Ngày 26/6/2026 của Chính phủ quy định về vị trí việc làm của viên chức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Nghị định 232/2026/NĐ-CP quy định về nguyên tắc, danh mục vị trí việc làm, bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm, bản mô tả công việc và khung năng lực của vị trí việc làm, việc xác định vị trí việc làm, thẩm quyền, trách nhiệm quản lý, phê duyệt, điều chỉnh danh mục vị trí việc làm viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 232 là quy định lương viên chức từ hạng nghề nghiệp chuyển sang bậc nghề nghiệp.
Đối với các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông sẽ có bậc nghề nghiệp từ bậc 2 đến bậc 4, tương ứng mỗi bậc có quy định về hệ số lương trong khi chờ bảng lương theo vị trí việc làm trong thời gian tới.
Ngày 30 tháng 6 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định 259/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/7/2026 Quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức.
Trong bài viết sẽ nêu những quy định mới liên quan đến bậc nghề nghiệp được lực lượng viên chức trong đó có nhà giáo quan tâm.
Quy định về thay đổi bậc nghề nghiệp từ thấp lên cao
Theo quy định Nghị định 232/2026/NĐ-CP, đối với giáo viên mầm non, phổ thông được xếp vào bậc 2-4, theo đó bậc 2 có hệ số lương 2,1-4,89; bậc 3 có hệ số lương 2,34-4,98; bậc 4 có hệ số lương 4,4-6,78. Khi thay đổi nghề nghiệp từ thấp lên cao có nghĩa sẽ được tăng hệ số lương theo bậc.
Tại khoản 4 Điều 25 Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định về thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm quy định viên chức được xem xét thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm từ thấp lên cao khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:
a) Đơn vị sự nghiệp công lập có nhu cầu sử dụng viên chức ở bậc nghề nghiệp cao hơn;
b) Còn số lượng theo tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
c) Được xếp loại chất lượng ở mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm công tác liền kề trước năm thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm;
d) Không đang trong thời hạn xử lý kỷ luật; không đang trong thời gian chấp hành quyết định kỷ luật; không đang trong thời gian bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử; không đang trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật theo quy định của Đảng và của pháp luật;
đ) Có kết quả thực hiện nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của bậc nghề nghiệp dự kiến bố trí theo tiêu chí đánh giá khi thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm quy định tại khoản 8 Điều này.
Quy định về thay đổi bậc nghề nghiệp từ cao xuống thấp
Tại khoản 5 quy định viên chức thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm từ cao xuống thấp được thực hiện trong các trường hợp sau đây:
a) Viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo yêu cầu của bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm theo kết quả đánh giá, xếp loại hằng năm và theo kết quả theo dõi, đánh giá thường xuyên;
Trường hợp không có bậc nghề nghiệp thấp hơn phù hợp với năng lực, trình độ của viên chức thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập xem xét thực hiện giải quyết chế độ thôi việc hoặc tinh giản biên chế.
b) Theo nguyện vọng cá nhân và được cấp có thẩm quyền đồng ý.
Đây được xem là một trong những điểm mới đáng chú ý của quy định về bậc nghề nghiệp theo vị trí việc làm. Trước đây, các quy định về viên chức chủ yếu tập trung vào điều kiện để được nâng hạng, thăng hạng hoặc bổ nhiệm vào vị trí có yêu cầu cao hơn. Việc thay đổi từ bậc nghề nghiệp cao xuống bậc nghề nghiệp thấp hầu như chưa được quy định một cách cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật.
Theo quy định mới, viên chức không còn mặc nhiên được giữ nguyên bậc nghề nghiệp nếu không đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm. Khi kết quả đánh giá, xếp loại hằng năm cũng như quá trình theo dõi, đánh giá thường xuyên cho thấy viên chức không đáp ứng yêu cầu của bậc nghề nghiệp đang đảm nhiệm thì có thể bị xem xét chuyển xuống bậc nghề nghiệp thấp hơn phù hợp với năng lực, trình độ. Trường hợp không còn bậc nghề nghiệp thấp hơn để bố trí thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập sẽ xem xét giải quyết chế độ thôi việc hoặc thực hiện tinh giản biên chế theo quy định.
Bên cạnh đó, quy định cũng mở ra cơ chế thay đổi bậc nghề nghiệp theo nguyện vọng của viên chức khi được cấp có thẩm quyền đồng ý. Điều này tạo thêm sự linh hoạt trong quản lý nhân sự, nhất là đối với những trường hợp có nhu cầu chuyển sang vị trí việc làm có yêu cầu chuyên môn hoặc mức độ phức tạp thấp hơn để phù hợp với hoàn cảnh cá nhân hoặc định hướng nghề nghiệp.
Có thể thấy, quy định mới đã thể hiện rõ nguyên tắc quản lý viên chức theo vị trí việc làm và năng lực thực hiện nhiệm vụ. Nếu trước đây nhiều người chỉ quan tâm đến việc được nâng hạng, thăng hạng thì thời gian tới, việc quản lý sẽ theo đúng tinh thần "có lên thì cũng có xuống". Bậc nghề nghiệp không còn mang tính ổn định tuyệt đối mà gắn chặt với kết quả thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả công việc và mức độ đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm.
Những quy định về thay đổi vị trí việc làm
Khi thay đổi vị trí việc làm đương nhiên sẽ có những thay đổi về bậc nghề nghiệp tương ứng, phù hợp với vị trí đang đảm nhiệm.
Tại Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định về thay đổi vị trí việc làm
1. Thay đổi vị trí việc làm là việc viên chức được bố trí từ vị trí việc làm này sang vị trí việc làm khác trong danh mục vị trí việc làm được sử dụng trong đơn vị.
2. Các trường hợp thay đổi vị trí việc làm:
a) Viên chức được bổ nhiệm vào vị trí việc làm quản lý hoặc được bổ nhiệm vào vị trí việc làm quản lý cao hơn hoặc thấp hơn; viên chức không được bổ nhiệm lại hoặc thôi giữ chức vụ quản lý theo quyết định của cấp có thẩm quyền về công tác cán bộ;
Quy định này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc thay đổi vị trí việc làm đối với viên chức khi có sự thay đổi về công tác cán bộ. Theo đó, viên chức có thể được bố trí vào vị trí quản lý, được bổ nhiệm lên vị trí quản lý cao hơn hoặc thấp hơn; đồng thời, khi không được bổ nhiệm lại hoặc thôi giữ chức vụ quản lý theo quyết định của cấp có thẩm quyền thì cũng sẽ được sắp xếp sang vị trí việc làm phù hợp. Điều này góp phần bảo đảm việc sử dụng đội ngũ viên chức linh hoạt, đúng quy định và phù hợp với yêu cầu tổ chức bộ máy.
b) Viên chức được bố trí sang vị trí việc làm chuyên môn nghiệp vụ khác hoặc vị trí việc làm hỗ trợ khác so với vị trí việc làm hiện giữ;
c) Thay đổi do sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công lập.
Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể về việc thay đổi vị trí việc làm của viên chức. Đây là nội dung rất quan trọng bởi từ ngày 1/7/2026, công tác quản lý viên chức sẽ chuyển mạnh từ quản lý theo chức danh nghề nghiệp sang quản lý theo vị trí việc làm, trong đó việc bố trí, điều động, bổ nhiệm hay sắp xếp nhân sự đều gắn với vị trí việc làm cụ thể.
Theo quy định, thay đổi vị trí việc làm là việc viên chức được bố trí từ vị trí việc làm này sang vị trí việc làm khác trong danh mục vị trí việc làm của đơn vị sự nghiệp công lập. Điều này cho thấy vị trí việc làm không còn mang tính cố định trong suốt quá trình công tác mà có thể được điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu quản lý, sử dụng nhân lực cũng như phù hợp với năng lực của từng viên chức.
Đáng chú ý, Nghị định đã xác định rõ ba nhóm trường hợp được thay đổi vị trí việc làm. Thứ nhất là khi viên chức được bổ nhiệm vào vị trí quản lý, được bổ nhiệm lên vị trí quản lý cao hơn hoặc thấp hơn, hoặc không được bổ nhiệm lại, thôi giữ chức vụ quản lý theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chuyển giữa vị trí quản lý và vị trí chuyên môn sau khi kết thúc thời gian giữ chức vụ hoặc khi có sự thay đổi về công tác cán bộ.
Thứ hai, viên chức có thể được bố trí sang vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ khác hoặc vị trí việc làm hỗ trợ khác so với vị trí đang đảm nhiệm. Điều này giúp đơn vị sự nghiệp công lập chủ động sử dụng nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu thực tế, đồng thời tạo điều kiện để viên chức phát huy năng lực ở những lĩnh vực khác nếu đáp ứng yêu cầu của vị trí mới.
Ngoài ra, việc thay đổi vị trí việc làm còn được thực hiện khi đơn vị có sự sắp xếp tổ chức bộ máy hoặc điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ. Đây là quy định rất phù hợp trong bối cảnh nhiều địa phương đang thực hiện tinh gọn tổ chức, sắp xếp lại mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Khi cơ cấu tổ chức thay đổi, việc điều chỉnh vị trí việc làm của viên chức sẽ là yêu cầu tất yếu để bảo đảm bộ máy hoạt động hiệu quả, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu nhân lực.
Có thể thấy, quy định mới đã tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho việc quản lý, sử dụng viên chức theo vị trí việc làm. Thay vì chỉ gắn với một chức danh hay công việc cố định, viên chức sẽ được bố trí linh hoạt hơn trên cơ sở yêu cầu nhiệm vụ, năng lực, trình độ và nhu cầu của đơn vị. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu sử dụng đúng người, đúng việc, nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn mới.
Có thể thấy, Nghị định 259/2026/NĐ-CP đã đặt nền móng cho một phương thức quản lý viên chức hoàn toàn mới, chuyển từ tư duy quản lý theo chức danh nghề nghiệp sang quản lý theo vị trí việc làm và bậc nghề nghiệp gắn với năng lực, kết quả thực hiện nhiệm vụ. Đây là bước đi phù hợp với chủ trương đổi mới quản lý viên chức, bảo đảm nguyên tắc sử dụng đúng người, đúng việc, đúng năng lực.
Đáng chú ý, lần đầu tiên quy định về thay đổi bậc nghề nghiệp theo cả hai chiều "lên và xuống" được đặt ra một cách rõ ràng. Cùng với đó, việc thay đổi vị trí việc làm được quy định cụ thể trong nhiều trường hợp như bổ nhiệm, thôi giữ chức vụ quản lý, chuyển sang vị trí chuyên môn khác hoặc do sắp xếp tổ chức bộ máy. Những quy định này sẽ góp phần nâng cao tính linh hoạt trong sử dụng đội ngũ viên chức, đồng thời nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
Đối với ngành giáo dục, những quy định này sẽ tác động trực tiếp đến công tác quản lý, sử dụng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý trong thời gian tới. Vì vậy, các cơ sở giáo dục và mỗi viên chức cần chủ động nghiên cứu, cập nhật các quy định mới, đồng thời chuẩn bị tâm thế thích ứng với cơ chế quản lý theo vị trí việc làm, trong đó năng lực, hiệu quả công việc và kết quả đánh giá sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định trong việc bố trí, sử dụng và phát triển nghề nghiệp.
Đọc toàn văn Nghị định 259/2026/NĐ-CP TẠI ĐÂY
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
