Tại họp báo thông tin về phương án xử lý đối với thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang, diễn ra ngày 5/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ hủy kết quả Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 của các thí sinh dự thi tại điểm thi này trong hai ngày 11-12/6 và tổ chức thi lại tất cả các môn thi dự kiến vào ngày 14-15/8. Đồng thời, Bộ bảo lưu hồ sơ, nguyện vọng đăng ký xét tuyển của 328 thí sinh, tổ chức một đợt xét tuyển riêng sau khi có kết quả thi lại.
Trao đổi về phương án này, nhiều chuyên gia cho rằng đây là giải pháp phù hợp trong bối cảnh vụ việc vẫn đang được cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ.
Quyết định khó khăn nhưng cần thiết để bảo đảm công bằng
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hồng Sơn - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo là "một quyết định khó khăn nhưng cần thiết và cương quyết".
Phó Giáo sư Đặng Hồng Sơn cho rằng, quyết định này không chỉ khẳng định tinh thần thượng tôn pháp luật mà còn thể hiện trách nhiệm trong việc bảo đảm tính công bằng, minh bạch cho mọi thí sinh, đồng thời phản ánh những trăn trở của Bộ Giáo dục và Đào tạo và toàn xã hội trước một vụ việc đặc biệt nhạy cảm.
Theo thầy Sơn, trong bối cảnh cơ quan chức năng chưa có kết luận cuối cùng về mức độ và phạm vi vi phạm của 328 thí sinh, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ động căn cứ các quy định pháp luật để đưa ra phương án xử lý kịp thời là cần thiết.
Lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhận định, khó khăn lớn nhất hiện nay là phân loại, xác định và tách bạch những thí sinh vi phạm quy chế thi với những thí sinh không vi phạm. Vì vậy, để bảo đảm công bằng cho những học sinh học thật, thi thật, việc tổ chức thi lại có thể là giải pháp phù hợp với các quy định hiện hành về Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Phó Giáo sư Đặng Hồng Sơn cũng cho biết, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) sẵn sàng tiếp nhận và tổ chức xét tuyển bổ sung đối với các thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Cụ thể, thí sinh phải được cơ quan chức năng xác định không vi phạm Quy chế thi; đáp ứng yêu cầu đầu vào sau khi Nhà trường thực hiện xét tuyển riêng theo từng ngành đào tạo, căn cứ Đề án tuyển sinh năm 2026; đồng thời tuân thủ đầy đủ Quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như các quy định của Nhà trường.
Theo thầy Sơn, trong quá trình học tập, nếu cơ quan chức năng tiếp tục điều tra và xác định thí sinh có hành vi vi phạm Quy chế thi, Nhà trường sẽ thực hiện thủ tục xóa tên sinh viên theo đúng quy định.
Bên cạnh đó, thầy kiến nghị các cơ quan chức năng đẩy nhanh quá trình điều tra, xác minh, sớm đưa ra kết luận cuối cùng và xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân vi phạm trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang.
"Việc làm rõ trách nhiệm không chỉ đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, tính công bằng của giáo dục mà còn giữ vững nhân văn tính và niềm tin của xã hội", thầy Sơn nhấn mạnh.
Không thể vì sai phạm của một số cá nhân mà ảnh hưởng quyền lợi của những thí sinh còn lại
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, trong vụ việc này cần tách bạch hai vấn đề.
Một là bảo đảm quyền lợi của những thí sinh không có lỗi khi kết quả của cả điểm thi không còn đủ căn cứ để bảo đảm tính khách quan. Hai là trách nhiệm của những cá nhân có hành vi vi phạm sẽ được xử lý trên cơ sở kết luận điều tra và quy định của pháp luật.
Theo Tiến sĩ Trần Đình Lý, không thể vì phải bảo vệ quyền lợi của số đông mà bỏ qua trách nhiệm của người vi phạm; nhưng cũng không thể vì sai phạm của một số cá nhân mà tước đi quyền lợi chính đáng của những thí sinh còn lại.
Thầy Lý nhìn nhận, quyết định tổ chức thi lại chắc chắn không dễ dàng, bởi nhiều học sinh trung thực sẽ phải chịu thêm áp lực và chậm hơn một nhịp trên hành trình vào đại học. Tuy nhiên, khi tính trung thực và khách quan của cả điểm thi không còn được bảo đảm thì việc bảo vệ sự công bằng của kỳ thi quốc gia phải được đặt lên hàng đầu.
Tiến sĩ Trần Đình Lý đánh giá cao việc Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định thi lại không phải là hình thức kỷ luật đối với toàn bộ thí sinh, đồng thời phối hợp với các trường đại học để bảo đảm tối đa quyền lợi của các em.
"Quan trọng hơn, khi có kết luận chính thức của cơ quan điều tra, mọi tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ phải được xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng quy định, không có vùng cấm và không có ngoại lệ. Đó mới là nền tảng để củng cố niềm tin của xã hội vào sự liêm chính của giáo dục", thầy Trần Đình Lý nêu quan điểm.
Theo thầy, "một kỳ thi có thể tổ chức lại, nhưng sự công bằng của giáo dục thì không thể đánh mất".
Giữ ổn định hệ thống tuyển sinh và bảo đảm quyền lợi của thí sinh
Cùng bàn về vấn đề này, Tiến sĩ Lê Anh Đức - Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân đánh giá phương án Bộ Giáo dục và Đào tạo bảo lưu hồ sơ, nguyện vọng đăng ký xét tuyển của 328 thí sinh, đồng thời tổ chức xét tuyển riêng sau khi có kết quả thi lại là hợp lý trong bối cảnh hiện nay.
Theo Tiến sĩ Lê Anh Đức, việc chưa đưa nhóm thí sinh này tham gia đợt lọc ảo chung giúp bảo đảm tính công bằng và sự ổn định của toàn bộ hệ thống tuyển sinh. Khi kết quả thi ban đầu không còn đủ căn cứ để sử dụng, việc tách riêng nhóm thí sinh khỏi quá trình lọc ảo sẽ tránh ảnh hưởng đến kết quả xét tuyển, chỉ tiêu và quyền lợi của các thí sinh trên cả nước.
Ở chiều ngược lại, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo bảo lưu toàn bộ hồ sơ và nguyện vọng đăng ký xét tuyển cũng góp phần ổn định tâm lý cho các thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang.
Trong khi cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, các thí sinh vẫn có thể yên tâm rằng quyền tham gia xét tuyển được giữ nguyên và sẽ được xem xét trên cơ sở kết quả thi hợp lệ.
Theo Tiến sĩ Lê Anh Đức, phương án này đã hài hòa được hai mục tiêu quan trọng: vừa bảo đảm sự công bằng, ổn định của toàn bộ hệ thống tuyển sinh đại học năm 2026, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang trong quá trình xử lý vụ việc.
