Đổi mới sáng tạo được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhằm xây dựng và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam, năm 2019, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC).

Với vai trò là đầu mối hỗ trợ, kết nối và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, NIC triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp như ưu đãi thuế, tư vấn phát triển, kết nối đầu tư, xúc tiến hợp tác trong nước và quốc tế. Những chính sách này giúp doanh nghiệp giảm áp lực trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, có thêm điều kiện đầu tư nghiên cứu, phát triển sản phẩm, mở rộng hoạt động kinh doanh và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chính sách hỗ trợ giúp doanh nghiệp khởi nghiệp lĩnh vực công nghệ giảm áp lực ban đầu

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Trần Anh Nam - Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Windsoft Việt Nam (phường Từ Liêm, Hà Nội) cho biết, ông khởi nghiệp vào năm 2018 với mục tiêu phát triển, cung cấp các giải pháp phần mềm và ứng dụng mobile giúp quản trị, chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhằm tối ưu doanh thu cũng như nâng cao trải nghiệm khách hàng trong thời đại công nghệ 4.0.

Đặc biệt, doanh nghiệp tập trung phát triển hệ sinh thái các sản phẩm SaaS do doanh nghiệp tự nghiên cứu và phát triển. Trong đó, có nền tảng EZSale hỗ trợ quản trị bán hàng, quản lý khách hàng và tối ưu hiệu quả kinh doanh; Shop Cloud giúp doanh nghiệp xây dựng Zalo Mini App để mở rộng kênh bán hàng và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Quá trình phát triển sản phẩm đòi hỏi phải liên tục đầu tư nguồn lực cho nghiên cứu, nâng cấp tính năng và hoàn thiện công nghệ để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Là doanh nghiệp công nghệ khởi nghiệp nên đơn vị được tiếp cận nhiều chính sách hỗ trợ từ Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia như: ưu đãi về thuế; thông tin chương trình hỗ trợ, kết nối và xúc tiến hợp tác với các đối tác nước ngoài như Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc)…

Theo ông Nam, trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, việc được hưởng các chính sách hỗ trợ về thuế giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực chi phí, từ đó có thêm nguồn lực tái đầu tư cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì ổn định trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Ngoài ra, chương trình hỗ trợ, kết nối và xúc tiến hợp tác mang lại cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận đối tác trong và ngoài nước, mở rộng mạng lưới hợp tác, tìm kiếm khách hàng tiềm năng. Thông qua các hoạt động này, doanh nghiệp có điều kiện quảng bá sản phẩm, học hỏi kinh nghiệm, tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng như thị trường quốc tế.

Bên cạnh các chính sách hỗ trợ dành cho startup, năm 2020 doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ đầu tư mạo hiểm Thung lũng Việt (Viet Valley Ventures), bao gồm nguồn vốn tài chính và sự đồng hành về định hướng chiến lược trong quá trình phát triển. Sự đồng hành này giúp đơn vị có thêm nguồn lực để mở rộng hoạt động, hoàn thiện sản phẩm và tăng tốc triển khai các dự án công nghệ. Không chỉ vậy, việc được tư vấn, hỗ trợ định hướng giúp đơn vị xác định rõ lộ trình phát triển, tối ưu mô hình kinh doanh và nâng cao khả năng thích ứng với thị trường.

Cần thêm cơ chế hỗ trợ cho giai đoạn nghiên cứu công nghệ lõi

Ông Nam chia sẻ thêm, với doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt doanh nghiệp theo đuổi nghiên cứu công nghệ lõi, quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm thường kéo dài, đòi hỏi nguồn lực lớn, trong khi chưa thể tạo ra doanh thu ngay. Điều này khiến doanh nghiệp chịu áp lực lớn về tài chính và dòng tiền, buộc nhiều đơn vị phải điều chỉnh định hướng hoặc thu hẹp hoạt động nghiên cứu.

Tại nhiều quốc gia, Nhà nước và các quỹ đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro, đầu tư dài hạn cho hoạt động nghiên cứu, với kỳ vọng chỉ cần một số ít dự án thành công cũng có thể tạo ra giá trị đột phá. Tuy nhiên, ở Việt Nam, cơ chế hỗ trợ cho giai đoạn nghiên cứu sâu còn hạn chế, khiến việc duy trì hoạt động nghiên cứu của startup công nghệ gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, cần có thêm quỹ đầu tư hoặc mô hình hỗ trợ chuyên biệt cho giai đoạn nghiên cứu ban đầu, giúp startup có thêm thời gian phát triển sản phẩm, vượt qua giai đoạn chưa có doanh thu nhưng vẫn cần đầu tư lớn.

Cùng với đó, nếu doanh nghiệp khởi nghiệp khoa học và công nghệ được xác định có tiềm năng phát triển, nên có cơ chế bố trí cố vấn hoặc chuyên gia đồng hành trong suốt quá trình phát triển. Sự hỗ trợ này có thể tập trung vào hai nhóm vấn đề chính là thủ tục hành chính và nội dung liên quan đến hỗ trợ công nghệ. Khi có sự hỗ trợ sát sao và kịp thời, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc tiếp cận chính sách và triển khai các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ.