Kết thúc năm học 2025 - 2026, các trường ở cấp mầm non, phổ thông công lập sẽ thực hiện xét thi đua, khen thưởng ở cuối tháng 5, hoặc những ngày đầu tiên của tháng 6. Sau đó, cán bộ, giáo viên sẽ làm báo cáo thành tích, nhà trường sẽ tập hợp và hoàn tất hồ sơ khen thưởng của đơn vị mình gửi lên cấp trên.
Trong các danh hiệu thi đua, danh hiệu Lao động tiên tiến là dễ dàng đạt nhất bởi viên chức hoàn thành tốt nhiệm vụ là được phiên ngang. Phía trên danh hiệu Lao động tiên tiến là danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở luôn được nhiều giáo viên chờ đợi nhất.
Bởi, chỉ cần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở là mức thưởng cao gấp 3 lần danh hiệu Lao động tiên tiến, có cơ hội nâng lương trước thời hạn. Điều quan trọng là từ danh hiệu này, cán bộ, giáo viên, nhân viên mới có cơ hội để xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh, các loại Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Bộ, Thủ tướng Chính phủ.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy 3 năm nay, việc xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua có phần dễ dàng, có những viên chức ít có thành tích gì nổi bật nhưng có sáng kiến kinh nghiệm do cấp cơ sở công nhận là được xét.
Danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở ở đơn vị dễ đạt, vô hình trung làm mất đi ý nghĩa và động lực phấn đấu cho cán bộ, giáo viên, nhân viên ở các nhà trường. Chưa kể, số lượng Chiến sĩ thi đua cơ sở nhiều còn kéo theo gánh nặng cho ngân sách khi chi khen thưởng, nâng lương trước thời hạn.
Chỉ cần có sáng kiến kinh nghiệm là được xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở
Có một thực tế mà mọi người đều nhìn thấy, từ năm học 2023 -2024 cho đến nay, số lượng cán bộ, giáo viên, nhân viên ở các trường học đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở không ít. Tình trạng nhiều trường học có tỉ lệ lên đến trên dưới 40% viên chức đạt được danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở không phải chuyện hiếm.
Bởi lẽ, theo hướng dẫn tại Điều 23. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” Luật Thi đua, khen thưởng 2022. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:
1. Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến”;
2. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có sáng kiến được cơ sở công nhận hoặc có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.
Vì thế, ngoài số lượng 20% viên chức Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đương nhiên được xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở thì những viên chức khác chỉ cần một sáng kiến kinh nghiệm và xếp loại Hoàn thành tốt nhiệm vụ là có danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Trong khi, việc đánh giá, viên chức xếp ở mức Hoàn thành tốt nhiệm vụ tại các trường học hiện nay không khó, chỉ những người bị kỷ luật mới không đạt ở mức này mà thôi.
Riêng “sáng kiến được cơ sở công nhận” thì cũng không phải là quá khó khăn đối với một số cán bộ, giáo viên, nhân viên. Nhiều khi người chấm sáng kiến kinh nghiệm nhìn vào “vị trí”, “mối quan hệ” với người viết để chấm giải. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm cũng khó kiểm chứng hiệu quả.
Vì thế, có những trường hợp cán bộ, giáo viên viết đến 3-4 sáng kiến để xét nhiều danh hiệu, hình thức khen thưởng khác nhau.
Từ đó, dẫn đến danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở được xét với số lượng lớn; kinh phí chi cho danh hiệu này cũng nhiều hơn; việc xét nâng lương trước hạn cũng phải cạnh tranh nhau vì có những cán bộ, giáo viên nhiều năm liền đều đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Từ năm học 2026 - 2027 tới đây, việc xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở sẽ khó khăn hơn?
Vừa qua, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Theo đó, việc xét, công nhận danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở sẽ khó hơn hiện nay.
Cụ thể, sửa đổi, bổ sung Điều 23, Luật Thi đua, khen thưởng về danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở như sau:
“Điều 23. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”
1. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau đây:
a) Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;
b) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có sáng kiến được cơ sở công nhận;
c) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
d) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.
2. Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này.
Như vậy, quy định mới về danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở trong năm học tới đây sẽ có phần khó khăn hơn, danh hiệu này sẽ bị khống chế về tỉ lệ chứ không phải như hiện nay cứ đủ điều kiện là được xét.
Sự thay đổi này sẽ khắc phục tình trạng. Từ đó, khuyến khích đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nâng cao chất lượng chuyên môn và năng lực sáng tạo. Tất nhiên, đủ điều kiện xét còn phải có thêm nhiều thành tích nổi bật mới có thể được chọn vì đã được khống chế tỉ lệ.
Một khi danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở được khống chế tỉ lệ thì việc chạy đua viết sáng kiến kinh nghiệm sẽ giảm, việc đạt được danh hiệu sẽ khó hơn, yêu cầu cao hơn. Những cá nhân đạt được danh hiệu này phải là những người tiêu biểu, nổi trội trong đơn vị. Từ đó, góp phần lan tỏa giá trị tích cực trong phong trào thi đua ở các nhà trường.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
