợt 6 tuần. Ngoài ra, Trường Phổ thông Tuyên Quang trực thuộc trường cũng tạo điều kiện để giảng viên, sinh viên thường xuyên tiếp cận thực tiễn dạy học.

Đáng chú ý, năm 2026, nhà trường điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tăng thời lượng thực hành từ 50% trở lên. Với 7 ngành sư phạm, sinh viên được tiếp cận môi trường trường phổ thông từ năm thứ hai để kiến tập, trải nghiệm và rèn luyện nghiệp vụ, thay vì chủ yếu thực hành ở cuối khóa như trước.

Thời gian tới, Trường Đại học Tân Trào sẽ tăng cường phối hợp giữa giảng viên và giáo viên phổ thông trong hướng dẫn, đánh giá sinh viên; mời giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục giàu kinh nghiệm tham gia giảng dạy, đồng thời tổ chức cho giảng viên phương pháp dạy học định kỳ dự giờ, sinh hoạt chuyên môn và bồi dưỡng giáo viên. Nhà trường kiến nghị hoàn thiện chế độ đãi ngộ, ghi nhận khối lượng công việc đối với giáo viên phổ thông tham gia đào tạo, hướng dẫn sinh viên.

Thúy Hiền