Sáng nay (6/8), Câu lạc bộ Khối các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương (trực thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam) phối hợp với Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội tổ chức tọa đàm "Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương".

Tọa đàm là diễn đàn để các cơ sở giáo dục thuộc khối Bộ Công Thương trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. Đồng thời, các đại biểu cùng thảo luận, đề xuất những giải pháp nhằm đẩy mạnh ứng dụng AI, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và thực hiện hiệu quả mục tiêu đổi mới giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số.

Tham dự tọa đàm, về phía Bộ Công Thương có ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp và ông Nguyễn Quang Hồng - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ.

Về phía Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam có Nhà báo Nguyễn Tiến Bình - Phó Chủ tịch Hiệp hội, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phương Nga - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Hợp tác quốc tế, Giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục; ông Phạm Ngọc Lan - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Công tác Hội viên.

Bên cạnh đó, Tọa đàm còn có sự tham dự của lãnh đạo, cán bộ quản lý, giảng viên Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội và đại diện các trường thành viên Câu lạc bộ khối các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương.

Các trường đại học không thể chậm chân trong cuộc đua ứng dụng AI

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Tiến sĩ Hoàng Xuân Hiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội, thành viên Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khối các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương cho rằng: Quy mô thí sinh tốt nghiệp trung học phổ thông đang có xu hướng gia tăng, mở ra dư địa phát triển cho các trường đại học, cao đẳng.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội này là những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đào tạo. Trong đó, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước đòi hỏi các trường đại học phải đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

“Điều này đặt ra áp lực lớn đối với các cơ sở giáo dục trong việc đổi mới mô hình quản trị, phương thức đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực”, thầy Hiệp cho hay.

Đánh giá từ tình hình thực tế, Tiến sĩ Hoàng Xuân Hiệp cho rằng chuyển đổi số và đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành xu hướng tất yếu. Hiện nay, AI đang được các quốc gia trên thế giới đầu tư mạnh mẽ và sẽ tạo ra những tác động sâu rộng đến giáo dục đại học trên nhiều phương diện, từ quản trị, giảng dạy đến nghiên cứu khoa học. Vì vậy, các trường cần chủ động nắm bắt cơ hội, thúc đẩy ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đối với giáo dục đại học, trí tuệ nhân tạo sẽ tác động mạnh ở hai phương diện. Thứ nhất, AI sẽ trở thành "gia sư" hỗ trợ người học. Điều này cũng đặt ra yêu cầu các cơ sở giáo dục phải đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá để phản ánh đúng năng lực của sinh viên. Nếu vẫn áp dụng cách thức đánh giá truyền thống, trong khi sinh viên có thể dễ dàng sử dụng AI để hoàn thành bài tập, các trường sẽ khó bảo đảm chất lượng đào tạo.

Thứ hai, AI là công cụ hỗ trợ đắc lực cho đội ngũ giảng viên. Từ xây dựng đề cương, bài giảng, thiết kế học liệu, soạn đề thi đến chấm bài, nhiều công việc trước đây mất nhiều thời gian nay có thể được AI hỗ trợ, giúp giảng viên giảm tải các công việc mang tính kỹ thuật để tập trung nhiều hơn vào hoạt động chuyên môn và tạo ra giá trị gia tăng trong đào tạo.

Thầy Hiệp cho biết, xu hướng này cũng đã được thể hiện trong các chính sách mới của Chính phủ. Cụ thể, Khung trình độ quốc gia Việt Nam đã bổ sung yêu cầu tích hợp trí tuệ nhân tạo vào chương trình đào tạo ở các trình độ giáo dục đại học. Đồng thời, chuẩn đầu ra cũng được nâng lên, yêu cầu người học có khả năng sử dụng hiệu quả ngoại ngữ trong chuyên môn.

Về phía đơn vị sử dụng lao động, trên thực tế, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI và xây dựng các mô hình sản xuất thông minh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Mức độ sẵn sàng ứng dụng AI của doanh nghiệp hiện nay đã cao hơn rất nhiều so với khoảng 5 năm trước. Vì vậy, nếu các trường đại học không nhanh chóng đưa AI vào quá trình đào tạo thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.

Từ đó, Tiến sĩ Hoàng Xuân Hiệp kỳ vọng tọa đàm sẽ là diễn đàn để các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Công Thương chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi các mô hình ứng dụng AI hiệu quả và cùng đề xuất những giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự phát triển của đất nước.

Các cơ sở giáo dục chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng AI trong quản trị và đào tạo

Tại tọa đàm, trình bày tham luận "Hệ sinh thái trợ lý AI hỗ trợ sinh viên và cán bộ, giảng viên trên nền tảng dữ liệu và AI thống nhất", Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vũ - Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trên thế giới, trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs), đang làm thay đổi mô hình quản trị và đào tạo trong giáo dục đại học, hướng tới xây dựng hệ sinh thái số thông minh lấy người học làm trung tâm.

Theo thầy Vũ, nhiều trường đại học hàng đầu như MIT, Harvard và Stanford đã triển khai trợ lý AI hỗ trợ sinh viên, giảng viên và cán bộ quản lý trong học tập, nghiên cứu, tư vấn học vụ và ra quyết định. Tại Việt Nam, Nghị quyết số 281/NQ-CP cũng xác định chuyển đổi số toàn diện và đẩy mạnh ứng dụng AI trong giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm.

Từ xu thế đó, Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh định hướng xây dựng hệ sinh thái trợ lý AI trên nền tảng dữ liệu thống nhất nhằm phục vụ đồng thời sinh viên, giảng viên và cán bộ quản lý. Theo thầy Vũ, mặc dù nhiều trường đã bước đầu ứng dụng AI trong tuyển sinh, học tập và quản lý đào tạo, các giải pháp vẫn chủ yếu hoạt động độc lập theo từng nghiệp vụ. Vì vậy, việc xây dựng một hệ sinh thái AI kết nối dữ liệu là bước đi cần thiết để hiện thực hóa mô hình đại học thông minh.

Đến nay, nhà trường đã đầu tư, chuẩn hóa hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm an toàn, an ninh hệ thống và từng bước tích hợp AI vào các ứng dụng quản trị. Hệ thống trợ lý AI được kỳ vọng sẽ hỗ trợ sinh viên giải đáp học vụ, tra cứu thông tin, đăng ký học phần, theo dõi lộ trình đào tạo và sử dụng các dịch vụ của nhà trường, qua đó nâng cao trải nghiệm số và hỗ trợ công tác quản lý, điều hành.

Ở góc độ quản trị đào tạo, Thạc sĩ Phạm Quảng Trị - Phó Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, AI không phải là mục tiêu của chuyển đổi số mà là công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng đào tạo.

Theo đó, AI được ứng dụng để phân tích dữ liệu, tổng hợp minh chứng, cung cấp thông tin và đưa ra các khuyến nghị phục vụ quá trình ra quyết định.

Theo thầy Trị, việc ứng dụng AI cần hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển người học, trong đó dữ liệu chất lượng là nền tảng để AI tạo ra các phân tích có giá trị. AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn quyết định học thuật vẫn thuộc về con người.

Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cũng xác định triển khai AI theo lộ trình, từng bước tích hợp vào các quy trình quản trị và phát triển chương trình đào tạo, đồng thời bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức AI, an toàn dữ liệu, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Chia sẻ về điều kiện để AI phát huy hiệu quả, Tiến sĩ Vũ Việt Thắng - Phó Trưởng ban Đào tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội cho biết ngay từ năm 2011, nhà trường đã lựa chọn tự phát triển hệ thống quản trị thay vì sử dụng các giải pháp thương mại. Đến nay, hệ thống được xây dựng theo quy trình nghiệp vụ, bao phủ 34 lĩnh vực với khoảng 500 hoạt động quản lý, tạo nền tảng dữ liệu số phục vụ quản trị và ứng dụng AI.

Theo thầy Thắng, chuyển đổi số là năng lực nền tảng cho đào tạo, nghiên cứu và quản trị nhà trường. Tuy nhiên, AI chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng dữ liệu sạch, chuẩn hóa và được quản trị thống nhất.

Từ thực tiễn triển khai, thầy Thắng chỉ ra hai thách thức lớn là dữ liệu tác nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phân tích, huấn luyện AI và thiếu chuẩn dữ liệu dùng chung giữa các đơn vị. Bên cạnh đó, các rào cản về thể chế, pháp lý liên quan đến quản trị và chia sẻ dữ liệu cũng cần sớm được hoàn thiện.

Ở góc độ gắn kết đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hường, Phó Trưởng khoa Công nghệ Dệt may, Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội cho rằng, khi AI được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong sản xuất và kinh doanh, câu hỏi đặt ra không còn là "có ứng dụng AI hay không", mà là đào tạo người học như thế nào để thích ứng với môi trường làm việc mới.

Theo cô Hường, AI đang tham gia vào hầu hết các công đoạn của doanh nghiệp, từ phân tích dữ liệu, dự báo năng suất, xây dựng quy trình công nghệ, quản trị nhân sự đến thương mại điện tử và phân tích hành vi khách hàng. Điều này đòi hỏi người lao động không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn phải có năng lực khai thác dữ liệu, sử dụng hiệu quả các công cụ AI và biết phối hợp với AI trong quá trình làm việc.

Vì vậy, các cơ sở giáo dục cần chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực, giúp người học có khả năng thích ứng, học tập suốt đời và giải quyết các bài toán nghề nghiệp trong môi trường số. Theo cô Hường, đây cũng là hướng đi để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo trong nhà trường và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI.

Kỳ vọng Câu lạc bộ tiếp tục phát huy vai trò kết nối, chia sẻ và đổi mới

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Quang Hồng - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Công Thương đánh giá việc lựa chọn chủ đề ứng dụng AI trong đào tạo cho thấy các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương đã chủ động trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và tác động ngày càng sâu rộng của AI đối với giáo dục đại học.

Theo ông Hồng, các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Công Thương giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực và nghiên cứu khoa học phục vụ sự phát triển của ngành. Vì vậy, hoạt động đào tạo cần bám sát chiến lược phát triển của ngành, nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động. Chất lượng đào tạo không chỉ được đánh giá qua quy mô tuyển sinh mà còn ở khả năng đáp ứng yêu cầu công việc và tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp.

Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Công Thương nhấn mạnh, AI cần được xem là công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng đào tạo và phải được tích hợp vào quá trình đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá cũng như quản trị nhà trường. Tuy nhiên, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế trách nhiệm chuyên môn và vai trò của đội ngũ giảng viên.

Bên cạnh đó, các trường cần tiếp tục rà soát ngành nghề đào tạo, cơ sở vật chất, năng lực nghiên cứu và mức độ gắn kết với doanh nghiệp để xác định những lĩnh vực có lợi thế, tập trung đầu tư theo hướng chuyên sâu, nâng cao chất lượng và phát huy quyền tự chủ. Đồng thời, củng cố thế mạnh ở các lĩnh vực kỹ thuật, công nghiệp, năng lượng và thương mại; các trường cao đẳng tập trung đào tạo các ngành, nghề kỹ thuật thiết yếu, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Ngoài ra, ông Nguyễn Quang Hồng cũng bày tỏ mong muốn Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa các cơ sở giáo dục với cơ quan quản lý, phối hợp kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổng hợp những khó khăn, vướng mắc của các trường để Bộ Công Thương nghiên cứu, tham mưu các giải pháp phù hợp trong thời gian tới.

Kết thúc tọa đàm, ông Phạm Ngọc Lan - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Công tác Hội viên Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam đã tổng kết những kết quả nổi bật của Câu lạc bộ Khối các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương trong thời gian qua. Đồng thời, ông Lan kỳ vọng Câu lạc bộ sẽ tiếp tục phát huy vai trò kết nối, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ tọa đàm, Ban Tổ chức cũng công bố và chúc mừng Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh sẽ là đơn vị đăng cai tổ chức tọa đàm của Câu lạc bộ Khối các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ Công Thương vào năm 2027.