Năm học 2025-2026, mô hình quản lý, hoạt động chuyên môn của cơ sở giáo dục về cơ bản đã khác trước đây rất nhiều sau khi sắp xếp đơn vị hành chính tỉnh/thành và chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành.
Những buổi thao giảng chuyên đề do cấp tỉnh, hoặc cụm tổ chức thực sự đã trở nên khá áp lực với nhiều giáo viên khi đi dự giờ bởi hành trình di chuyển xa mà vừa đi, vừa hỏi đường mất rất nhiều thời gian.
Trong khi đó, có những tiết thao giảng chuyên đề được xây dựng công phu thì việc vất vả cũng xứng đáng nhưng có những tiết thao giảng chuyên đề được xây dựng sơ sài, thiếu sự đầu tư sẽ không học hỏi được gì.
Vì thế, khi được triệu tập đi dự thao giảng chuyên đề nhiều khi trở thành áp lực cho giáo viên, nhất là một số thầy cô tổ trưởng chuyên môn thường được phân công tham dự các tiết thao giảng chuyên đề cấp tỉnh hoặc cụm tổ chức.
Hành trình gian nan khi đi dự thao giảng chuyên đề
Tại địa phương người viết bài công tác, việc sinh hoạt chuyên môn đang được phân chia theo từng cụm riêng biệt. Mặc dù là chia theo cụm nhưng địa bàn khá rộng lớn, gồm 3 huyện cũ trước đây. Vì vậy, mỗi lần đi dự thao giảng chuyên đề thực sự là một áp lực khá lớn.
Mấy ngày trước, bản thân người viết bài tham dự một chuyên đề của cụm tổ chức. Từ nhà đến địa điểm thao giảng chuyên đề có quãng đường gần 70 km nhưng di chuyển mất 2,5 giờ đồng hồ không nghỉ mới tới nơi.
Trong giấy triệu tập, việc báo cáo chuyên đề diễn ra vào lúc 8h sáng nhưng mấy giáo viên chúng tôi bàn với nhau lên kế hoạch cùng xuất phát từ 5h30. Định di chuyển sớm để đến gần trường nghỉ ngơi một chút uống nước, ăn sáng rồi vào dự. Nhưng, mọi thứ không như dự tính.
Chỉ có khoảng 1/3 quãng đường là đi trên đường tỉnh lộ, còn lại là đi qua các xã nên đường khá nhỏ và xấu. Đặc biệt, khi chuyển từ tỉnh lộ vào đường của xã phải đi qua phà di chuyển qua sông lớn nên mất nhiều thời gian.
Khi qua phà, đường đi khá phức tạp vì qua nhiều kênh, rạch, cầu cống và nhiều ngả rẽ nên mỗi lần đến một ngả rẽ hoặc qua cầu đều phải đứng lại hỏi thăm đường. Vì thế, khi lên đến trường tổ chức thao giảng thì đã sát với thời gian triệu tập.
Di chuyển trên xe máy 2,5 tiếng đồng hồ liên tục khiến cho nhiều thầy cô khá mệt mỏi, nhất là một số cô giáo lớn tuổi.
Điều đáng băn khoăn là khi vào dự tiết thao giảng chuyên đề do giáo viên cốt cán cụm và trường sở tại xây dựng khá tẻ nhạt. Những phương pháp, các hoạt động dạy và học đơn điệu. Về cơ bản, không có gì để học hỏi, rút kinh nghiệm cho bản thân.
Sau khi báo cáo và thao giảng chuyên đề, cụm yêu cầu ở lại rút kinh nghiệm chuyên đề, một vài ý kiến băn khoăn nêu lên nhưng người chủ trì cũng không giải thích, không chốt được vấn đề. Kết thúc buổi thao giảng bằng những nụ cười gượng gạo, ái ngại.
Chúng tôi ra về, khi ngoài trời đang nắng chang chang, lại qua phà và di chuyển gần 70 km đường về đến nhà đã hơn 14 giờ chiều.
Hành trình gần 140 km đường trong nhiều giờ đồng hồ khá mệt mỏi nhưng rốt cuộc gần như không học được những cái hay, cái mới. Nói thật, nhiều giáo viên chúng tôi cảm thấy nuối tiếc thời gian cho một công việc gần như vô bổ.
Giải pháp nào cho việc xây dựng và tổ chức các tiết thao giảng chuyên đề?
Hiện nay, các trường phổ thông có những cấp tổ chức thao giảng chuyên đề trong mỗi năm học. Thao giảng cấp tổ; thao giảng cấp trường; thao giảng cụm; thao giảng cấp tỉnh và mỗi cấp thường thao giảng 2 chuyên đề/ năm học.
Trong các cấp tổ chức thao giảng chuyên đề, chỉ có thao giảng cấp tổ là tất cả giáo viên trong tổ cùng tham dự, các cấp khác tổ chức, chủ yếu là tổ trưởng chuyên môn tham dự nên áp lực đi dự giờ thao giảng chuyên đề ở một số nơi hiện nay cũng khá áp lực.
Những tiết thao giảng chuyên đề được gọi nôm na là những tiết dạy mẫu. Từ những tiết dạy này, các giáo viên sẽ học được những cái hay, cái mới và rút kinh nghiệm cho chuyên đề.
Thực tế, có nhiều tiết thao giảng chuyên đề khá chỉn chu, hấp dẫn và có nhiều điều giáo viên có thể học hỏi. Những tiết như vậy, giáo viên đi xa cũng xứng đáng. Tuy nhiên, những tiết dạy hay thường phải có một tổ trưởng chuyên môn và những thầy cô trong tổ tích cực, nhiệt huyết và giỏi chuyên môn.
Các tiết thao giảng chuyên đề hiện nay thì thao giảng cấp tỉnh và cụm là được đánh giá cao hơn cả vì đều do thành viên cốt cán của sở giáo dục và đào tạo xây dựng nhưng thực tế cấp nào tổ chức thao giảng thì thực tế cũng phân công cho tổ chuyên môn sở tại phụ trách khâu xây dựng, thực hiện.
Cấp tỉnh, hay cụm tổ chức chỉ là trên danh nghĩa vì phần lớn người phụ trách lấy lý do nhiều việc, quãng đường xa nên “giao” cho trường tự xây dựng.
Ngày thao giảng, nếu thành công thì giáo viên cốt cán cấp tỉnh hoặc cụm cũng “thơm lây” nhưng nếu không thành công thì người phụ trách cũng không thể lên tiếng được vì mình là người chịu trách nhiệm xây dựng.
Bởi vậy, việc góp ý, rút kinh nghiệm cũng trở nên hình thức, chiếu lệ - nếu tiết thao giảng không thành công thì người chủ trì cũng thường cười xòe và lái việc rút kinh nghiệm theo hướng nhẹ nhàng. Hơn nữa, cũng không mấy giáo viên đến dự giờ góp ý thẳng về hạn chế vì nhiều lý do tế nhị.
Có lẽ, trong bối cảnh hiện nay việc xây dựng, tổ chức tiết thao giảng chuyên đề cũng cần chọn lọc. Thời công nghệ số, kho học liệu bài giảng của mỗi bộ sách, ở từng môn học khá đa dạng. Các bài giảng mẫu, các tiết dạy trên mạng internet cũng khá nhiều.
Nếu giáo viên muốn học hỏi chỉ cần ngồi ở nhà cũng có thể học được nhiều điều hay và hoàn toàn miễn phí.
Vì vậy, cấp nào tổ chức thao giảng cũng cần chọn lọc chuyên đề cần thiết, cũng cần phải được xây dựng công phu để những giáo viên đến dự giờ có thể học hỏi được một cái gì đó cần thiết cho bản thân.
Hơn nữa, sau những buổi báo cáo và thao giảng chuyên đề, người phụ trách cụm, bộ môn cũng cần có những thông tin mới để phổ biến đến các trường học và có những trao đổi về chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng bộ môn sẽ thiết thực hơn.
Nếu chỉ dừng lại ở những tiết thao giảng chuyên đề theo số lượng được giao, đơn vị sở tại ít đầu tư, người phụ trách chuyên môn chưa thực sự sâu sát, chú trọng xây dựng chuyên đề thì việc triệu tập vài chục giáo viên, thậm chí có chuyên đề hàng trăm giáo viên đi dự thao giảng không thiết thực và lãng phí thời gian, công sức của nhiều người.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
