Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong mọi mặt của đời sống, từ giáo dục, y tế, tài chính, sản xuất đến thương mại và dịch vụ. Không chỉ thay đổi cách con người học tập, làm việc và giao tiếp, AI còn tái định hình nhiều ngành nghề truyền thống, tạo ra các mô hình kinh doanh mới và thúc đẩy nhu cầu về nguồn nhân lực có năng lực công nghệ.
Bảo hiểm là một trong những lĩnh vực chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của làn sóng công nghệ. Từ thiết kế sản phẩm, phân phối, thẩm định, đánh giá rủi ro đến giải quyết bồi thường và chăm sóc khách hàng, nhiều quy trình đang được số hóa và ứng dụng AI nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu trải nghiệm khách hàng và phát triển các sản phẩm bảo hiểm thông minh. Trong bối cảnh đó, thị trường ngày càng cần những nhân lực không chỉ am hiểu nghiệp vụ bảo hiểm mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của ngành.
Công nghệ đang tái định hình ngành bảo hiểm
Công nghệ bảo hiểm (InsurTech) là thuật ngữ kết hợp giữa Insurance (bảo hiểm) và Technology (công nghệ), dùng để chỉ xu hướng ứng dụng các công nghệ số vào hoạt động của ngành bảo hiểm. Hiện nay, những công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (Blockchain), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) hay điện toán đám mây đang từng bước thay đổi cách các doanh nghiệp bảo hiểm vận hành và cung cấp dịch vụ.
Các nền tảng công nghệ được ứng dụng xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị của ngành bảo hiểm, từ nghiên cứu nhu cầu khách hàng, thiết kế sản phẩm, tiếp thị, bán hàng, giao kết hợp đồng đến thẩm định, đánh giá rủi ro, định phí, quản lý tổn thất, giải quyết bồi thường và chăm sóc khách hàng. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả vận hành mà còn mang lại trải nghiệm nhanh chóng, thuận tiện và cá nhân hóa hơn cho người tham gia bảo hiểm.
Theo đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Công ty tư vấn quản lý và chiến lược kinh doanh McKinsey & Company, công nghệ đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong lĩnh vực bảo hiểm và sẽ tiếp tục tái định hình toàn diện thị trường trong những năm tới. Đặc biệt, AI và tự động hóa có thể rút ngắn thời gian xử lý quyền lợi bảo hiểm từ vài tuần xuống chỉ còn vài ngày, thậm chí vài phút đối với một số nghiệp vụ.
Một trong những ví dụ tiêu biểu là mô hình bảo hiểm ô tô dựa trên hành vi sử dụng xe (Usage-Based Insurance - UBI). Thông qua các thiết bị cảm biến và công nghệ kết nối, dữ liệu về quá trình vận hành của phương tiện như quãng đường di chuyển, tần suất sử dụng, tốc độ, cách tăng giảm tốc hay phong cách lái xe được truyền trực tiếp đến doanh nghiệp bảo hiểm. Trên cơ sở phân tích các dữ liệu này, doanh nghiệp có thể đánh giá chính xác mức độ rủi ro của từng khách hàng, từ đó thiết kế sản phẩm phù hợp và tính phí bảo hiểm theo mức độ rủi ro của từng cá nhân thay vì áp dụng một mức phí đồng loạt như trước.
Không dừng lại ở việc tối ưu quy trình vận hành, công nghệ bảo hiểm còn mở ra nhiều mô hình kinh doanh và sản phẩm bảo hiểm hoàn toàn mới. Các doanh nghiệp có thể phát triển những gói bảo hiểm linh hoạt, đáp ứng nhu cầu phát sinh trong nền kinh tế số như bảo hiểm trễ chuyến bay, bảo hiểm rơi vỡ hàng hóa khi mua sắm trực tuyến, bảo hiểm thời tiết hay các sản phẩm bảo hiểm theo nhu cầu sử dụng trong thời gian ngắn. Những đổi mới này không chỉ nâng cao trải nghiệm khách hàng mà còn tạo động lực tăng trưởng và mở ra không gian phát triển mới cho toàn ngành bảo hiểm.
Nhu cầu nhân lực chất lượng cao và khoảng trống đào tạo
Bảo hiểm là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, góp phần bảo vệ cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp trước các rủi ro trong cuộc sống cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh. Sau hơn 15 năm phát triển, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, xét về quy mô tài sản, tỷ lệ doanh thu phí bảo hiểm trên GDP và mức độ tham gia bảo hiểm của người dân, thị trường vẫn còn khoảng cách khá lớn so với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Điều này cũng đồng nghĩa với việc dư địa tăng trưởng của ngành trong những năm tới vẫn còn rất lớn.
Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đó, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 07/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam đến năm 2030. Chiến lược đặt mục tiêu mở rộng quy mô thị trường, nâng cao tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm, đồng thời thúc đẩy phát triển các sản phẩm, dịch vụ bảo hiểm trên nền tảng số, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số của nền kinh tế.
Đến năm 2024, thị trường bảo hiểm Việt Nam có 85 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, tạo việc làm cho khoảng 857.880 lao động, bao gồm cả đội ngũ đại lý. Bên cạnh các doanh nghiệp bảo hiểm truyền thống, nhiều ngân hàng thương mại cũng mở rộng hoạt động trong lĩnh vực này thông qua hợp tác phân phối hoặc thành lập công ty bảo hiểm riêng như Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ Thương (Techcom Life); Công ty Bảo hiểm phi nhân thọ (Techcom Insurance); Công ty bảo hiểm nhân thọ (MB Life); Liên doanh bảo hiểm nhân thọ giữa Tập đoàn MetLife (Mỹ) và Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - BIDV MetLife, Bảo hiểm BIDV (BIC)..., cho thấy xu hướng hội tụ ngày càng rõ nét giữa ngân hàng, bảo hiểm và công nghệ tài chính.
Song song với sự phát triển của thị trường, chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới của ngành bảo hiểm. Theo khảo sát của Công ty Cổ phần Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report), năm 2024 có tới 95,5% doanh nghiệp bảo hiểm tăng cường đầu tư vào công nghệ số, trong đó 68,2% doanh nghiệp tăng mạnh mức đầu tư cho chuyển đổi số.
Đồng thời, khoảng 40% doanh nghiệp đã ứng dụng AI vào các nghiệp vụ như tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, giải quyết bồi thường và phát hiện gian lận. Quá trình chuyển đổi này không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà còn đặt ra nhu cầu cấp thiết về đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản, có khả năng kết hợp kiến thức chuyên môn bảo hiểm với năng lực làm chủ công nghệ.
Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh tiên phong đào tạo chuyên ngành Công nghệ bảo hiểm
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên thị trường bảo hiểm, nhu cầu về nguồn nhân lực vừa am hiểu nghiệp vụ bảo hiểm, vừa thành thạo công nghệ ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, các chương trình đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này ở Việt Nam còn rất hạn chế. Phần lớn cơ sở đào tạo chỉ cung cấp kiến thức về bảo hiểm theo hướng truyền thống, trong khi doanh nghiệp lại cần những nhân sự có khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain hay Internet vạn vật vào thiết kế sản phẩm, quản trị rủi ro và vận hành doanh nghiệp bảo hiểm trên nền tảng số.
Nắm bắt xu hướng đó, từ năm 2026, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh (HUB) chính thức tuyển sinh chuyên ngành Công nghệ bảo hiểm (InsurTech) thuộc ngành Bảo hiểm. Đây là một trong những chương trình đào tạo tiên phong tại Việt Nam, được xây dựng theo định hướng liên ngành, kết hợp giữa bảo hiểm, tài chính, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu nhằm đáp ứng yêu cầu nhân lực của thị trường trong kỷ nguyên số.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Trung - Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, việc phát triển chuyên ngành Công nghệ bảo hiểm là bước đi phù hợp với chiến lược đưa HUB trở thành trường đại học đa lĩnh vực, liên ngành, định hướng ứng dụng và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh các lĩnh vực thế mạnh như tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán hay quản trị kinh doanh, nhà trường đang mở rộng đào tạo những ngành mới giao thoa giữa công nghệ và kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế số.
Cụ thể, chương trình đào tạo chuyên ngành Công nghệ bảo hiểm được thiết kế theo hướng gắn chặt với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm. Sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức nền tảng về kinh tế, tài chính, bảo hiểm và quản trị rủi ro mà còn được học các công nghệ cốt lõi đang định hình ngành bảo hiểm hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), Blockchain, Internet vạn vật (IoT), phân tích dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và tự động hóa quy trình.
Theo thầy Trung, từ nền tảng này, người học có khả năng tham gia thiết kế sản phẩm bảo hiểm số, xây dựng quy trình nghiệp vụ trên nền tảng công nghệ, phân tích dữ liệu khách hàng, đánh giá rủi ro, phát hiện gian lận và phát triển các giải pháp InsurTech.
Một trong những điểm nổi bật của chương trình đào tạo Công nghệ bảo hiểm là định hướng đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp. Ngoài kiến thức chuyên môn, sinh viên được chú trọng phát triển năng lực phân tích dữ liệu, tư duy số, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc trong môi trường liên ngành. Chương trình cũng tăng cường các học phần thực hành, dự án, tình huống doanh nghiệp và trải nghiệm nghề nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận sớm với thực tế hoạt động của các công ty bảo hiểm, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ tài chính (FinTech) và doanh nghiệp công nghệ bảo hiểm (InsurTech).
Về đội ngũ giảng viên, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 500 cán bộ, giảng viên và nhân viên, trong đó hơn 64,2% giảng viên có học hàm giáo sư, phó giáo sư và học vị tiến sĩ. Trường đã xây dựng chính sách thu hút và phát triển đội ngũ giảng viên để làm nền tảng chất lượng đào tạo, đồng thời là một trong những cơ sở đào tạo khối kinh tế và công nghệ có đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ thuộc nhóm lớn trong cả nước.
Đặc biệt, HUB hiện sở hữu đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ trong lĩnh vực công nghệ thuộc nhóm hàng đầu cả nước, tạo nền tảng để nhà trường tiếp tục tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vào lĩnh vực tài chính - bảo hiểm.
Nhằm bảo đảm tính ứng dụng, nhà trường đầu tư đồng bộ hệ thống phòng thực hành, phòng máy và phòng thí nghiệm công nghệ, tạo môi trường để sinh viên tiếp cận các công cụ và nền tảng số ngay trong quá trình học tập. Cùng với đó, HUB phát triển mạng lưới hợp tác với các ngân hàng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty FinTech, InsurTech và các hiệp hội nghề nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội thực tập, tham gia dự án thực tế, giao lưu với chuyên gia và kết nối việc làm ngay từ khi còn trên ghế nhà trường
Với nền tảng kiến thức liên ngành và khả năng thích ứng với công nghệ, sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Công nghệ bảo hiểm có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như chuyên viên phân tích dữ liệu bảo hiểm, chuyên viên quản trị rủi ro, chuyên viên phát triển sản phẩm bảo hiểm số, chuyên viên thẩm định và bồi thường ứng dụng AI, chuyên viên chuyển đổi số tại doanh nghiệp bảo hiểm, ngân hàng, công ty FinTech, InsurTech hoặc các tổ chức tài chính.
Trong bối cảnh ngành bảo hiểm đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, đây được xem là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng phát triển và có nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong nhiều năm tới.
