Nghị quyết số 105/NQ-CP ngày 08/4/2026 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 210-KL/TW ngày 12 tháng 11 năm 2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã đặt ra lộ trình cụ thể cho việc tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong giai đoạn tới. Trong đó, Chương trình nhấn mạnh việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ liên quan đến sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW và Nghị quyết số 281/NQ-CP; đồng thời thực hiện các yêu cầu tương tự đối với hệ thống cơ sở y tế theo Nghị quyết số 72-NQ/TW và Nghị quyết số 282/NQ-CP.
Cùng với đó, Chính phủ yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định, hướng dẫn liên quan nhằm tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, trường học, cơ sở giáo dục, cơ sở y tế… theo đúng định hướng của Trung ương, đồng thời bảo đảm phù hợp với đặc thù từng ngành, lĩnh vực và địa bàn.
Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân khẳng định quan điểm chỉ đạo là “Quan tâm đào tạo, phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng, cân đối, đủ phẩm chất đạo đức, năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và sự hài lòng của người dân; có chính sách ưu đãi, đãi ngộ đặc biệt trong suốt quá trình từ đào tạo, tuyển dụng, sử dụng, phát huy năng lực, thế mạnh của đội ngũ cán bộ y tế”.
Đặc biệt, Nghị quyết cũng xác định một trong những nhiệm vụ, giải pháp là “Thực hiện chính sách ưu đãi tương xứng với quan điểm nghề y là nghề đặc biệt, phải được đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt”.
Điều này đặt ra yêu cầu đào tạo lĩnh vực y tế phải được chuẩn hóa, hiện đại hóa, tiệm cận chuẩn quốc tế và gắn chặt với thực hành lâm sàng. Tuy nhiên, hiện nay, một số địa phương có phương án sáp nhập cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo khối ngành sức khỏe vào cơ sở giáo dục (cả trường đại học, cao đẳng) đào tạo đa ngành.
Theo chia sẻ của “người trong cuộc”, trong tiến trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Song, riêng với lĩnh vực sức khỏe, việc tổ chức lại, sáp nhập cơ sở giáo dục cần được cân nhắc thận trọng, tránh áp dụng mô hình đa ngành một cách cơ học.
Cách sắp xếp còn nhiều băn khoăn
Được biết, Trường Cao đẳng Y tế Bắc Ninh là cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập chuyên đào tạo nhân lực lĩnh vực sức khỏe của tỉnh Bắc Ninh. Theo Đề án số 318/ĐA-UBND ngày 23/2/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh xây dựng phương án thành lập Trường Cao đẳng Bắc Ninh trên cơ sở hợp nhất 5 cơ sở sau: Trường Cao đẳng Bắc Giang, Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh, Trường Cao đẳng Y tế Bắc Ninh, Trường Trung cấp Văn hóa, Nghệ thuật và Du lịch tỉnh Bắc Ninh, Trường Trung cấp Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Bắc Ninh Nguyễn Thị Dung cho biết, đến thời điểm hiện tại, đề án đã được trình nhưng chưa có thông tin cập nhật mới. Một số nội dung như mức độ đầu tư sau sáp nhập hay phương án tổ chức, vận hành cụ thể, vẫn chưa được làm rõ trong đề án.
Theo cô Dung, chủ trương sáp nhập nhằm tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối là phù hợp với yêu cầu đổi mới hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập và nhận được sự đồng thuận từ các cơ sở đào tạo. Tuy nhiên, việc tổ chức lại các cơ sở đào tạo cần dựa trên đặc thù ngành nghề.
“Những ngành có tính chất tương đồng nên được sắp xếp theo nhóm để thuận lợi cho quản lý và phát triển. Việc đưa các lĩnh vực có tính chất khác biệt như y tế vào cùng một cơ sở đào tạo các ngành nghề khác đặt ra không ít băn khoăn về tính khả thi. Riêng với đào tạo y tế, yêu cầu về hệ thống phòng thực hành, trang thiết bị và vật tư mang tính chuyên biệt rất cao, khó có thể dùng chung với các ngành khác”, cô Dung chia sẻ.
Trường Cao đẳng Y tế Bắc Ninh từng đề xuất phương án tổ chức lại theo hướng gắn với các nhóm ngành tương đồng. Cụ thể, phần đào tạo y của Trường Cao đẳng Bắc Giang có thể sáp nhập với Trường Cao đẳng Y tế Bắc Ninh; trong khi khối sư phạm được hợp nhất với Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh và các cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật. Theo đánh giá của cô Dung, cách tiếp cận này phù hợp hơn về mặt chuyên môn, đồng thời bảo đảm được tính đặc thù và chiều sâu của từng lĩnh vực.
Cô Dung cũng nhấn mạnh, khối ngành sức khỏe không nên được hiểu là một ngành nghề có thể “lắp ghép” cơ học trong trường cấu trúc đa ngành. Đào tạo khối ngành sức khỏe đòi hỏi nền tảng kiến thức khoa học đặc thù, chuyên sâu, cần quá trình thực hành tiền lâm sàng và lâm sàng liên tục, cùng môi trường rèn luyện y đức và kỷ luật nghề nghiệp nghiêm ngặt. Chính vì thế, chúng ta khó có thể xây dựng một môi trường đào tạo chuyên sâu và bảo đảm đầy đủ nếu đào tạo y dược đặt trong mô hình trường đa ngành.
Hay nói cách khác, việc sáp nhập các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe vào trường đa ngành có thể làm giảm độ chuyên sâu, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo và chuẩn đầu ra của đội ngũ nhân lực y tế.
Nên duy trì hoạt động độc lập đối với trường đào tạo khối ngành sức khỏe
Cùng đào tạo khối ngành sức khỏe, nhưng theo định hướng của địa phương, Trường Cao đẳng Y tế Hải Phòng không nằm trong diện sáp nhập vào các cơ sở giáo dục đa ngành nên nhà trường có nhiều thuận lợi. Chia sẻ về điều này, Tiến sĩ Đào Văn Tùng - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Hải Phòng cho biết, mỗi tỉnh, thành phố có điều kiện và đặc thù khác nhau nên phương án sắp xếp các cơ sở đào tạo cũng không giống nhau. Song, việc sáp nhập các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe chỉ có thể phát huy hiệu quả khi bảo đảm đồng thời nhiều yếu tố đặc thù.
"Với một số lĩnh vực kỹ thuật, sự tương đồng về nội dung đào tạo có thể cho phép tận dụng nguồn lực, đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị sau khi sáp nhập. Tuy nhiên, đào tạo khối ngành sức khỏe có thời gian dài, gắn với yêu cầu cao về tính chính xác, chuẩn hóa và trực tiếp với hệ thống bệnh viện, bệnh nhân nên khó có thể tích hợp với các ngành nghề khác.
Thực tế tại một số địa phương triển khai sáp nhập cho thấy không ít khó khăn, trăn trở. Nguyên nhân nằm ở sự khác biệt trong quan điểm đào tạo, cũng như yêu cầu cao hơn về trình độ đội ngũ, tay nghề và đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực y tế”, thầy Tùng chia sẻ.
Thầy Tùng cũng cho rằng, trong quá trình sắp xếp, có thể cân nhắc đến việc bảo đảm duy trì những cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe đủ điều kiện sẽ được hoạt động độc lập. Đồng thời, tăng cường đầu tư, nâng cấp để trường phát triển cao hơn. Bên cạnh đó, cũng cần phải gắn kết chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo với hệ thống bệnh viện thực hành, góp phần bảo đảm chất lượng đào tạo nhân lực y tế.
“Quá trình sắp xếp cần có cách tiếp cận hợp lý. Với đào tạo y, nguyên tắc quan trọng là phải bảo đảm tính chuyên sâu để thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân như Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị đã khẳng định”, thầy Tùng chia sẻ.
Cùng đưa quan điểm về nội dung này, trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Phạm Văn Tân - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội bày tỏ, việc sắp xếp các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe vào trường đa ngành có thể tạo ra những rào cản trong quá trình thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 72.
Theo đó, y khoa là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi người làm công tác lãnh đạo, quản lý phải am hiểu về ngành, đồng thời cần có mức đầu tư tương xứng mới có thể bảo đảm chất lượng đào tạo. “Đào tạo khối ngành sức khỏe khó áp dụng tư duy đồng bộ hóa với các ngành nghề đào tạo khác”, thầy Tân nhấn mạnh.
Tiếp cận ở góc độ quản trị, Tiến sĩ Phạm Văn Tân cho rằng, sẽ gặp khó khăn hơn nếu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo khối ngành sức khỏe đặt trong cơ sở đào tạo đa ngành. Bởi khi đó, xu hướng lãnh đạo điều hành thường nghiêng về sự đồng nhất trong cơ chế, chính sách. Điều này vô hình trung làm suy giảm không gian cho những quy định mang tính đặc thù của ngành y (từ chế độ giảng dạy, thực hành đến tổ chức đào tạo). Đặc biệt, nếu trong trường hợp đội ngũ lãnh đạo trường đa ngành, sau sáp nhập không có nền tảng chuyên môn về y tế thì việc bảo đảm định hướng phát triển đúng và trúng cho lĩnh vực này sẽ càng trở nên khó khăn hơn.
Do đó, thầy Tân chia sẻ hướng tiếp cận phù hợp khi buộc phải sáp nhập là có thể tổ chức lại các cơ sở đào tạo theo trục chuyên ngành, tức là ưu tiên sáp nhập các trường đào tạo y tế với nhau. Thậm chí, việc liên kết hoặc hợp nhất giữa các cơ sở đào tạo ở các trình độ khác nhau, như giữa đại học và cao đẳng khối ngành sức khỏe, cũng có thể được xem là một phương án nên cân nhắc, nhằm củng cố năng lực đào tạo lĩnh vực đặc thù.
Hơn nữa, nếu sáp nhập các trường cao đẳng y tế vào trường đa ngành, việc duy trì chất lượng đào tạo chuyên sâu sẽ khó được bảo đảm. Bởi, ngay trong hoạt động đào tạo hiện nay, ngành y đã có những quy định riêng. Và nếu yếu tố này bị “hòa tan” trong một cơ chế quản lý chung của trường đa ngành, chúng ta sẽ khó giữ được tính đặc thù đào tạo nhân lực y tế.
