Trong suy nghĩ lâu nay của nhiều người, giáo viên được nghỉ ngơi 3 tháng hè nhưng thực tế những năm gần đây cho thấy điều đó không còn đúng với phần lớn giáo viên phổ thông. Ngay khi năm học kết thúc, hàng loạt nhiệm vụ mới lại nối tiếp nhau, nhiều giáo viên được phân công, điều động thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.
Đó là ôn thi tốt nghiệp; tham gia coi thi, chấm thi tuyển sinh 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông; tham gia học các lớp bồi dưỡng chuyên môn; tham gia chương trình Bình dân học vụ số; khảo sát tiếng Anh; học tiếng Anh tự nguyện, hoàn thành các báo cáo, cập nhật dữ liệu trên nhiều phần mềm...
Có thể nói, mùa hè của nhiều thầy cô ngày càng trở nên bận rộn, thậm chí nhiều người còn cảm thấy áp lực hơn cả trong năm học vì phải đi chấm thi xa nhà liên tục nhiều đợt. Nhiều khi ban ngày làm công tác chấm thi, tối đến tranh thủ học, bồi dưỡng chuyên môn theo quy định của ngành, địa phương.
Có những giai đoạn giáo viên sống ở nhà nghỉ nhiều hơn ở nhà mình
Thực ra, công việc nào cũng có những áp lực riêng và các viên chức ngành giáo dục cũng vậy. Mặc dù năm học đã kết thúc từ cuối tháng 5 hằng năm nhưng nhiều giáo viên, nhất là ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông vẫn luôn tất bật với nhiệm vụ được điều động.
Những thầy cô dạy các môn liên quan đến thi tuyển sinh, thi tốt nghiệp trung học phổ thông thì tiếp tục ôn thi cho học sinh cho đến thời điểm thi. Ôn thi xong lại tiếp tục tham gia coi thi, chấm thi, chấm phúc khảo liên tục hàng tháng trời.
Một giáo viên Ngữ văn cấp trung học phổ thông ở một tỉnh phía Nam chia sẻ với người viết bài rằng từ hè đến nay liên tục phải xa nhà. Vị giáo viên này ở nhà nghỉ nhiều hơn ở nhà mình.
Vì là giáo viên Ngữ văn nên người này liên tục được giao nhiệm vụ làm thư ký hội đồng thi, chấm thi. Đầu tiên là coi thi tuyển sinh 10 rồi đến coi thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Tiếp theo là đến chấm thi tốt nghiệp trung học phổ thông liên tục nửa tháng trời, sau đó là tham gia chấm phúc khảo kỳ thi.
Chấm thi tốt nghiệp trung học phổ thông xong lại đến chấm thi tuyển sinh 10 hơn chục ngày, về nhà được vài ngày lại tiếp tục tham gia chấm phúc khảo tuyển sinh 10. Công việc liên tục suốt cả tháng 6 và gần hết tháng 7 vừa qua. Xong mỗi đợt, họ chỉ về nhà được một vài ngày lại tiếp tục đi.
Đặc biệt, hiện nay nhiều tỉnh thành thực hiện sáp nhập nên khoảng cách từ nhà của nhiều giáo viên đến nơi chấm thi (thường đặt tại một trường ở khu vực hành chính tỉnh) lên đến trên dưới 100 km nên mỗi lần tham gia chấm thi đều phải thuê nhà nghỉ để ở lại.
Bên cạnh việc coi thi, chấm thi tuyển sinh 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông thì mùa hè năm nay giáo viên đều phải tham gia tập huấn sách giáo khoa mới. Ngoài tập huấn sách giáo khoa môn mình dạy, nhiều giáo viên còn phải tập huấn Hoạt động trải nghiệm –Hướng nghiệp.
Ngoài ra, tất cả giáo viên phải hoàn thành phần bồi dưỡng thường xuyên; tham gia chương trình Bình dân học vụ số; học tiếng Anh tự nguyện; bồi dưỡng chính trị theo quy định nên công việc cứ liên miên suốt mùa hè.
Một mùa hè bận rộn là điều có thể hiểu trong bối cảnh ngành giáo dục đang đổi mới mạnh mẽ cũng là điều dễ hiểu bởi đổi mới giáo dục là một quá trình lâu dài và không thể thiếu sự đồng hành của đội ngũ giáo viên.
Mỗi chủ trương đổi mới đều sẽ đạt hiệu quả cao hơn nếu được triển khai với lộ trình phù hợp, cách làm khoa học và luôn đặt giáo viên vào vị trí trung tâm của quá trình thực hiện sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Cần bố trí, sắp xếp thời gian hợp lý hơn trong dịp hè
Trước hết, cần khẳng định rằng những hoạt động tập huấn, bồi dưỡng giáo viên là hết sức cần thiết. Việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi đội ngũ giáo viên phải thường xuyên cập nhật phương pháp giảng dạy, tiếp cận sách giáo khoa mới, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao năng lực chuyên môn.
Bên cạnh đó, chủ trương thúc đẩy chuyển đổi số thông qua chương trình Bình dân học vụ số hay khuyến khích giáo viên học ngoại ngữ nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập cũng là những định hướng đúng đắn. Đây đều là những mục tiêu tích cực, hướng tới xây dựng đội ngũ nhà giáo có năng lực, thích ứng với bối cảnh giáo dục hiện đại.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều giáo viên băn khoăn không nằm ở bản thân các nhiệm vụ đó mà ở cách tổ chức thực hiện. Nhiều hoạt động diễn ra cùng lúc, chồng chéo về thời gian, khiến giáo viên gần như không còn khoảng nghỉ thực sự sau một năm học.
Có giáo viên vừa kết thúc công tác coi thi tốt nghiệp đã phải tham gia chấm thi; vừa hoàn thành chấm thi lại tiếp tục tham dự các lớp tập huấn sách giáo khoa kéo dài nhiều ngày; sau đó tiếp tục tham gia học trực tuyến về chuyển đổi số, học tiếng Anh và các chương trình bồi dưỡng khác. Không ít người phải dành gần như toàn bộ mùa hè cho các hoạt động của ngành.
Một thực tế dễ nhận thấy là có những nội dung tập huấn, bồi dưỡng còn trùng lặp, chưa thực sự đổi mới. Có những chuyên đề giáo viên đã học nhiều lần nhưng vẫn phải tham dự đầy đủ để đảm bảo yêu cầu.
Đối với công tác coi thi, chấm thi, đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm tính công bằng, khách quan của các kỳ thi. Công việc này đòi hỏi cường độ lao động rất cao. Giáo viên phải làm việc liên tục nhiều ngày, chịu áp lực lớn về tiến độ, tính chính xác và trách nhiệm. Sau mỗi đợt coi thi, chấm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, tuyển sinh 10, nhiều thầy cô gần như không có thời gian nghỉ ngơi mà ngay lập tức chuyển sang các nhiệm vụ khác.
Bên cạnh đó, chương trình Bình dân học vụ số đang được triển khai mạnh mẽ cũng đặt ra yêu cầu mới đối với giáo viên. Việc nâng cao năng lực số là xu hướng tất yếu, góp phần xây dựng nền giáo dục hiện đại.
Nhưng, nếu việc học được tổ chức với quá nhiều chuyên đề, nhiều bài kiểm tra, nhiều minh chứng phải hoàn thành trong thời gian ngắn thì sẽ vô tình tạo thêm áp lực hành chính. Vì thế, các khóa học trực tuyến cần thiết kế ngắn gọn, thực chất, hạn chế yêu cầu quá nhiều minh chứng.
Thực tế, sau 9 tháng làm việc liên tục, nhiều thầy cô rất cần một khoảng thời gian để nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng và chuẩn bị cho năm học mới. Nếu mùa hè tiếp tục bị lấp kín bởi quá nhiều hoạt động bắt buộc thì nguy cơ quá tải, căng thẳng nghề nghiệp và suy giảm động lực làm việc là điều khó tránh khỏi.
Điều mà đội ngũ giáo viên mong muốn không phải là giảm trách nhiệm, mà là sự sắp xếp hợp lý, khoa học và nhân văn hơn để mỗi nhiệm vụ đều mang lại giá trị thực chất. Khi giáo viên được nghỉ ngơi đúng nghĩa, được bồi dưỡng sát nhu cầu và được làm việc trong môi trường giảm áp lực hành chính, họ sẽ có thêm động lực, nhiệt huyết và sáng tạo để cống hiến nhiều hơn cho sự nghiệp giáo dục.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
