Là một giáo viên đã nhiều năm tham gia làm giám thị và thanh tra trong các kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, người viết thấy rằng chỉ một sơ suất nhỏ trong phòng thi cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý thí sinh, làm gián đoạn công việc của điểm thi hoặc dẫn đến những tình huống đáng tiếc.
Mỗi mùa thi đi qua đều để lại nhiều kinh nghiệm và bài học thực tế cho giám thị mà không phải lúc nào quy chế cũng có thể nói hết. Trước kỳ thi tốt nghiệp năm nay, người viết có đôi điều chia sẻ một số lưu ý để công tác coi thi diễn ra nghiêm túc, an toàn và hiệu quả.
Thứ nhất, giám thị nhắc thí sinh tuyệt đối không mang và không sử dụng điện thoại trong khu vực thi, trong phòng thi.
Đây là quy định bắt buộc nhưng năm nào cũng có thí sinh vi phạm do chủ quan hoặc quên. Nhiều em mang điện thoại theo người dù không sử dụng vẫn bị đình chỉ thi theo quy chế.
Vì vậy, trước giờ phát đề, giám thị cần nhắc đi nhắc lại thật rõ ràng để thí sinh kiểm tra toàn bộ tư trang của mình.
Đừng nhắc qua loa cho có lệ, một lời nhắc kỹ càng đôi khi giúp thí sinh tránh được sai lầm làm ảnh hưởng đến bản thân và cả điểm thi.
Thứ hai, giám thị cần thường xuyên nhắc thí sinh tuyệt đối không sử dụng tài liệu dưới mọi hình thức.
Trước mỗi buổi thi, giám thị cần nhắc rõ và nhắc nhiều lần rằng thí sinh không được mang vào phòng thi hoặc sử dụng tài liệu dưới bất kỳ hình thức nào.
Không ít trường hợp học sinh vì tâm lý lo lắng nên cố mang theo tài liệu nhỏ, ghi công thức vào giấy nháp hoặc cất giữ trong người với suy nghĩ “phòng khi cần đến”.
Khi giám thị phát hiện vi phạm, việc lập biên bản diễn ra rất căng thẳng và mất thời gian. Thí sinh sẽ bị đình chỉ thi, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả cả kỳ thi và tâm lý của các em trong suốt quãng thời gian sau đó. Kéo theo, không khí phòng thi cũng dễ trở nên nặng nề, gây ảnh hưởng đến những thí sinh khác.
Thứ ba, với môn tự luận Ngữ văn, giám thị cần hướng dẫn thí sinh cách làm bài thi đúng quy định.
Một lỗi khá phổ biến là khi xin tờ giấy thi thứ hai, do hấp tấp hoặc thiếu bình tĩnh, thí sinh lại bỏ trống trang đầu của tờ giấy mới mà viết ngay sang các trang sau.
Khi xảy ra trường hợp này, hội đồng thi buộc phải lập biên bản bất thường để ghi nhận sự việc. Chỉ một lỗi nhỏ của thí sinh nhưng làm mất rất nhiều thời gian của giám thị, người thu bài và ảnh hưởng đến cả điểm thi.
Ngay khi phát giấy thi, giám thị cần lưu ý học sinh ghi đầy đủ thông tin và bắt đầu làm bài từ trang đầu tiên theo đúng quy định. Việc hướng dẫn cẩn thận ngay từ đầu sẽ hạn chế được những tình huống không đáng có về sau.
Thứ tư, giám thị cần kiểm soát chặt giấy nháp của thí sinh trước môn thi thứ hai và thứ ba.
Trước môn thi thứ hai và thứ ba, giám thị cần nhắc thí sinh không mang giấy nháp của môn thi trước đó vào phòng thi.
Đồng thời, trong quá trình gọi thí sinh vào phòng, giám thị nên quan sát kỹ và chủ động kiểm tra để kịp thời phát hiện những trường hợp còn giữ giấy nháp cũ trong người hoặc bìa sơ mi mang theo.
Đây là chi tiết nhỏ nhưng rất dễ bị bỏ sót giữa áp lực và nhịp độ gấp gáp của các buổi thi. Thực tế đã có trường hợp thí sinh ghi sẵn công thức, tài liệu hoặc nội dung liên quan đến môn thi tiếp theo vào giấy nháp cũ để mang vào phòng thi.
Nếu giám thị không nhắc kỹ hoặc kiểm tra sơ sài, nguy cơ xảy ra gian lận là hoàn toàn có thể xảy ra.
Thứ năm, nếu giám thị lỡ ký nhầm vào ô giám khảo thì tuyệt đối đừng bắt thí sinh thay tờ giấy mới khác.
Trong thực tế coi thi, đôi khi giám thị vì áp lực công việc hoặc sơ suất mà ký nhầm vào vị trí dành cho giám khảo chấm thi. Khi đó, điều quan trọng nhất là xử lý bình tĩnh và đúng hướng dẫn, đừng yêu cầu thí sinh thay giấy thi nếu các em đã bắt đầu làm bài.
Việc đổi giấy giữa giờ không chỉ khiến thí sinh hoang mang mà còn làm mất rất nhiều thời gian. Các em phải ghi lại đầy đủ thông tin cá nhân, số báo danh, đồng thời chép lại phần bài làm đã viết trước đó sang tờ giấy mới.
Với những thí sinh tâm lý yếu, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể khiến các em mất tập trung, rối trí và ảnh hưởng đến chất lượng bài thi.
Thứ sáu, giám thị không yêu cầu thí sinh ký trước vào 2 tờ giấy thu bài khi chưa hết giờ làm bài thi.
Trong thực tế coi thi, vì muốn thuận tiện cho khâu thu bài cuối giờ nên một số giám thị cho thí sinh ký trước vào hai tờ giấy thu bài ngay trong thời gian làm bài. Tuy nhiên, cách làm này chưa đúng quy trình và dễ dẫn đến những sai sót không đáng có.
Khi có hiệu lệnh hết giờ làm bài, giám thị cần lần lượt gọi từng thí sinh lên nộp bài, trực tiếp kiểm tra số bài, số tờ, đánh số tờ đầy đủ rồi mới yêu cầu thí sinh ký tên xác nhận.
Đây là bước rất quan trọng để bảo đảm bài thi được kiểm tra chính xác, tránh nhầm lẫn, thiếu sót hoặc phát sinh vấn đề khi niêm phong bài thi.
Việc thu bài không cần đặt mục tiêu nhanh mà quan trọng nhất là thực hiện đầy đủ và đúng quy trình ở từng khâu. Làm kỹ ngay từ đầu sẽ giúp công tác thu bài chặt chẽ, rõ ràng và hạn chế được nhiều sai sót về sau.
Thứ bảy, giám thị cần đặc biệt chú ý các hành vi gian lận công nghệ cao của thí sinh.
Nếu trước đây việc gian lận chủ yếu bằng tài liệu giấy thì hiện nay công nghệ khiến việc phát hiện trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Tai nghe siêu nhỏ, camera ngụy trang, thiết bị truyền tin mini hay đồng hồ thông minh đều có thể bị lợi dụng trong phòng thi.
Giám thị cần quan sát kỹ những biểu hiện bất thường của thí sinh như thường xuyên chạm tay lên tai, cúi người liên tục, có dấu hiệu nghe ngóng hoặc phản ứng chậm bất thường.
Tuy nhiên, việc kiểm tra phải thực hiện đúng quy định, giữ thái độ chuẩn mực, tránh gây áp lực cho học sinh.
Thứ tám, giám thị hãy động viên thí sinh bằng sự nhẹ nhàng và tích cực trước mỗi buổi thi.
Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông luôn tạo áp lực lớn đối với học sinh. Nhiều em mất ngủ nhiều ngày, lo lắng quá mức hoặc mang tâm trạng căng thẳng trước giờ thi. Trong hoàn cảnh ấy, thái độ của giám thị có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý các em.
Một lời nhắc nhẹ nhàng, một thái độ điềm tĩnh hay một câu động viên đúng lúc có thể giúp thí sinh bình tĩnh hơn rất nhiều. Giám thị không chỉ là người thực hiện quy chế mà còn là người đồng hành để kỳ thi diễn ra tích cực và nhẹ nhàng hơn.
Dù kết quả ra sao, điều quan trọng là các em đã nỗ lực và trưởng thành sau hành trình học tập của mình. Sự cảm thông và động viên của người lớn sẽ giúp học sinh bước qua kỳ thi với tâm thế tự tin hơn.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
