Độc giả băn khoăn về tình trạng Công ty UKTA, địa điểm thi OTE: Chuyên gia nói cần rà soát, kiểm tra

Vừa qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có bài viết "Nhiều băn khoăn về địa điểm thi OTE, tình trạng Công ty UKTA, NXB Đại học Oxford phản hồi ra sao?" phản ánh những băn khoăn về tình trạng hoạt động, địa điểm tổ chức kỳ thi Oxford Test of English (OTE) tại Việt Nam. Trong đó, Cổ phần Giáo dục Quốc tế UKTA quảng bá là đối tác độc quyền của Nhà xuất bản Đại học Oxford (Oxford University Press - OUP) tại Việt Nam trong việc phân phối các bài thi cấp chứng chỉ năng lực tiếng Anh (OTE)

Theo phản ánh, một số địa điểm được xác định là trụ sở và địa điểm tổ chức thi của UKTA tại Hà Nội có dấu hiệu không hoạt động liên tục. Thực tế này khiến những người có nhu cầu và đăng ký dự thi chứng chỉ OTE băn khoăn về điều kiện đảm bảo thi và cấp chứng chỉ OTE. Nếu trong trường hợp có vấn đề nảy sinh các vấn đề cần giải quyết, thí sinh liên hệ thế nào khi trụ sở, văn phòng tuyển sinh, địa điểm thi đã được phê duyệt không hoạt động liên tục.

Đáng nói, theo Quyết định 1426/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 29/5/2026 Công bố thủ tục hành chính bị bãi bỏ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo với nước ngoài; lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp; lĩnh vực kiểm định chất lượng giáo dục thuộc phạm vi, chức năng quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực từ 1/7/2026, bãi bỏ thủ tục phê duyệt liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ của nước ngoài. Việc này dựa trên căn cứ tại Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ quy định việc phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Theo đó, từ 1/7/2026, không thực hiện thủ tục Phê duyệt liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ của nước ngoài. Điều này càng đòi hỏi trách nhiệm các bên tham gia liên kết cấp chứng chỉ ngoại ngữ, việc giữ gìn uy tín thương hiệu và trách nhiệm minh bạch để thí sinh, người dân, cơ quan quản lý giám sát hiệu quả.

Thực tế, nhiều độc giả khi gửi băn khoăn về thực tế trên đến Tạp chí chia sẻ, họ tin vào uy tín của Nhà xuất bản Đại học Oxford với hoạt động hơn 500 năm chứ họ cũng không biết gì nhiều về Công ty UKTA cả. Chính vì vậy, thí sinh mong rằng cơ quan quản lý lĩnh vực giáo dục ở Trung ương và địa phương sẽ có thêm quy định về minh bạch để bảo đảm quyền lợi của thí sinh ở Việt Nam.

Nhiều băn khoăn về địa điểm thi OTE, tình trạng Công ty UKTA, NXB Đại học Oxford phản hồi ra sao?

Khoảng cách thí sinh, vách ngăn không chỉ là yêu cầu cơ sở vật chất mà còn liên quan độ tin cậy kỳ thi

Ông Trương Xuân Cừ - Đại biểu Quốc hội Khóa XV nhìn nhận, thí sinh lựa chọn kỳ thi không chỉ vì địa điểm hay đơn vị tổ chức, mà còn vì họ tin tưởng vào chất lượng bài thi, giá trị chứng chỉ và đặc biệt là uy tín của đối tác nước ngoài, ở đây là Nhà xuất bản Đại học Oxford. Vì vậy, đối tác nước ngoài phải có trách nhiệm tương xứng.

Đặc biệt, cần làm rõ trách nhiệm của đối tác nước ngoài trong việc lựa chọn, giám sát và phối hợp với đơn vị Việt Nam. Phải có cơ chế để thí sinh biết rõ mình có thể liên hệ với ai, ai có trách nhiệm giải quyết và quyền lợi của mình được bảo đảm như thế nào.

"Tôi cho rằng đây cũng là vấn đề cần được nghiên cứu kỹ khi hoàn thiện các quy định về liên kết tổ chức thi, cấp chứng chỉ của nước ngoài. Việc xã hội hóa, mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khảo thí là cần thiết, nhưng càng mở rộng thì yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền lợi người học càng phải rõ ràng.

Đối với những đối tác nước ngoài có thương hiệu lớn và trực tiếp cung cấp sản phẩm khảo thí, tôi cho rằng trách nhiệm cũng phải được quy định tương xứng. Không thể chỉ nhìn vào việc đơn vị nào trực tiếp thu lệ phí hay tổ chức kỳ thi để xác định trách nhiệm, mà cần xem xét đầy đủ vai trò của từng bên trong toàn bộ quá trình từ cung cấp sản phẩm, tổ chức thi, cấp chứng chỉ đến xử lý các vấn đề phát sinh.

Mục tiêu cuối cùng của quản lý hoạt động này phải là bảo đảm thí sinh được tiếp cận một kỳ thi minh bạch, chất lượng và an toàn. Đồng thời khi có sự cố thì quyền lợi của họ phải được bảo vệ một cách rõ ràng, không để xảy ra khoảng trống trách nhiệm giữa đối tác Việt Nam và đối tác nước ngoài", ông Cừ nhấn mạnh.

Theo ông Cừ, với bất kỳ kỳ thi nào, đặc biệt là các kỳ thi cấp chứng chỉ có giá trị sử dụng rộng rãi, yêu cầu về an toàn, bảo mật và công bằng trong tổ chức thi phải được đặt lên hàng đầu. Những quy định về khoảng cách giữa các thí sinh, vách ngăn, kiểm soát tầm nhìn và âm thanh không đơn thuần là yêu cầu về cơ sở vật chất mà trực tiếp liên quan đến tính nghiêm túc, minh bạch và độ tin cậy của kết quả thi.

"Đơn vị tổ chức phải bảo đảm các điều kiện thi theo đúng yêu cầu đã được thống nhất với đối tác khảo thí. Nếu có trường hợp được phép điều chỉnh một số yêu cầu, chẳng hạn giảm khoảng cách giữa các thí sinh, thì cũng cần có sự xem xét, chấp thuận rõ ràng của đối tác và phải bảo đảm các điều kiện thay thế về vách ngăn, tầm nhìn, âm thanh và bảo mật", ông Cừ nhìn nhận.

Đối tác nước ngoài không thể chỉ chịu trách nhiệm về thương hiệu

Liên quan đến vấn đề trên, trao đổi với phóng viên, Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, khi cơ chế quản lý đang chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, trách nhiệm của đối tác nước ngoài phải được quy định rõ và đủ mạnh, không thể chỉ dừng ở trách nhiệm về thương hiệu. Nghị quyết này giao các bên liên kết tự quyết định việc tổ chức thi trên cơ sở đáp ứng điều kiện và chịu trách nhiệm về hoạt động liên kết.

Theo Luật sư Hoàng Hà, pháp luật hiện hành đã có nền tảng tương đối rõ. Khoản 2 Điều 6 Thông tư 16/2025/TT-BGDĐT ngày 27/8/2025 Quy định về liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ của nước ngoài. Theo đó, Thông tư quy định đơn vị cấp chứng chỉ nước ngoài phải bảo đảm kỳ thi được tổ chức công khai, an toàn, khách quan; phối hợp công khai và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin; bảo đảm quyền lợi người dự thi; tiếp nhận, xử lý thắc mắc và xác minh kết quả thi, cấp chứng chỉ khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Tuy nhiên, cần tiếp tục làm rõ cơ chế chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Đối tác nước ngoài cần có nghĩa vụ kiểm soát việc sử dụng tên, thương hiệu, hệ thống thi và chứng chỉ của mình tại Việt Nam. Đồng thời có đầu mối trực tiếp để thí sinh xác minh tư cách điểm thi, kết quả và giá trị chứng chỉ. Trường hợp thông tin sai lệch hoặc việc tổ chức thi không đúng thỏa thuận làm ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh, cần xác định cụ thể trách nhiệm hoàn phí, tổ chức thi lại, xác nhận kết quả, chứng chỉ và bồi thường thiệt hại theo phạm vi lỗi của từng bên.

Bên cạnh đó, vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo sửa đổi Nghị định 86 quy định về hợp tác, đầu tư với nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục. Đối với liên kết tổ chức thi, cấp chứng chỉ của nước ngoài, dự thảo chuyển từ cơ chế phê duyệt trước sang cơ chế tự chủ quyết định gắn với công khai, thông báo, cập nhật dữ liệu và hậu kiểm; đồng thời tăng trách nhiệm của các bên về chất lượng, an toàn, bảo mật, phòng, chống gian lận và bảo vệ quyền lợi người dự thi.

Luật sư Hoàng Hà cho rằng, nên quy định rõ trách nhiệm theo từng chủ thể, tránh quy định chung là "các bên liên kết chịu trách nhiệm".

Theo đó, đơn vị tại Việt Nam phải chịu trách nhiệm về địa điểm thi, nhân sự, thu phí, tổ chức kỳ thi và giải quyết trực tiếp quyền lợi thí sinh. Đơn vị nước ngoài phải chịu trách nhiệm về đề thi, hệ thống đánh giá, kết quả, việc cấp và xác thực chứng chỉ, đồng thời kiểm soát việc sử dụng thương hiệu của mình tại Việt Nam. Đơn vị phối hợp nếu có cũng phải chịu trách nhiệm trong phạm vi công việc được giao.

"Thông tư 16/2025/TT-BGDĐT hiện đã phân định một số trách nhiệm này, kể cả trách nhiệm của đơn vị cấp chứng chỉ nước ngoài trong bảo đảm chất lượng, công khai thông tin và xử lý thắc mắc của thí sinh. Tuy nhiên, khi bỏ cơ chế phê duyệt trước, theo tôi cần bổ sung cơ chế xử lý sự cố cụ thể hơn.

Chẳng hạn, khi phát hiện địa điểm thi, điều kiện tổ chức hoặc thông tin công khai không đúng cam kết, cơ quan quản lý phải có quyền yêu cầu tạm dừng đăng ký hoặc tổ chức thi ngay để ngăn thiệt hại tiếp tục phát sinh. Đồng thời phải quy định thời hạn giải quyết khiếu nại và phương án bắt buộc như hoàn phí, thi lại, xác nhận kết quả hoặc cấp lại chứng chỉ.

Quan trọng hơn, trong quan hệ với thí sinh, không nên để các bên đùn đẩy trách nhiệm cho nhau. Quyền lợi của người dự thi cần được giải quyết trước, còn trách nhiệm và lỗi giữa các bên liên kết có thể được xác định, phân bổ sau", Luật sư bày tỏ thêm.

Ngoài ra, nếu địa điểm thi được ghi cụ thể trong quyết định phê duyệt nhưng sau đó đã thay đổi hoặc không còn hoạt động, theo Luật sư, trước hết phải xác minh thời điểm thay đổi và việc các bên đã thực hiện thủ tục điều chỉnh, báo cáo hay chưa.

Về nguyên tắc, bên Việt Nam là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức kỳ thi tại Việt Nam. Thông tư 16/2025/TT-BGDĐT còn quy định khi có thay đổi so với đề án được phê duyệt, các bên liên kết phải báo cáo bằng văn bản để cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định điều chỉnh. Đơn vị cấp chứng chỉ nước ngoài cũng có trách nhiệm phối hợp công khai thông tin và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin đó.

Luật sư Hoàng Hà lý giải: "Riêng Quyết định 2015/QĐ-BGDĐT đã xác định cụ thể ba địa điểm thi OTE và yêu cầu UKTA cùng Nhà xuất bản Đại học Oxford thực hiện đúng nội dung liên kết được phê duyệt. Vì vậy tôi cho rằng pháp luật nên quy định mọi thay đổi về địa điểm thi phải được cập nhật ngay trước khi tiếp nhận đăng ký hoặc tổ chức thi tại địa điểm mới, thay vì chỉ trông chờ vào kỳ cập nhật dữ liệu định kỳ sáu tháng. Nếu thay đổi làm ảnh hưởng đến thí sinh, phải có cơ chế thông báo trực tiếp, chuyển địa điểm phù hợp, cho phép đổi lịch hoặc hoàn phí".

Công khai thông tin phải được xem là một nghĩa vụ bảo vệ thí sinh

Thầy Nguyễn Văn Ngai - nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cũng chia sẻ quan điểm mở rộng xung quanh việc tổ chức liên kết thi và cấp chứng chỉ ngoại ngữ nước ngoài. Thầy Ngai cho rằng cần nhìn nhận đây là quan hệ trách nhiệm nhiều tầng, trong đó mỗi bên phải chịu trách nhiệm tương xứng với vai trò, quyền hạn và những cam kết mà mình đưa ra với thí sinh.

Đối với đơn vị tổ chức tại Việt Nam, trách nhiệm trước hết là bảo đảm các điều kiện tổ chức kỳ thi theo đúng quy định, công khai đầy đủ thông tin về địa điểm thi, quy trình đăng ký, lệ phí, lịch thi, điều kiện dự thi, phương thức nhận kết quả cũng như cơ chế giải quyết khiếu nại, bảo đảm quyền lợi của thí sinh.

Trong khi đó, đối với đối tác nước ngoài, đặc biệt khi thương hiệu của đối tác là một yếu tố quan trọng tạo nên niềm tin đối với người dự thi, trách nhiệm không nên chỉ dừng ở việc cung cấp bài thi, nền tảng, quy trình kỹ thuật hoặc cấp chứng chỉ. Đối tác cần có cơ chế giám sát và bảo đảm rằng kỳ thi được đối tác tại Việt Nam triển khai đúng với các tiêu chuẩn, quy trình và điều kiện mà họ công bố.

"Khi thương hiệu của một tổ chức quốc tế được sử dụng để tạo niềm tin cho người dự thi, tổ chức đó cũng cần có cơ chế bảo vệ uy tín của chính mình bằng việc kiểm soát chất lượng và phản ứng kịp thời trước những dấu hiệu có thể ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh", thầy Ngai nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, việc chuyển từ tiền kiểm sang tự chủ gắn với hậu kiểm là một hướng tiếp cận có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức giáo dục, nhưng đi kèm với đó phải là một cơ chế hậu kiểm thực chất. Nếu chỉ giảm thủ tục tiền kiểm mà không tăng năng lực giám sát thì có thể phát sinh khoảng trống quản lý.

Theo thầy Ngai, có ít nhất ba vấn đề cần được đặc biệt quan tâm.

Thứ nhất, phải xác định trách nhiệm của từng bên ngay từ đầu bằng các cam kết có thể kiểm chứng. Hồ sơ liên kết không nên chỉ xác định chung chung rằng một bên chịu trách nhiệm tổ chức, một bên chịu trách nhiệm chuyên môn. Cần làm rõ cụ thể ai chịu trách nhiệm về địa điểm thi, nhân sự, cơ sở vật chất, hệ thống công nghệ, bảo mật đề thi, dữ liệu thí sinh, quy trình coi thi, chấm thi, cấp và xác minh chứng chỉ, xử lý khiếu nại và hoàn trả quyền lợi cho thí sinh khi kỳ thi không thể tổ chức hoặc kết quả bị ảnh hưởng.

Thứ hai, công khai thông tin phải được xem là một nghĩa vụ bảo vệ thí sinh chứ không đơn thuần là thủ tục hành chính. Các thông tin như đơn vị tổ chức, địa điểm thi, đối tác nước ngoài, điều kiện dự thi, mức phí, quy trình thi và cơ chế giải quyết khiếu nại cần được cập nhật kịp thời. Khi một thông tin đã thay đổi, việc cập nhật phải diễn ra trước khi thí sinh tiếp tục đăng ký hoặc thanh toán chi phí.

Thứ ba, cần có cơ chế xử lý sự cố và bảo vệ thí sinh ngay cả trong trường hợp trách nhiệm giữa các bên đang được xác định. Người dự thi không thể phải chờ các bên hoàn tất việc xác định lỗi thuộc về ai rồi mới được giải quyết quyền lợi. Trong những trường hợp cần thiết, phải có cơ chế yêu cầu đơn vị tổ chức hoặc các bên liên quan tạm thời bảo đảm quyền lợi cho thí sinh trước, sau đó mới thực hiện việc phân định trách nhiệm và nghĩa vụ tài chính giữa các bên.

Thầy Ngai nhấn mạnh thêm, hậu kiểm cũng cần dựa trên dữ liệu và dấu hiệu rủi ro. Chẳng hạn, nếu có phản ánh liên tục về địa điểm thi, việc tổ chức thi, kết quả, cấp chứng chỉ hoặc khiếu nại của thí sinh thì cơ quan quản lý cần có khả năng nhanh chóng kiểm tra, thay vì chỉ chờ đến kỳ kiểm tra định kỳ.

Trong hoạt động khảo thí, thông tin công khai chính là một phần của chất lượng dịch vụ. Với thí sinh, địa điểm thi không phải là một thông tin mang tính hình thức. Họ cần biết mình sẽ thi ở đâu, đơn vị nào tổ chức, điều kiện phòng thi như thế nào, quy trình ra sao và chứng chỉ sau khi thi sẽ được cấp, xác minh như thế nào. Những thông tin đó trực tiếp ảnh hưởng đến quyết định đăng ký và mức độ sẵn sàng bỏ ra chi phí để tham gia kỳ thi.

"Đặc biệt, với các kỳ thi có yếu tố nước ngoài, thí sinh thường dựa vào uy tín của đối tác, tên gọi của kỳ thi và các thông tin được công bố để đánh giá mức độ tin cậy. Vì vậy, nếu thông tin công bố tại thời điểm thí sinh đăng ký khác biệt đáng kể so với thực tế nhưng không được cập nhật hoặc giải thích rõ ràng, vấn đề không chỉ nằm ở một địa điểm cụ thể mà có thể ảnh hưởng đến niềm tin đối với cả hệ thống khảo thí.

Do đó, tôi cho rằng trong quá trình chuyển sang cơ chế tự chủ và hậu kiểm, minh bạch thông tin phải được coi là một lớp bảo vệ thí sinh rất quan trọng. Công khai không nên chỉ là "có thông tin", mà phải là thông tin đúng, đủ, có thể kiểm chứng và được cập nhật kịp thời", nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ thêm.