Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 sẽ diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6. Thời điểm này, học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Gia Lai đang bước vào giai đoạn tăng tốc ôn tập. Cùng với đó, việc lựa chọn môn thi cũng cho thấy những chuyển biến đáng chú ý khi nhiều em không chỉ cân nhắc theo năng lực mà còn gắn với định hướng nghề nghiệp và yêu cầu ngày càng đa dạng của các phương thức tuyển sinh đại học.
Xu hướng chọn môn thi bám sát yêu cầu xét tuyển đại học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Phạm Văn Nam - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cho hay, đến thời điểm hiện tại, việc đăng ký môn thi của học sinh lớp 12 cho Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vẫn đang được cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh rà soát, tổng hợp theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Sở cũng đã chỉ đạo các trường trung học phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tăng cường công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh lớp 12. Việc này nhằm giúp học sinh lựa chọn môn thi phù hợp với năng lực, nguyện vọng cá nhân, đồng thời bảo đảm tính hiệu quả trong xét tuyển vào các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng.
Những năm gần đây, phương thức tuyển sinh đại học có nhiều thay đổi theo hướng đa dạng và linh hoạt hơn. Các cơ sở đào tạo không chỉ duy trì các tổ hợp truyền thống như A00, C00… mà còn bổ sung nhiều tổ hợp môn mới gắn với chương trình giáo dục phổ thông mới và định hướng nghề nghiệp; đồng thời mở rộng phương thức xét tuyển tổng hợp, tăng cường sử dụng kết quả đánh giá năng lực, chứng chỉ ngoại ngữ và giảm dần sự phụ thuộc vào học bạ.
Trong bối cảnh đó, cùng với một số điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh năm 2026, cơ cấu lựa chọn môn thi của học sinh cũng được chuyển dịch theo hướng thực chất, toàn diện hơn. Học sinh ưu tiên lựa chọn các môn vừa phù hợp với năng lực, vừa đáp ứng yêu cầu xét tuyển của ngành học và cơ sở đào tạo mà các em đăng ký.
Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 3, Điều 6, Quy chế tuyển sinh ban hành kèm theo Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT, thí sinh tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 muốn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học phải có tổng điểm 3 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng trung học nghề) các năm theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác) đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30. Quy định này góp phần định hướng học sinh lựa chọn môn thi gắn với yêu cầu của ngành học, đồng thời phát huy thế mạnh cá nhân.
Về phía trường học, thầy Huỳnh Ngọc Mai - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hòa Bình (tỉnh Gia Lai) cho hay, tại trường, tỷ lệ học sinh lựa chọn nhóm môn khoa học xã hội chiếm khoảng 60%, còn khoa học tự nhiên khoảng 40%.
Ngay từ đầu năm học, học sinh đã được nhà trường định hướng lựa chọn môn thi. Nhờ sự chuẩn bị từ sớm, phần lớn học sinh giữ nguyên các môn đã lựa chọn và chủ động về tâm lý trong quá trình ôn tập.
Tuy nhiên, trước những điều chỉnh trong phương thức tuyển sinh của một số cơ sở giáo dục đại học, học sinh vẫn cần sự linh hoạt nhất định, chủ động điều chỉnh lựa chọn môn thi để phù hợp với yêu cầu xét tuyển và định hướng nghề nghiệp.
Trong khi đó, thầy Đỗ Bách Khoa - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chi Lăng (tỉnh Gia Lai) chia sẻ, nhà trường có tỷ lệ học sinh lựa chọn nhóm môn khoa học tự nhiên chiếm tỷ lệ cao, khoảng trên 95%.
Lý giải về tỷ lệ này, thầy Khoa cho biết: “Là một trường tư thục, từ khi thành lập trường đến nay, kết quả xét tốt nghiệp trung học phổ thông ở các môn khoa học tự nhiên của nhà trường luôn nằm trong nhóm cao của tỉnh, qua đó tạo được sự tin tưởng từ phía phụ huynh và học sinh. Bên cạnh đó, thực tế cho thấy, nhiều học sinh của trường có nền tảng tốt ở các môn tự nhiên, vì vậy có xu hướng lựa chọn tổ hợp phù hợp với thế mạnh.
Ngoài ra, định hướng nghề nghiệp hiện nay đang nghiêng về các lĩnh vực như công nghệ, kỹ thuật, y dược, trí tuệ nhân tạo - những ngành đòi hỏi nền tảng khoa học tự nhiên vững chắc. Do đó, nhà trường cũng chú trọng đầu tư nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt ở các môn tự nhiên, từ đội ngũ giáo viên đến việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học. Đây là những yếu tố góp phần tạo hứng thú và củng cố niềm tin cho học sinh khi lựa chọn các tổ hợp môn thuộc lĩnh vực này”.
Chủ động nhiều giải pháp chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông
Trước những chuyển biến trong xu hướng lựa chọn môn thi và yêu cầu ngày càng đa dạng của tuyển sinh đại học, Sở và các trường học trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ôn tập, giúp học sinh sẵn sàng bước vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cho biết, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 diễn ra trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới đi vào hoạt động, đồng thời là kỳ thi đầu tiên sau sáp nhập tỉnh thành do đó công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị tại địa phương có một số điều chỉnh nhất định.
Việc phối hợp giữa ngành giáo dục với các lực lượng như công an, y tế, điện lực và chính quyền địa phương trong việc đảm bảo an ninh, an toàn kỳ thi, bố trí thành viên Ban Chỉ đạo thi tại địa phương cần có thời gian để điều chỉnh và hoàn thiện quy trình phối hợp phù hợp với mô hình quản lý mới.
Bên cạnh đó, trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi, việc tổ chức thi thử tại các nhà trường cũng gặp một số khó khăn nhất định. Cơ sở giáo dục phải linh hoạt cân đối giữa thời gian dạy học theo kế hoạch năm học và thời gian tổ chức ôn tập, thi thử nhằm vừa bảo đảm hoàn thành chương trình, vừa tạo điều kiện để học sinh làm quen với cấu trúc và dạng thức của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Ngoài ra, năm 2026 mới là năm thứ hai học sinh lớp 12 hoàn thành Chương trình giáo dục phổ thông 2018, vì vậy trong quá trình tổ chức ôn tập, một bộ phận giáo viên vẫn đang tiếp tục tích lũy kinh nghiệm trong việc xây dựng nội dung ôn tập, thiết kế câu hỏi và tổ chức kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Để khắc phục khó khăn và chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Trước hết, Sở chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch tổ chức kỳ thi, phân công rõ trách nhiệm các sở, ngành và địa phương; đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng như công an, y tế, điện lực… nhằm bảo đảm điều kiện tổ chức thi an toàn, nghiêm túc.
Ngay từ đầu năm học 2025-2026, Sở đã chỉ đạo các trường trung học phổ thông tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm từ công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025, làm cơ sở xây dựng kế hoạch dạy học và ôn tập cho kỳ thi năm 2026.
Các nhà trường tiến hành khảo sát nguyện vọng đăng ký môn thi, đăng ký chỉ tiêu chất lượng; đồng thời xây dựng kế hoạch dạy học, ôn tập phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh và từng giai đoạn.
Cùng với đó, Sở chỉ đạo các đơn vị tăng cường biên soạn tài liệu ôn tập, xây dựng ngân hàng câu hỏi, ma trận đề kiểm tra theo yêu cầu cần đạt của chương trình; đồng thời tổ chức cho học sinh làm quen với các dạng câu hỏi theo cấu trúc đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Sở cũng đã ban hành các văn bản hướng dẫn đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; đồng thời vận dụng cấu trúc đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông trong kiểm tra, đánh giá đối với học sinh lớp 12. Kết quả các bài kiểm tra định kỳ được phân tích, đánh giá để kịp thời điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học.
Công tác kiểm tra, hướng dẫn cơ sở giáo dục trong tổ chức dạy học và ôn tập thi tốt nghiệp trung học phổ thông được Sở triển khai thường xuyên trên phạm vi toàn tỉnh. Nội dung ôn tập cũng được lồng ghép trong quá trình kiểm tra việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Sau mỗi đợt kiểm tra, Sở đều thông báo kết quả, chỉ rõ ưu điểm, hạn chế và hướng dẫn các đơn vị tiếp tục triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và ôn tập.
Để chuẩn bị kiến thức cho học sinh, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hòa Bình cho biết, theo kế hoạch của trường, bên cạnh chương trình chính khóa, nhà trường tổ chức dạy học và ôn tập cho học sinh theo quy định tại Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm học thêm. Trên cơ sở các môn thi học sinh đã đăng ký, nhà trường chủ động đưa nội dung ôn tập vào triển khai từ cuối học kỳ I.
Trong tháng 3, công tác dạy học và ôn tập được đẩy mạnh; đến tháng 4 là giai đoạn nước rút ôn tập. Sau khi học sinh hoàn thành chương trình học lớp 12, các em tiếp tục được ôn tập trong khoảng 4 tuần nhằm củng cố kiến thức, kỹ năng và sẵn sàng bước vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026.
Nhà trường cũng triển khai cho học sinh làm quen với các đề thi thử của tỉnh Gia Lai và một số địa phương khác, cũng như các bộ đề tham khảo từ nhiều nguồn uy tín. Qua đó, học sinh từng bước tiếp cận, thích nghi với cấu trúc đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Đối với những học sinh chưa nắm vững kiến thức hoặc có kết quả học tập chưa đạt yêu cầu, nhà trường yêu cầu giáo viên tăng cường quan tâm, hỗ trợ sát sao. Bên cạnh đó, nhà trường cũng tạo điều kiện để học sinh được hỗ trợ thêm thông qua các hình thức trao đổi trực tuyến, giao bài tập bổ trợ và hướng dẫn giải chi tiết, góp phần củng cố kiến thức và nâng cao kết quả học tập của các em.
Thầy Mai cũng đưa ra lời khuyên cho các sĩ tử chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026: “Quy chế tuyển sinh năm 2026 có những điều chỉnh đáng chú ý, học sinh cần chủ động nắm bắt các yêu cầu mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo để xây dựng định hướng ôn tập và lựa chọn môn thi phù hợp, đạt kết quả tốt trong kỳ thi cũng như xét tuyển vào ngành học theo nguyện vọng.
Học sinh cần xây dựng chiến lược ôn tập khoa học, phân bổ thời gian hợp lý, bảo đảm cân bằng giữa học tập và nghỉ ngơi, tránh tình trạng học ôn quá tải ảnh hưởng đến sức khỏe.
Bên cạnh việc củng cố kiến thức, các em cần chú trọng rèn luyện kỹ năng làm bài, đặc biệt là dạng bài vận dụng kiến thức vào thực tiễn có trong đề thi, đồng thời, các em cần chủ động tìm hiểu các vấn đề gắn với đời sống, xã hội để nâng cao hiểu biết tư duy”.
Về phía Trường Trung học phổ thông Chi Lăng, hiệu trưởng nhà trường cho hay, hiện nay, công tác ôn tập cho học sinh lớp 12 của nhà trường được triển khai đồng bộ. Học sinh vừa tiếp tục hoàn thành các nội dung còn lại của chương trình học, vừa được ôn luyện kiến thức đã học thông qua các bài kiểm tra thường xuyên hằng tuần.
Nhà trường đã rà soát, điều chỉnh thời khóa biểu theo hướng tăng cường các tiết ôn tập, đồng thời tổ chức dạy học phân hóa theo năng lực học sinh, nhằm vừa củng cố kiến thức nền tảng, vừa nâng cao đối với nhóm học sinh có định hướng xét tuyển vào các trường đại học tốp đầu.
Các tổ bộ môn xây dựng, bổ sung hệ thống đề cương ôn tập theo định hướng phát triển năng lực và gắn với giải quyết các vấn đề thực tiễn; đồng thời tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ hằng tuần để kịp thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy, hỗ trợ học sinh còn hạn chế. Giáo viên cũng chú trọng hướng dẫn kỹ năng làm bài và hệ thống hóa kiến thức cho học sinh.
Bên cạnh đó, nhà trường đặc biệt quan tâm đến yếu tố tâm lý của học sinh. Sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và phụ huynh được tăng cường nhằm nắm bắt tình hình, kịp thời động viên, hỗ trợ học sinh, nhất là những em có kết quả học tập chưa như mong đợi hoặc học sinh nội trú, xa gia đình.
“Nhà trường đã và đang nỗ lực tạo điều kiện tốt nhất để học sinh bước vào kỳ thi với tâm thế vững vàng và sự chuẩn bị đầy đủ”, thầy Khoa khẳng định.
