Phụ huynh nên cảnh giác trước lời chào mời bán SGK giảm giá sâu, chiết khấu nhiều từ mạng xã hội

Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ được sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026–2027. Nhằm chuẩn bị cho năm học mới, việc mua sách giáo khoa đảm bảo chất lượng cũng đang được phụ huynh, học sinh quan tâm.

Nhiều phụ huynh còn thiếu thông tin, kinh nghiệm để phân biệt sách giáo khoa thật - giả

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Phùng Hải Nam - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vân Hòa (xã Yên Bài, Hà Nội) cho biết, nhà trường luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về cung ứng và lựa chọn sách giáo khoa nhằm bảo đảm nguồn sách chính thống cho học sinh.

Hiện nay, việc mua sách giáo khoa tại nhà trường được triển khai với hai kênh chính. Kênh thứ nhất là phụ huynh đăng ký mua sách thông qua nhà trường, nhằm đảm bảo sách giáo khoa chính thống, có uy tín. Kênh thứ hai là phụ huynh chủ động tự mua sách giáo khoa cho con bên ngoài trường. Đối với trường hợp phụ huynh mua sách bên ngoài, nhà trường đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn cha mẹ học sinh chọn mua đúng bộ sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tại các địa chỉ tin cậy, kiểm tra kỹ sách để tránh mua phải sách trôi nổi, không rõ nguồn gốc trên thị trường.

Nhờ chủ động làm tốt công tác tuyên truyền tới Ban đại diện cha mẹ học sinh và giám sát sách giáo khoa ngay từ khâu đầu vào, Trường Tiểu học Vân Hòa đến nay chưa từng ghi nhận bất kỳ trường hợp sách giả, sách kém chất lượng nào xuất hiện trong nhà trường.

Chia sẻ về việc vẫn có phụ huynh mua phải sách giả, sách lậu, thầy Nam chỉ ra hai nguyên nhân chính là tâm lý chuộng giá rẻ và sách giả được sản xuất rất giống với sách thật.

Theo thầy Nam, không ít phụ huynh vì muốn tiết kiệm chi phí nên dễ bị thu hút bởi các chương trình giảm giá, chiết khấu cao từ các điểm bán tự do hoặc các trang mạng xã hội không rõ nguồn gốc. Hơn nữa, sách giả hiện nay được sản xuất với công nghệ in ấn vô cùng tinh vi, từ màu sắc bìa, cho đến kiểu dáng đều được nhái lại giống sách thật. Nếu chỉ quan sát nhanh bằng mắt thường mà không có sự đối chiếu kỹ lưỡng hay kinh nghiệm nhận biết, phụ huynh rất khó phân biệt được sách thật - giả.

Cũng theo thầy Nam, việc vô tình tiếp cận với nguồn sách giả, sách in sai sót hoặc thậm chí bị xuyên tạc nội dung sẽ dẫn đến những nhận thức không đúng về kiến thức, ảnh hưởng đến kết quả học tập.

Ngoài ra, sự xuất hiện của sách lậu trong lớp học có thể gây gián đoạn bài giảng, buộc giáo viên phải mất thêm thời gian để đính chính kiến thức cho các em.

Xét trên phương diện đạo đức và pháp luật, hành vi sản xuất và buôn bán sách giáo khoa giả vi phạm về quyền sở hữu trí tuệ, gây ảnh hưởng tới đội ngũ tác giả, nhà xuất bản phát hành sách.

Cùng bàn về vấn đề này, thầy Trần Thái Vinh - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Huệ - Cam Lâm (tỉnh Khánh Hòa) cho rằng, mặc dù tình trạng sách giả, sách lậu chưa được ghi nhận trong nhà trường, nhưng nguy cơ này trên thực tế vẫn diễn ra, xuất phát từ thói quen mua sắm của người tiêu dùng.

Sự tiện lợi từ việc “lướt và ấn” trên các trang mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hay các đường link chào mời đã khiến nhiều phụ huynh, học sinh nhận về những sản phẩm kém chất lượng. Nhiều phụ huynh vì tâm lý thuận tiện, hoặc tranh thủ mua lại sách giá rẻ tại các cửa hàng sách cũ, quầy sách tư nhân nhỏ lẻ không rõ nguồn gốc mà không lường trước được những hệ lụy đằng sau.

Trong khi đó, sách giáo khoa giả có ảnh hưởng tiêu cực đối với chất lượng dạy và học. Về mặt hình thức, những loại sách này thường có tình trạng mất trang, mực in mờ nhòe, chất lượng giấy kém, gây ảnh hưởng xấu đến thị lực của học sinh. Nguy hiểm hơn, về mặt nội dung, nhiều cuốn sách lậu bị in sai hình ảnh, trích dẫn không chính xác, gây ảnh hưởng đến quá trình học tập và giảng dạy.

Thầy Vinh cũng nhấn mạnh, bên cạnh những tác hại về sức khỏe, sách giả còn ảnh hưởng tới tâm lý của cả phụ huynh lẫn học sinh. Việc cầm trên tay cuốn sách giáo khoa từ các nhà xuất bản uy tín luôn mang lại sự tin tưởng tuyệt đối về độ chuẩn xác của kiến thức. Ngược lại, nếu như sử dụng sách giả, người dùng sẽ rất lo lắng khi phải tiếp cận những kiến thức sai lệch hoặc thiếu tin cậy.

Cần quyết liệt hành động để ngăn chặn sách giả, sách lậu

Để ngăn chặn tình trạng sách giả có nguy cơ lọt vào trường học, thầy Trần Thái Vinh cho rằng, cần sự phối hợp chặt chẽ từ phía cơ quan quản lý, nhà trường cho đến từng gia đình.

Về góc độ quản lý, các cơ quan chức năng và quản lý thị trường cần vào cuộc quyết liệt, tăng cường thanh tra, kiểm soát chặt chẽ từ khâu in ấn, lưu thông đến phân phối để xử lý nghiêm các vi phạm.

Về phía nhà trường, ngay từ thời điểm chuẩn bị kết thúc năm học, công tác tuyên truyền định hướng phải được đẩy mạnh. Nhà trường khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không mua sách qua các địa chỉ mạng thiếu kiểm chứng hay các thư điện tử chào mời trôi nổi. Thay vào đó, chỉ chọn mua sách tại những nhà sách lớn, các trung tâm phát hành sách có uy tín.

Đồng thời, phụ huynh và học sinh cần chủ động tìm hiểu thông tin liên quan đến sách giáo khoa, đặc biệt là sách giáo khoa giả trước khi mua sách.

Trong khi đó, thầy Phùng Hải Nam cho biết, nhà trường luôn coi trọng và chủ động tăng cường công tác tuyên truyền tới cha mẹ học sinh, đặc biệt là trong các cuộc họp Ban đại diện cha mẹ học sinh và họp phụ huynh toàn trường.

Bên cạnh sự chủ động của phụ huynh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vân Hòa cũng nhấn mạnh vai trò chỉ đạo quyết liệt, chặt chẽ từ phía các cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương. Ngay từ đầu năm học, Phòng Văn hóa - Xã hội của địa phương đều tổ chức quán triệt rất nghiêm túc tới ban giám hiệu các nhà trường về công tác chuẩn bị sách giáo khoa cho năm học mới, đặc biệt là trách nhiệm cá nhân của cán bộ, giáo viên. Nếu để xảy ra tình trạng sách lậu, sách giả lọt vào trường học thì nhà trường và giáo viên liên quan phải chịu trách nhiệm.

Thầy Nam cũng đưa ra khuyến nghị, trong trường hợp phụ huynh không đăng ký mua sách qua kênh của nhà trường mà chủ động tự mua sắm bên ngoài, cha mẹ cần hết sức cẩn trọng. Phụ huynh nên tìm đến các nhà sách lớn, có uy tín, các đại lý phát hành chính thống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam; đồng thời chủ động kiểm tra kỹ lưỡng hình thức, nội dung cuốn sách để đảm bảo chất lượng trước khi cho con sử dụng.