Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, 60% cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập có nhân viên y tế trường học chuyên trách, đảm bảo trình độ chuyên môn y tế theo quy định; 100% cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng biệt có đủ thuốc, thiết bị y tế thiết yếu.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cũng xác định nhiệm vụ củng cố hệ thống y tế cơ sở, y tế dự phòng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế và chăm sóc sức khỏe nhân dân ngay từ tuyến đầu.
Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa việc đảm bảo đội ngũ nhân viên y tế trường học chuyên trách vẫn gặp nhiều khó khăn.
Chương trình Sức khỏe học đường tạo động lực nâng cao chất lượng chăm sóc học sinh
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Lê Thị Thanh Hương - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Mai (phường Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị) đánh giá, những mục tiêu đặt ra trong Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035 hoàn toàn phù hợp với thực tiễn. Nhân viên y tế trường học giữ vai trò quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, theo dõi sự phát triển thể chất, phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe cũng như triển khai biện pháp phòng, chống dịch bệnh trong nhà trường.
Đội ngũ này còn tham gia vào công tác kiểm tra an toàn thực phẩm tại bếp ăn bán trú như kiểm tra nguồn thực phẩm đầu vào, theo dõi quy trình chế biến, đảm bảo các điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đối với bậc học mầm non, vai trò của nhân viên y tế càng trở nên quan trọng. Việc có nhân viên y tế chuyên trách không chỉ giúp nhà trường kịp thời xử lý các tình huống phát sinh liên quan đến sức khỏe của trẻ, mà còn tạo sự yên tâm cho phụ huynh khi gửi con đến trường.
Cô Hương cho rằng, để có thể đạt được những mục tiêu chương trình đề ra, trước hết cần bố trí đủ nhân viên y tế chuyên trách tại các cơ sở giáo dục. Cùng với đó, cần có cơ chế, chính sách phù hợp về tiền lương, phụ cấp và chế độ đãi ngộ nhằm thu hút, giữ chân đội ngũ này, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Tiếp đó, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc, vật tư y tế thiết yếu cho các trường, bảo đảm mỗi cơ sở giáo dục đều có phòng y tế đạt chuẩn. Đồng thời, cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên và nhân viên nhà trường nhằm nâng cao kỹ năng sơ cấp cứu, phòng chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe học sinh.
Không chỉ vậy, để thực hiện hiệu quả cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, ngành y tế, chính quyền địa phương và phụ huynh trong công tác theo dõi, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe học sinh, từ đó xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh, bảo đảm sự phát triển toàn diện cho các em.
Dưới góc nhìn của đội ngũ trực tiếp thực hiện công tác y tế học đường, cô Lê Thị Liên, nhân viên thiết bị kiêm nhiệm y tế trường học, Trường Trung học cơ sở Lạc Long Quân (phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk) chia sẻ, nhân viên y tế trường học giữ vai trò rất quan trọng, đặc biệt trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Chẳng hạn, thời gian gần đây nhà trường ghi nhận một số trường hợp mắc thủy đậu và các bệnh truyền nhiễm khác, nếu không có nhân viên y tế kịp thời phát hiện, báo cáo và triển khai các biện pháp như khử khuẩn, vệ sinh trường lớp, nguy cơ dịch bệnh lây lan trong trường học sẽ rất lớn.
Vì vậy, những mục tiêu tại Chương trình Sức khỏe học đường sẽ góp phần nâng cao chất lượng y tế, tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế cho trường học, nhất là hệ thống tủ thuốc học đường. Đây được xem là điều kiện quan trọng để bảo đảm việc sơ cứu, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh được thực hiện kịp thời và hiệu quả.
Đặc biệt, theo tinh thần Nghị quyết số 72, công tác chăm sóc sức khỏe học đường cần chuyển từ "tiếp cận, xử lý" sang "chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý toàn diện sức khỏe học sinh". Như vậy, đội ngũ y tế không chỉ cần thực hiện nhiệm vụ sơ cứu, xử lý các tình huống khẩn cấp, mà phải tham gia theo dõi, quản lý sức khỏe định kỳ, tư vấn dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe tâm thần, phòng chống dịch bệnh cũng như nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ sức khỏe cho học sinh. Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.
Cần có thêm chính sách, ưu đãi cho nhân viên y tế trường học
Mặc dù giữ vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe học sinh, nhưng thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục cho thấy, đội ngũ nhân viên y tế trường học đang phải đối mặt với không ít khó khăn. Tình trạng thiếu nhân lực, kiêm nhiệm nhiều vị trí, thu nhập thấp và chế độ đãi ngộ chưa tương xứng đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai công tác y tế học đường.
Về vấn đề này, cô Nguyễn Thị Huyền Trang - Hiệu trưởng Trường Mầm non Sùng Đô (xã Sơn Lương, tỉnh Lào Cai) cho rằng Chương trình Sức khỏe học đường mang lại nhiều ý nghĩa tích cực, góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của công tác chăm sóc sức khỏe trong trường học. Chương trình không chỉ giúp tăng cường sự quan tâm của các cấp, các ngành đối với điều kiện y tế học đường, mà còn tạo điều kiện để nhà trường từng bước cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình chăm sóc sức khỏe cho học sinh, đặc biệt ở bậc mầm non, nơi trẻ nhỏ cần được theo dõi sát sao về thể chất và sự phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, đối với trường ở vùng sâu, vùng xa việc đảm bảo đội ngũ y tế trường học còn gặp nhiều khó khăn. Tại Trường Mầm non Sùng Đô, nhà trường chưa có nhân viên y tế chuyên trách, trong khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho trẻ rất lớn. Trẻ mầm non sức đề kháng yếu nên thường xuyên bị sốt, ho, sổ mũi. Năm học 2025-2026, nhà trường có khoảng 308 học sinh, giáo viên chủ nhiệm của mỗi lớp sẽ đồng thời kiêm nhiệm công tác theo dõi sức khỏe cho các em.
Bên cạnh việc chăm sóc, xử lý các tình huống phát sinh hằng ngày, thầy cô còn thực hiện theo dõi sức khỏe định kỳ như cân, đo chiều cao và ghi chép biểu đồ tăng trưởng của học sinh. Việc vừa phải đảm bảo hoạt động nuôi dưỡng, giáo dục, vừa kiêm nhiệm công tác chăm sóc sức khỏe học sinh ngày càng tạo thêm áp lực trong việc đảm bảo an toàn cho trẻ.
Vì vậy, để thu hút, giữ chân đội ngũ nhân viên y tế trường học cần cải thiện chế độ đãi ngộ, nhất là tiền lương và phụ cấp. Đây là vị trí công việc có tính đặc thù, đòi hỏi nhân sự phải thường xuyên túc trực tại trường, xử lý nhiều tình huống phát sinh nhưng chưa được ghi nhận tương xứng về mặt thu nhập. Khi chế độ đãi ngộ được đảm bảo sẽ góp phần tạo động lực làm việc, giảm tình trạng kiêm nhiệm và thu hút thêm nhân lực có chuyên môn tham gia công tác y tế học đường.
Trong khi đó, cô Liên cho biết, việc kiêm nhiệm cả công tác thiết bị và y tế học đường khiến khối lượng công việc của cô tăng lên đáng kể. Do không được đào tạo chuyên sâu về y tế nên hầu hết các trường hợp liên quan đến sức khỏe đều được cô xử lý dựa trên kinh nghiệm thực tế. Khi các em bị xây xát, chấn thương nhẹ, đau bụng, sốt cao hoặc gặp vấn đề về sức khỏe thông thường, cô sẽ tiến hành sơ cứu ban đầu. Với trường hợp nặng hơn cô sẽ đưa học sinh đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và điều trị kịp thời.
Bên cạnh việc thường xuyên trực tại phòng y tế, cô còn phụ trách quản lý trang thiết bị, đồ dùng dạy học và ba phòng thực hành, bao gồm cả công việc dọn dẹp, sắp xếp, vệ sinh dụng cụ cũng như chuẩn bị thiết bị phục vụ giảng dạy.
"Nhu cầu chăm sóc sức khỏe học sinh tại trường khá lớn. Học sinh thường xuyên gặp các vấn đề như đau bụng, đau đầu, sốt, cảm cúm, bị té ngã trong quá trình học tập, vui chơi. Trung bình mỗi ngày, phòng y tế tiếp nhận từ 10-15 trường hợp, trong đó học sinh lớp 6 chiếm tỷ lệ khá cao do các em mới chuyển cấp, còn hiếu động và chưa thích nghi hoàn toàn với môi trường học tập mới.
Tuy đảm nhận đồng thời hai vị trí nhưng tôi chỉ được hưởng lương theo vị trí nhân viên thiết bị, không có phụ cấp thêm cho phần việc kiêm nhiệm. Tổng thu nhập hiện nay của tôi được khoảng hơn 6 triệu đồng/tháng, trong khi khối lượng công việc khá lớn và thường xuyên phải có mặt tại trường để xử lý các tình huống phát sinh liên quan đến sức khỏe học sinh", cô Liên bày tỏ.
Từ thực tế đó, cô Liên cho rằng, để thu hút và giữ chân đội ngũ làm công tác y tế trường học, cần có thêm cơ chế, chính sách về tiền lương và phụ cấp. Trên thực tế, công việc của nhân viên y tế trường học khá vất vả, áp lực, đòi hỏi phải thường xuyên túc trực trong suốt thời gian học sinh học tập tại trường để kịp thời xử lý. Trong trường hợp xảy ra tai nạn hoặc sự cố nếu không có nhân viên y tế, việc xử lý ban đầu có thể bị chậm trễ, dẫn tới ảnh hưởng đến sức khỏe và sự an toàn của học sinh.
Ngoài ra, các cơ sở y tế địa phương, như trạm y tế phường/xã cần tăng cường phối hợp, hỗ trợ nhà trường trong công tác chăm sóc sức khỏe học sinh và phòng, chống dịch bệnh.
