Chỉ còn hơn 1 tháng nữa, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 sẽ chính thức bắt đầu. Phương pháp ôn luyện, kỹ năng làm bài là một trong những yếu tố cần lưu ý để làm bài môn Ngữ văn đạt được điểm cao như mong muốn ở kỳ thi này.
5 điểm lưu ý nếu học sinh muốn làm tốt bài thi môn Ngữ văn
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Lê Thị Lệ - Giáo viên môn Ngữ văn Trường trung học phổ thông Tân Phong (phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, khi những rào cản của việc “học vẹt” ở môn Ngữ văn bị bỏ đi triệt để, môn Ngữ văn đã được trả về đúng bản chất của nó, là nuôi dưỡng tâm hồn và đánh thức tư duy sáng tạo
Đứng trước một đề thi Ngữ văn có cấu trúc đa chiều, nơi mà các yêu cầu về Đọc – Hiểu, Nghị luận xã hội và Nghị luận Văn học được thiết kế đan xen, linh hoạt; học sinh không thể làm bài một cách rập khuôn, máy móc mà cần phải có một tư duy độc lập, sáng tạo.
Do đó, việc xây dựng một lộ trình ôn tập và phương pháp làm bài khoa học, bài bản là cần thiết nhất trong lúc này.
Học sinh cần lưu ý 5 điểm sau đây để có thể làm tốt bài thi môn Ngữ văn:
Đọc hiểu: Cần sự tinh gọn và chính xác
Đây chính là phần dễ ghi điểm nhất của đề thi. Học sinh cần biết nhận diện và phân tích các yếu tố về nội dung, nghệ thuật một cách ngắn gọn. Để làm hết trọn vẹn 5 câu hỏi của phần này trong quỹ thời gian tối đa là 25 phút, học sinh cần thiết lập kỹ thuật “Đọc nhanh – Đáp gọn”.
Học sinh cần sắc sảo, đi thẳng vào trọng tâm vấn đề, xác định chính xác các đơn vị kiến thức cốt lõi của văn bản, tránh lối diễn đạt lan man, gây mất thời gian, dễ dẫn đến việc sai lệch kiến thức. Khi đúc kết thông điệp hay bài học , học sinh cần đưa ra được góc nhìn sâu sắc, logic, phù hợp với các chuẩn mực của xã hội.
Những điểm cần ghi nhớ về “Đoạn văn” và “Bài văn”
Cả hai phần Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học đều có thể yêu cầu học sinh viết đoạn văn hay bài văn. Với phần viết đoạn văn, học sinh cần biết xoáy sâu vào khía cạnh cốt lõi của vấn đề, tuyệt đối không được phép xuống dòng. Với phần viết bài văn, đây là không gian để thí sinh bộc lộ tư duy sâu sắc, bao quát. Bài viết phải đảm bảo bố cục ba phần, các câu liên kết và chuyển ý phải được sử dụng linh hoạt, để tạo nên một bài văn mạch lạc, xuyên suốt.
Nghị luận xã hội: Cần thể hiện cái nhìn đa chiều, sâu sắc
Nghị luận xã hội phải là trang viết mang đậm hơi thở thời đại của học sinh. Sức sống của bài viết sẽ lụi tàn nếu học sinh chỉ diễn giải lý thuyết khô khan, hoặc đưa ra những dẫn chứng đã trở thành lối mòn. Thay vào đó, tư duy của học sinh cần chạm đến những vấn đề thời sự của năm 2026, như là định vị bạn thân trong không gian số, bảo vệ bản sắc văn hóa trước làn sóng AI, hay là giá trị của sự tử tế giữa bối cảnh toàn cầu hóa.
Đặc biệt, một bài viết gây ấn tượng mạnh với giám khảo phải là bài viết thể hiện cái nhìn đa chiều, sâu sắc và thoát khỏi những định hướng chung chung.
Nghị luận văn học: Từ bỏ việc “học tủ”, khám phá tác phẩm từ đặc trưng của thể loại
Theo cô Lê Thị Lệ, khi ngữ liệu của đề thi không nằm trong sách giáo khoa thì học sinh sẽ khó mà có thể “dự đoán đề”. Do vậy, bài thi môn Ngữ văn muốn đạt được ngưỡng từ điểm 8 trở lên, học sinh nắm vững được bản chất và đặc trưng của từng thể loại văn học. Làm được việc này, học sinh sẽ làm chủ được bài viết của mình, đồng thời nếu khéo léo lồng ghép lí luận văn học vào bài viết của mình thì cũng là minh chứng cho năng lực chiều sâu, tư duy của người viết.
Kiểm soát thời gian làm bài: Học sinh cần biết kiểm soát nhịp độ, thời gian làm bài Với thời gian làm bài 120 phút, học sinh nên dành 5 phút đầu tiên để đọc toàn bộ đề thi, gạch chân từ khóa nhằm xác định đúng trọng tâm. Những thời gian làm bài sau đó cần được phân phối một cách rõ ràng, ví dụ như 25 phút dành cho phần Đọc hiểu, 30 phút cho phần viết đoạn văn và 55 phút dành cho phần viết bài văn. Cuối cùng, học sinh nên dành 5 phút để đọc, rà soát các lỗi chính tả, hoàn thiện các thông tin, đảm bảo bài làm được trọn vẹn trước khi nộp.
Môn thi tự luận duy nhất: Học sinh ôn thi tới đâu nắm chắc kiến thức tới đó
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Trần Thị Vinh Đạm – Tổ trưởng tổ Ngữ văn, Trường trung học phổ thông Võ Thị Sáu (phường Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, là một trong hai môn thi bắt buộc của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, đồng thời là môn thi tự luận duy nhất; môn Ngữ văn đòi hỏi học sinh không chỉ nắm vững kiến thức lẫn kỹ năng, mà còn phải có vốn sống và khả năng biện luận.
Trong quá trình ôn tập để chuẩn bị cho kỳ thi, cô Trần Thị Vinh Đạm có những điểm lưu ý tới học sinh như sau:
Tích cực tương tác với giáo viên: Trong suốt thời gian ôn tập thi tốt nghiệp, học sinh cần thường xuyên tương tác với thầy cô Trên lớp, thầy cô sẽ thường xuyên ra các bài tập để khuyến khích học sinh tư duy, đọc hiểu và khắc sâu vấn đề. Những bài tập này sẽ đi từ mức độ dễ cho đến khó. Về nhà, học sinh nhớ làm các bài tập mà thầy cô giao qua phiếu học tập, hệ thống học trực tuyến, nhóm zalo của lớp.
Ôn tới đâu chắc tới đó: Học sinh phải nắm vững kiến thức thật kỹ, biết những kỹ năng trọng tâm, tránh lan man. Về kiến thức Ngữ văn, học sinh cần nắm được kiến thức của từng nhóm một như Văn bản, văn học (truyện, thơ, ký, kịch); văn bản nghị luận (xã hội, văn học), văn bản thông tin.
Về kỹ năng thì học sinh cần ôn tập các kỹ năng làm Đọc hiểu, kỹ năng viết đoạn văn, bài văn, nghị luận (xã hội, văn học). Học sinh cần ghi nhớ thật kỹ, tích cực rèn luyện các năng lực đọc hiểu, năng lực viết của mình.
Với đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Ngữ văn mang tính linh hoạt như hiện nay, học sinh nên được trải nghiệm qua nhiều dạng ngữ liệu, kiểu đề, kiểu bài; chủ động thực hành và ghi nhớ kỹ năng xử lý đề thi.
Những điều nào, kiến thức nào mà học sinh còn băn khoăn hoặc chưa rõ thì mạnh dạn, chủ động hỏi thầy cô giáo, hỏi bạn bè.
