Cuối năm học, sau khi hiệu trưởng thông báo kết quả đánh giá, xếp loại viên chức của giáo viên, nhân viên (cán bộ quản lý cấp quản lý trực tiếp đánh giá, xếp loại) thì sẽ tiến hành xét khen thưởng cán bộ, giáo viên trong năm học.
Về cơ bản, những cán bộ, giáo viên, nhân viên đủ điều kiện đều được đề nghị xét danh hiệu và các hình thức thi đua. Trong đó, danh hiệu mà giáo viên hy vọng là Chiến sĩ thi đua cơ sở bởi danh hiệu này dễ đạt hơn và có quyền lợi cũng tương đối nhiều. Tuy nhiên, không phải tất cả những viên chức khi đủ điều kiện đều được nhà trường lập danh sách đề nghị cấp trên khen thưởng.
Có một bước rất quan trọng là số phiếu tín nhiệm của Hội đồng thi đua nhà trường phải đủ theo quy định. Nếu như danh hiệu bị khống chế tỉ lệ % mà người đủ điều kiện thì cao hơn thì việc cạnh tranh số phiếu sẽ vô cùng quan trọng.
Hội đồng thi đua, khen thưởng của nhà trường gồm những ai?
Trước khi xét thi đua, hiệu trưởng sẽ ra quyết định thành lập hội đồng thi đua khen thưởng của nhà trường. Hội đồng này do hiệu trưởng làm chủ tịch, phó hiệu trưởng làm phó chủ tịch. Các thành viên hội đồng bao gồm các tổ trưởng (khối trưởng) chuyên môn; bí thư chi đoàn, tổng phụ trách Đội. Ngoài ra, sẽ có thêm nhân viên văn thư ghi chép biên bản.
Bước vào cuộc họp, hiệu trưởng sẽ thông qua danh sách Hội đồng thi đua, khen thưởng của nhà trường và nêu nhiệm vụ của cuộc họp. Tiếp theo sẽ phổ biến các tiêu chuẩn cho từng danh hiệu, cách tiến hành các bước xét danh hiệu thi đua cho cá nhân, tập thể của nhà trường.
Những viên chức xếp loại “Hoàn thành nhiệm vụ”; “Không hoàn thành nhiệm vụ” sẽ không được xét danh hiệu thi đua trong năm học.
Những viên chức “Hoàn thành tốt nhiệm vụ” trở lên sẽ đạt tiêu chuẩn để xét danh hiệu Lao động tiên tiến (danh hiệu này không bỏ phiếu).
Trong số những cá nhân đạt danh hiệu Lao động tiên tiến sẽ tiếp tục xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua- nếu đủ các điều kiện.
Theo hướng dẫn tại Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng 2022 quy định về Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:
1. Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến”;
2. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có sáng kiến được cơ sở công nhận hoặc có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.”
Vì thế, nếu viên chức được xếp loại ở mức Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có sáng kiến được cơ sở công nhận thì được Hội đồng thi đua, khen thưởng của nhà trường đề nghị xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở. Danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở sẽ tiến hành bỏ phiếu, danh sách được sắp xếp theo thứ tự A, B, C…
Theo hướng dẫn tại khoản 7 Điều 30 Nghị định 98/2023/NĐ-CP quy định chung về hồ sơ, thủ tục khen thưởng, thì danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” có tỷ lệ phiếu đồng ý của Hội đồng thi đua, khen thưởng cấp trình khen thưởng từ 80% trở lên tính trên tổng số thành viên của Hội đồng (nếu thành viên Hội đồng vắng mặt thì lấy ý kiến bằng văn bản và được thể hiện trong Biên bản họp bình xét danh hiệu thi đua, Biên bản xét khen thưởng).
Điều này cũng đồng nghĩa, nếu cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường đủ điều kiện xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở nhưng không đủ 80% số phiếu “đồng ý” của các thành viên trong Hội đồng thi đua, khen thưởng của nhà trường sẽ không đủ điều kiện đề nghị cấp trên công nhận danh hiệu này.
Các danh hiệu khác, như: danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh; Chiến sĩ thi đua toàn quốc; các hình thức khen thưởng Bằng khen của Ủy ban nhân dân tỉnh; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Thủ tướng Chính phủ…đều phải đảm bảo số phiếu theo quy định hiện hành.
Vì thế, không phải cứ đủ điều kiện là được nhà trường đề nghị mà còn phải phụ thuộc vào số phiếu “đồng ý” của các thành viên trong Hội đồng thi đua, khen thưởng mới được nhà trường lập danh sách gửi lên cấp trên đề nghị xét và công nhận.
Các nhà trường đang thực hiện bỏ phiếu ra sao?
Các trường phổ thông là những đơn vị sự nghiệp công lập nên việc xét thi đua, khen thưởng sẽ tuân thủ theo các văn bản hướng dẫn hiện hành.
Danh hiệu nào, hình thức nào phải bỏ phiếu và quy định tỉ lệ số phiếu đồng ý đều được các trường thực hiện đầy đủ các bước. Các phiếu đều được sắp xếp tên theo thứ tự và có dấu đỏ của nhà trường. Việc kiểm phiếu cũng được tuân thủ nghiêm ngặt.
Những thành viên trong Hội đồng thi đua, khen thưởng nhà trường là đội ngũ cốt cán nên về cơ bản họ bỏ phiếu cũng tương đối khách quan. Danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở không bị khống chế tỉ lệ nên đa số các cán bộ, giáo viên, nhân viên nếu đủ điều kiện sẽ đạt số phiếu theo quy định. Rất hiếm trường hợp không đủ phiếu tín nhiệm.
Tuy nhiên, vừa qua cũng có thông tin có địa phương khống chế tỉ lệ % khi xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở (Việc khống chế tỉ lệ này cũng đã thực hiện trước khi Luật Thi đua, khen thưởng 2022 có hiệu lực). Việc khống chế tỉ lệ đặt ra nhiều vấn đề cho Hội đồng thi đua, khen thưởng nhà trường.
Nếu số lượng viên chức trong trường đủ điều kiện để xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở cao hơn số lượng được xét tất nhiên việc đạt được 80% số phiếu sẽ là vấn đề không dễ dàng. Số lượng dư càng nhiều, số phiếu sẽ tản mát nhiều hơn.
Vì thế, nếu khống chế số lượng, việc đầu tiên Hội đồng thi đua, khen thưởng nhà trường cần làm là liệt kê các thành tích của những cá nhân đạt được trong năm theo thứ tự từ cao xuống thấp.
Người có chức vụ, không có chức vụ trong trường cũng cần được bình đẳng như nhau. Số phiếu đồng ý phải hướng vào những cá nhân tiêu biểu nhất chứ không nhìn vào vị trí cá nhân đang đảm nhận. Nếu làm được như vậy, uy tín của Hội đồng thi đua, khen thưởng nhà trường sẽ được nâng cao.
Những giáo viên trong trường dù được hay không được đề nghị xét, công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở họ cũng sẽ vui vẻ. Người được có thêm động lực, người không được sẽ cố gắng phấn đấu hơn ở năm học tiếp theo.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
