Trước xu hướng các trường đại học dự kiến bỏ xét tuyển một số tổ hợp truyền thống như A00, C00 trong tuyển sinh đại học năm 2026, lãnh đạo sở giáo dục và đào tạo, cùng lãnh đạo cơ sở giáo dục phổ thông đã chia sẻ một số quan điểm, đồng thời đưa ra những định hướng nhằm giúp học sinh chủ động thích ứng, giảm áp lực và nâng cao cơ hội trúng tuyển đại học.
Thay đổi tổ hợp xét tuyển cận kề kỳ thi gây ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý học sinh
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Văn Phước - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh nhìn nhận: “Việc nhiều trường đại học điều chỉnh phương án tuyển sinh, trong đó giảm tỷ lệ xét tuyển học bạ độc lập hay loại bỏ một số tổ hợp truyền thống như A00, C00 xuất phát từ yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực có năng lực toàn diện, phù hợp với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Trong đó chú trọng đánh giá tư duy, khả năng vận dụng kiến thức và năng lực học tập thực chất của học sinh.
Đồng thời, xu hướng này cũng đòi hỏi thêm yêu cầu học sinh về một số năng lực nền tảng như ngoại ngữ, tư duy logic, kỹ năng tự học, kỹ năng đọc hiểu và khả năng thích ứng với môi trường học tập mới. Đó là những yếu tố quan trọng giúp học sinh không chỉ đáp ứng yêu cầu học tập ở bậc đại học mà còn có khả năng thích nghi tốt với thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng".
Tuy nhiên, ông Phạm Văn Phước cũng cho rằng, việc thay đổi và điều chỉnh phương thức tuyển sinh cũng như các tổ hợp xét tuyển trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông chỉ còn vài tháng chắc chắn sẽ tác động đáng kể đến tâm lý học sinh và kế hoạch học tập của các em.
"Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh thấu hiểu và đồng cảm với những lo lắng, hoang mang của học sinh trước các thông tin tuyển sinh hiện nay. Đặc biệt, với những em đã sớm lựa chọn tổ hợp môn xét tuyển đại học và dành nhiều năm ôn tập nghiêm túc từ lớp 10, các điều chỉnh phát sinh có thể tạo ra áp lực tâm lý không nhỏ.
Bên cạnh đó, những thay đổi này dễ khiến cả học sinh và phụ huynh rơi vào trạng thái băn khoăn, lo lắng, thậm chí dao động trong quá trình định hướng nghề nghiệp và lựa chọn con đường học tập tiếp theo", ông Phước bày tỏ.
Trong bối cảnh các trường đại học ngày càng đa dạng hóa phương thức tuyển sinh và điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, ông Phạm Văn Phước cho biết, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh đã chỉ đạo các trường trung học phổ thông tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh, bám sát yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và cấu trúc kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông mới.
Các nhà trường được yêu cầu tập trung giúp học sinh nắm vững kiến thức cốt lõi, hiểu bản chất vấn đề, rèn luyện tư duy logic, khả năng đọc hiểu, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và giải quyết các tình huống học tập.
Song song với đó, Sở tăng cường chỉ đạo công tác tư vấn hướng nghiệp và phân luồng học sinh ngay từ lớp 10, lớp 11, giúp các em lựa chọn môn học, tổ hợp xét tuyển và định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở trường, điều kiện cá nhân cũng như nhu cầu xã hội.
Bên cạnh kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, Sở khuyến khích học sinh tham gia kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy của các trường đại học để mở rộng cơ hội xét tuyển, giảm áp lực phụ thuộc vào một hình thức thi duy nhất.
Đối với học sinh lớp 12, các trường xây dựng kế hoạch ôn tập khoa học, phân hóa theo từng nhóm đối tượng học sinh, vừa bảo đảm chuẩn kiến thức, kỹ năng theo quy định, vừa đáp ứng yêu cầu đa dạng của các phương thức tuyển sinh hiện nay. Qua đó, giúp học sinh chủ động hơn trong học tập, tự tin hơn trong lựa chọn ngành nghề, đồng thời nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện và chất lượng đầu ra của giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh.
Ngoài ra, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh khuyến nghị phụ huynh và học sinh cần chủ động cập nhật thường xuyên thông tin tuyển sinh chính thức từ các cơ sở đào tạo và cần lựa chọn theo hướng linh hoạt để tăng cơ hội trúng tuyển đại học.
“Phụ huynh cần đồng hành, chia sẻ và định hướng cho các em trên cơ sở tôn trọng năng lực, nguyện vọng và điều kiện thực tế của mỗi học sinh, tránh tâm lý chạy theo ngành “hot” hoặc trường “top” bằng mọi giá, từ đó tạo áp lực không cần thiết cho học sinh. Phụ huynh và học sinh cũng cần quan tâm nhiều hơn đến sự phù hợp giữa năng lực cá nhân, yêu cầu đào tạo của ngành nghề và nhu cầu nguồn nhân lực của xã hội.
Mặt khác, học sinh cần chủ động tham gia các hoạt động hướng nghiệp, tư vấn tuyển sinh, trải nghiệm nghề nghiệp để xây dựng lộ trình học tập phù hợp, bền vững và hiệu quả lâu dài cho tương lai của bản thân cũng như sự phát triển nguồn nhân lực của địa phương”, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh cho lời khuyên.
Những thay đổi trong phương án tuyển sinh cần có lộ trình rõ ràng, mang tính ổn định dài hạn
Ở góc nhìn của cơ sở giáo dục trung học phổ thông, cô Đỗ Thị Diệu Thúy - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) bày tỏ quan điểm: “Tổ hợp A00 thường gắn liền với các ngành mũi nhọn trong lĩnh vực khoa học - công nghệ và vốn được đông đảo học sinh tại các trường chuyên lựa chọn để xét tuyển vào đại học. Do đó, việc một số cơ sở giáo dục giảm vai trò hoặc loại bỏ hoàn toàn các tổ hợp này khiến không ít giáo viên và học sinh cảm thấy tiếc nuối.
Đặc biệt là khi thời điểm tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 chỉ còn tính bằng tháng cũng đang tạo ra tác động tâm lý không nhỏ đối với học sinh lớp 12, bởi toàn bộ chiến lược học tập dài hạn đã được các em xây dựng trước đó có nguy cơ không còn phù hợp”.
Cô Đỗ Thị Diệu Thúy phân tích thêm, trên thực tế, phần lớn học sinh hiện nay đã có định hướng học tập rõ ràng và lựa chọn tổ hợp môn ngay từ lớp 10, gắn chặt với định hướng nghề nghiệp, ngành học trong tương lai, kế hoạch ôn tập cũng được duy trì xuyên suốt trong ba năm học.
Về phía nhà trường, việc điều chỉnh kế hoạch dạy học và ôn tập trong giai đoạn nước rút là không hề dễ dàng. Nhà trường vẫn phải ưu tiên thực hiện đầy đủ chương trình học và kế hoạch ôn tập cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo đúng định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đồng thời, trường cố gắng hỗ trợ học sinh trong khả năng cho phép, trên cơ sở tuân thủ các quy định về dạy thêm, học thêm và năng lực của đội ngũ giáo viên.
“Tuy nhiên, việc đáp ứng trọn vẹn mọi nhu cầu xét tuyển đa dạng của học sinh là điều khó khả thi trong điều kiện thực tế. Vì vậy, tôi cho rằng, những thay đổi trong quy chế và phương án tuyển sinh của các trường đại học cần được công bố sớm ít nhất 1 năm và có lộ trình rõ ràng, mang tính ổn định dài hạn.
Điều này không chỉ giúp học sinh yên tâm xây dựng kế hoạch học tập từ sớm, mà còn giúp nhà trường chủ động hơn trong công tác tư vấn hướng nghiệp, tổ chức dạy học và ôn tập, tránh những xáo trộn không cần thiết, đặc biệt trong giai đoạn cuối cấp mang tính quyết định vô cùng quan trọng đối với người học”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Hạ Long bày tỏ.
Trong khi đó, thầy Nguyễn Đình Bang - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Tô Hiệu - Thường Tín (thành phố Hà Nội) cho biết, trước xu hướng các trường đại học có thể tiếp tục thu hẹp hoặc tiến tới loại bỏ dần các tổ hợp xét tuyển truyền thống, nhà trường vẫn tiếp tục tổ chức dạy học bám sát tinh thần của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Song, công tác tư vấn hướng nghiệp sẽ được nhà trường tích cực triển khai bài bản và liên tục.
Thầy Nguyễn Đình Bang thông tin, học sinh Trường Trung học phổ thông Tô Hiệu - Thường Tín được tham gia học trải nghiệm - hướng nghiệp với thời lượng 3 tiết mỗi tuần, kéo dài từ lớp 10 đến lớp 12. Nội dung hướng nghiệp không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu ngành nghề, mà còn giúp học sinh hiểu rõ năng lực bản thân, yêu cầu của thị trường lao động và các phương thức xét tuyển đại học hiện nay.
Ngoài ra, nhà trường còn phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học lân cận để tổ chức tư vấn tuyển sinh tại trường, cũng như thông tin cho học sinh về các ngày hội tư vấn tuyển sinh quy mô lớn để học sinh có cơ hội tiếp cận thông tin chính thống và trực tiếp trao đổi với đại diện các cơ sở giáo dục đại học.
Hiện tại, học sinh đã bước vào học kỳ II của năm học 2025-2026, ở giai đoạn nước rút này, thầy Bang muốn nhắn nhủ đến các bạn học sinh lớp 12 rằng: “Các trường đại học có xu hướng loại bỏ một số tổ hợp truyền thống như A00, C00 đã đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tư duy, kỹ năng tổng hợp và khả năng thích ứng của học sinh. Bên cạnh việc bám sát chương trình ôn tập của nhà trường, học sinh nên nâng cao tinh thần tự học, chủ động tìm kiếm thông tin, tham gia các diễn đàn ôn thi, tư vấn tuyển sinh trực tuyến để mở rộng hiểu biết và tăng thêm cơ hội cho bản thân.
Dù những điều chỉnh về tổ hợp xét tuyển hay phương thức tuyển sinh có thể tạo ra không ít áp lực, song đây cũng là cơ hội để các em nhìn lại năng lực thực chất của bản thân, linh hoạt điều chỉnh chiến lược học tập và lựa chọn con đường phù hợp hơn.
Nhà trường sẽ đồng hành, định hướng kịp thời cho học sinh để các em có thể tập trung tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026”.
