Vừa qua, tại Trung tâm Thể dục thể thao Hoàng Mai (Phường Tương Mai, Hà Nội), Trường Tiểu học Tân Định, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) và Smartschool phối hợp tổ chức Ngày hội Sở hữu trí tuệ 2026. Chương trình có sự tham gia của đại diện Vụ Giáo dục phổ thông, Cục Khoa học Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Trong bối cảnh khoa học công nghệ đang trở thành động lực phát triển quan trọng của đất nước, việc hình thành tư duy sáng tạo và năng lực phát triển tài sản trí tuệ cho học sinh ngay từ bậc phổ thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều năm qua, giáo dục STEM trong nhà trường đã giúp học sinh được tiếp thu và rèn luyện từ sớm các kiến thức về khoa học và công nghệ.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Việt Nam không chỉ cần nguồn nhân lực biết sử dụng công nghệ mà còn cần con người có khả năng tạo ra công nghệ, tạo ra sáng chế và tài sản trí tuệ.
Thực tế cho thấy khoảng cách về năng lực sáng chế của Việt Nam còn rất lớn. Theo số liệu của Cục Sở hữu trí tuệ, năm 2024, Việt Nam có gần 10.000 đơn đăng ký sáng chế nhưng hơn 88% thuộc về các chủ thể nước ngoài, số đơn của người Việt chỉ khoảng 1.200 đơn. Trong khi đó, các chủ thể của Trung Quốc nộp khoảng 1,8 triệu đơn sáng chế, Nhật Bản hơn 420.000 đơn và Hàn Quốc gần 296.000 đơn trong cùng năm.
Hưởng ứng tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời gắn với Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Trường Tiểu học Tân Định đã xây dựng mô hình giáo dục có nhiều điểm mới, hướng tới việc đưa đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ trở thành một phần gần gũi trong đời sống học đường.
Điểm đáng chú ý trong mô hình của Trường Tiểu học Tân Định là nhà trường không tiếp cận sở hữu trí tuệ như một khái niệm pháp lý khô cứng, mà lồng ghép tự nhiên vào các hoạt động giáo dục.
Thông qua nghệ thuật, tiếng Anh, STEM, AI và công nghệ số, học sinh được khuyến khích nhận diện vấn đề thực tiễn, hình thành ý tưởng, thiết kế sản phẩm, trình bày giải pháp, biến ý tưởng của mình thành tài sản trí tuệ, và biết trân trọng công sức sáng tạo của người khác và của chính bản thân mình. Từ những nỗ lực đó, học sinh nhà trường đã giành nhiều kết quả cao trong các cuộc thi do Bộ Giáo dục và Đào tạo; Sở giáo dục và đào tạo tổ chức.
Để đạt được những thành tích trên, ban giám hiệu nhà trường đã có rất nhiều những nỗ lực. Tiến sĩ Hoàng Thúy Nga, Hiệu trưởng nhà trường, đã có quá trình 6 năm liên tục đồng hành với các hoạt động của Cục Sở hữu trí tuệ.
Chính sự tích lũy qua nhiều năm này đã giúp Cô có cái nhìn hệ thống về vai trò của Sở hữu trí tuệ trong việc giáo dục Khoa học công nghệ tới thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, nhà trường luôn nỗ lực tạo điều kiện để bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ giáo viên. Kết quả là 100% Giáo viên được tập huấn về giáo dục đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ và ứng dụng AI trong dạy học.
Một số giáo viên của nhà trường cũng đã hoàn thành chương trình tập huấn quốc tế của WIPO Academy về đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ và khởi nghiệp dành cho các nhà giáo dục ASEAN.
Ngày hội Sở hữu trí tuệ 2026 nằm trong chuỗi hoạt động trong khuôn khổ “IP Day", có chủ đề “Sở hữu trí tuệ và Thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới”, được thiết kế đồng điệu với thông điệp của World IP Day 2026 do WIPO công bố. Tại sự kiện, học sinh được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm như “Thông thái cùng IP Day”, nơi các khái niệm về bản quyền, sáng chế, nhãn hiệu được truyền tải thông qua các tình huống thể thao gần gũi.
Phát biểu tại sự kiện Ngày hội Sở hữu trí tuệ 2026, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo không phải những khái niệm xa vời mà bắt đầu từ chính những ý tưởng nhỏ trong lớp học.
Nếu được định hướng đúng, học sinh hoàn toàn có thể hình thành tư duy của những nhà sáng chế tương lai ngay từ bậc tiểu học.
Trong bối cảnh Việt Nam đang gặp phải những thách thức lớn về Sở hữu trí tuệ và năng lực sáng chế để nâng cao sức mạnh đổi mới sáng tạo quốc gia, sự thành công của sự kiện tại trường Tiểu học Tân Định hứa hẹn sẽ mang lại những hình mẫu mới trong việc xây dựng văn hóa Sở hữu trí tuệ trong thế hệ trẻ nói riêng và các chương trình hành động hưởng ứng Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị nói chung trong học đường.
