Hiện nay, tại Việt Nam, chỉ có Trường Đại học Hà Nội và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) tuyển sinh ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha (mã ngành: 7220206).
Tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ của những cơ hội
Đánh giá về sức hút của ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Thạc sĩ Nguyễn Thùy Trang - Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Tiếng Tây Ban Nha, Trường Đại học Hà Nội cho biết: “Chúng ta đang đứng trước kỷ nguyên vàng của quan hệ Việt Nam - Mỹ Latinh. Tiếng Tây Ban Nha không chỉ là một ngoại ngữ, mà còn là ngôn ngữ của những cơ hội. Với hơn 600 triệu người sử dụng tiếng Tây Ban Nha trên toàn cầu, đây là ngôn ngữ quan trọng thứ hai trong giao tiếp quốc tế và các diễn đàn đa phương.
Tại Việt Nam, việc có tới 12 đại sứ quán các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha đặt trụ sở tại Hà Nội là minh chứng sống động cho quan hệ chặt chẽ về ngoại giao và kinh tế của Việt Nam và các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha .
Nhu cầu nhân sự trong các lĩnh vực du lịch, dịch thuật và thương mại quốc tế đang tăng trưởng tỉ lệ thuận với sự mở rộng hợp tác giữa Việt Nam và cộng đồng các quốc gia này. Từ góc độ của Trường Đại học Hà Nội, tôi đánh giá đây là ngành học đầy hứa hẹn cho những bạn trẻ dám lựa chọn sự khác biệt, biết nắm bắt lợi thế cạnh tranh khi hội nhập thị trường lao động đa quốc gia”.
Được biết, chương trình đào tạo của ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha của Trường Đại học Hà Nội được xây dựng theo định hướng ứng dụng, không dừng lại ở việc giảng dạy ngôn ngữ thuần túy mà tập trung vào 2 định hướng nghề nghiệp là Biên - phiên dịch và Du lịch.
Đơn vị kiến tạo môi trường học tập mang tính quốc tế, nơi sinh viên được rèn luyện năng lực giao tiếp liên văn hóa để không chỉ nói tiếng Tây Ban Nha mà còn sống và làm việc hiệu quả trong tâm thế của một công dân toàn cầu.
Hiện nay, nhà trường duy trì mạng lưới đối tác chiến lược với các trường đại học hàng đầu tại Tây Ban Nha và khu vực Mỹ Latinh, tạo điều kiện cho sinh viên được “nhúng mình” hoàn toàn vào môi trường bản ngữ.
Cụ thể, sinh viên có thể tham gia các chương trình trao đổi kéo dài từ 1 học kỳ đến 1 năm học. Đặc biệt là chương trình học bổng Erasmus+ của Liên minh châu Âu hỗ trợ sinh viên sang Tây Ban Nha học trong 5 tháng với chế độ đãi ngộ hấp dẫn.
Một ưu điểm trong đào tạo của đơn vị là cơ chế công nhận và chuyển đổi tín chỉ. Nếu các học phần tại nước bạn tương đương với chương trình đào tạo của trường, kết quả học tập của sinh viên sẽ được chuyển đổi, giúp các em vừa có trải nghiệm quốc tế, vừa đảm bảo tiến độ học tập và tốt nghiệp đúng hạn.
Bên cạnh Tây Ban Nha, cơ hội còn trải rộng sang phía bên kia Đại Tây Dương. Sinh viên có thể tiếp cận các học bổng của chính phủ Mexico và Colombia với thời gian đào tạo từ 6 tháng đến 2 năm.
"Tôi luôn tin rằng, 1 học kỳ học tập tại thành phố Granada (Tây Ban Nha) hay 6 tháng tại thủ đô của Mexico không chỉ là việc học mà còn là sự lột xác về bản lĩnh và tư duy toàn cầu. Những trải nghiệm thực tế này chính là điểm cộng đắt giá trong hồ sơ năng lực, giúp sinh viên sở hữu vốn hiểu biết văn hóa sâu sắc mà không sách vở nào có thể truyền tải hết" - cô Trang bày tỏ.
Cùng trao đổi về ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, Thạc sĩ Đỗ Huyền Thanh - Trưởng ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa châu Âu, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định, tại khu vực phía Nam, nhất là Thành phố Hồ Chí Minh - trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước, nhu cầu nhân lực tiếng Tây Ban Nha luôn ở trong giai đoạn "cầu vượt cung". Điều này xuất phát từ 2 đòn bẩy kinh tế vĩ mô lớn.
Đầu tiên, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã mở ra làn sóng đầu tư mạnh mẽ. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, kim ngạch thương mại 2 chiều giữa Việt Nam và các nước khu vực Mỹ Latinh đã vượt mốc 20 tỷ USD. Các quốc gia như Mexico, Chile, Argentina và Tây Ban Nha đang là đối tác thương mại khổng lồ của Việt Nam trong các lĩnh vực nông sản, dệt may và năng lượng tái tạo.
Bên cạnh đó, sự phục hồi của ngành du lịch hậu đại dịch đang kéo theo lượng lớn du khách từ khối cộng đồng các nước nói tiếng Tây Ban Nha. Tuy nhiên, số lượng hướng dẫn viên quốc tế thẻ tiếng Tây Ban Nha tại phía Nam hiện rất mỏng. Do vậy, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các công ty du lịch quốc tế và các cơ quan ngoại giao đang "khát" nguồn nhân lực không chỉ giỏi tiếng Tây Ban Nha mà còn am hiểu nghiệp vụ thương mại, dịch thuật. Đây là "đại dương xanh" cho các cử nhân ngành này.
Cô Thanh thông tin, chương trình đào tạo của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) vừa được cải tiến toàn diện, tinh gọn còn 120 tín chỉ, thiết kế tuân thủ nghiêm ngặt Khung tham chiếu chung Châu Âu (CEFR) và Chương trình Khung của Viện Cervantes (PCIC-Plan Curricular del Instituto de Cervantes).
"Triết lý của chúng tôi không chỉ đào tạo người "biết" tiếng Tây Ban Nha mà phải đào tạo ra những "Người sử dụng ngôn ngữ liên văn hóa" (Hablante intercultural). Cụ thể, bên cạnh khối kiến thức ngôn ngữ giúp sinh viên đạt chuẩn đầu ra B2, chúng tôi tích hợp sâu khối kiến thức cơ sở ngành gồm các học phần như Tổng quan về đất nước Tây Ban Nha/Mỹ Latinh, Tổng quan và Bình giảng Văn học Tây Ban Nha/Mỹ Latinh.
Sinh viên được rèn luyện phương pháp "Phân tích đối chiếu" (Contrastive Analysis) để so sánh các giá trị văn hóa, xã hội giữa cộng đồng các nước nói tiếng Tây Ban Nha và Việt Nam. Điều này giúp các em tránh được "cú sốc văn hóa" và có sự tinh tế về mặt ngữ dụng (Pragmatics) để hành xử phù hợp, chuyên nghiệp trong môi trường làm việc đa quốc gia" - cô Thanh chia sẻ.
Đồng thời, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa châu Âu duy trì mạng lưới đối tác quốc tế chặt chẽ. Đơn vị có mối quan hệ hợp tác truyền thống với Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam, Đại sứ quán và Lãnh sự quán các nước Mỹ Latinh (Mexico, Chile, Cuba, Colombia...) cũng như Cơ quan Hợp tác Phát triển Quốc tế Tây Ban Nha (AECID).
Thông qua các đối tác này, sinh viên được tiếp cận với nguồn học liệu chuẩn quốc tế, tham gia các chuỗi hội thảo chuyên đề, liên hoan phim và các sự kiện ngoại giao văn hóa.
Đơn vị cũng đang tích cực đẩy mạnh các chương trình trao đổi sinh viên (Mobility programs), học bổng Erasmus+, và kết nối với các trường Đại học uy tín tại Tây Ban Nha (như UCAM, Complutense de Madrid, Málaga, Granada...) để mở ra cơ hội chuyển tiếp học tập, giúp sinh viên có trải nghiệm hòa mình trực tiếp vào môi trường bản ngữ.
Ngôn ngữ là điều kiện cần nhưng kỹ năng mới là điều kiện đủ
Để nâng cao khả năng cạnh tranh của người học ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha sau khi tốt nghiệp, Thạc sĩ Nguyễn Thùy Trang nhấn mạnh: "Trong thị trường lao động khắc nghiệt hiện nay, ngôn ngữ là điều kiện cần nhưng kỹ năng mới là điều kiện đủ. Chúng tôi chú trọng trang bị cho sinh viên những kỹ năng mềm như tư duy phản biện, kỹ năng thuyết trình cho đến năng lực giao tiếp liên văn hóa và khả năng làm việc nhóm trong môi trường đa văn hóa.
Mục tiêu của chúng tôi là đào tạo ra những cử nhân không chỉ thành thạo ngoại ngữ mà còn là những bạn trẻ có bản lĩnh, có khả năng thích ứng linh hoạt và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo trong công việc".
Ngoài ra, với vấn đề kết nối sinh viên với doanh nghiệp, cô Trang cho hay, nhà trường quan niệm doanh nghiệp là giảng đường thứ hai. Đơn vị tăng cường mời các chuyên gia, đại diện tổ chức quốc tế tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ thực tập và trực tiếp giảng dạy.
Các buổi tọa đàm chuyên đề, chương trình thực tập tại các doanh nghiệp có yếu tố Tây Ban Nha giúp sinh viên xóa bỏ khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn. Qua đó, sinh viên không chỉ hiểu được yêu cầu khắt khe của nhà tuyển dụng mà còn sớm xây dựng được mạng lưới kết nối nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Nhằm thu hút người học đối với ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, Thạc sĩ Nguyễn Thùy Trang chỉ ra, đơn vị chọn cách tiếp cận dựa trên giá trị bền vững và tiềm năng thực tế. Chiến lược của nhà trường là không ngừng đổi mới, đưa vào chương trình đào tạo các học phần ứng dụng cao phù hợp với yêu cầu của thị trường, nhất là mảng dịch thuật và du lịch.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh các hoạt động văn hóa và hội thảo học thuật phối hợp cùng các đại sứ quán và Viện Cervantes cũng giúp khơi dậy niềm đam mê và làm sáng tỏ giá trị của tiếng Tây Ban Nha.
Đề cập thêm đến vấn đề thực hành, thực tập của sinh viên ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, Thạc sĩ Đỗ Huyền Thanh bày tỏ: "Thực hành và trải nghiệm thực tế là "DNA" của chương trình đào tạo mới. Chúng tôi áp dụng triệt để phương pháp Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) và Học tập qua dự án (Project-Based Learning). Sinh viên không chỉ học lý thuyết mà phải giải quyết các tác vụ thực tế (Task-based).
Ngay từ trên ghế nhà trường, sinh viên đã được cọ xát qua các học phần mang tính ứng dụng cao như Mô phỏng thực hành Hướng dẫn du lịch, Tiếng Tây Ban Nha Thương mại, Kỹ năng soạn thảo văn bản và Thư tín.
Học phần Thực tập chuyên môn vào năm cuối bắt buộc sinh viên phải đến làm việc trực tiếp tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, công ty du lịch, hoặc các phòng ban hợp tác quốc tế. Đơn vị đào tạo đóng vai trò là cầu nối, mang "đơn đặt hàng" từ doanh nghiệp vào đồ án lớp học, giúp sinh viên có kinh nghiệm làm việc thực tế trước khi nhận bằng tốt nghiệp.
Cô Thanh chia sẻ thêm: "Đơn vị đã chuyển dịch từ mô hình đào tạo hàn lâm truyền thống sang mô hình định hướng ứng dụng nghề nghiệp. Trong quỹ thời lượng chuyên ngành, chúng tôi đã dành một khối lượng tín chỉ lớn (18 tín chỉ) cho nhóm kiến thức nghề nghiệp.
Sinh viên được rèn luyện chuyên sâu qua chuỗi 4 học phần Biên dịch (Tây Ban Nha - Việt, Việt - Tây Ban Nha), 2 học phần Phiên dịch, cùng các module Tiếng Tây Ban Nha Du lịch và Thương mại. Hướng đi này giúp sinh viên không bị bó hẹp trong mảng nghiên cứu ngôn ngữ thuần túy, mà biến tiếng Tây Ban Nha thành một "công cụ sắc bén" để chinh phục các lĩnh vực dịch thuật, kinh tế, truyền thông và quan hệ quốc tế".
Để thành công với ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, theo Thạc sĩ Đỗ Huyền Thanh, ngoài sự đam mê và năng khiếu ngôn ngữ, sinh viên cần chuẩn bị 3 tố chất cốt lõi: Sự cởi mở về văn hóa (Cultural openness), Kỷ luật tự học và Tư duy phản biện. Đặc thù của tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ có tính nhịp điệu cao, phản ánh nền văn hóa phóng khoáng, năng động, đòi hỏi người học phải dạn dĩ trong giao tiếp. Đồng thời, chương trình đào tạo của ngành được lồng ghép rất mạnh 3 chuẩn đầu ra (PLO) về Tư duy phân tích, Hợp tác liên ngành và Lãnh đạo, do đó sinh viên cần có tinh thần chủ động cao.
Về cơ hội việc làm, Thạc sĩ Nguyễn Huyền Thanh cho biết, đây là nhóm ngành hiếm với tỷ lệ cạnh tranh không quá khốc liệt. Thực tế, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm của ngành Ngôn ngữ Tây Ban Nha, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) luôn duy trì ở mức rất tốt, khoảng 80% ngay trong năm đầu tiên.
Về thu nhập, do tính chất "khan hiếm", mức lương khởi điểm của cử nhân Ngôn ngữ Tây Ban Nha dao động từ 8-10 triệu đồng/tháng đối với sinh viên mới ra trường và có thể lên tới mức chuyên gia đối với các vị trí biên phiên dịch dự án cao cấp hoặc phát triển thị trường xuất nhập khẩu Mỹ Latinh.
