Chủ trương đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền, trong đó giai đoạn 1 có khoảng 100 trường tại Thanh Hóa, Nghệ An, Lai Châu... được xây dựng mới hoặc cải tạo phải hoàn thành, bàn giao và đưa vào sử dụng trước năm học mới 2026–2027. [1]
Liên quan đến công tác chuẩn bị về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, phục vụ học sinh trước năm học mới, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có trao đổi với hiệu trưởng một số trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở tại tỉnh Lai Châu, Thanh Hóa, Nghệ An.
Học sinh học trường phổ nội trú được hưởng nhiều chế độ chính sách hơn trước đây
Trao đổi với phóng viên, thầy Nguyễn Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Pa Tần (xã Pa Tần, tỉnh Lai Châu) cho biết, cơ sở mới của trường có diện tích khoảng 7,6 ha, rộng hơn đáng kể so với cơ sở cũ khoảng 1,7 ha. Sau khi chuyển sang cơ sở mới, nhà trường đã thực hiện thủ tục bàn giao tài sản công tại cơ sở cũ cho Ủy ban nhân dân xã quản lý.
Theo thầy Minh, đến thời điểm hiện tại, công trình trường đã cơ bản hoàn thành. Nhà trường đang phối hợp với chủ đầu tư và nhà thầu hoàn thiện một số hạng mục còn lại, chủ yếu liên quan đến phòng ở, khu nhà ăn và hệ thống điện, nước. Năm học này, trường được giao tuyển sinh 1.050 học sinh. Tuy nhiên, căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, Hội đồng tuyển sinh đã tham mưu bổ sung 18 học sinh. Đến nay, theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh, quy mô tuyển sinh của trường là 1.068 học sinh.
Đáng chú ý, cùng với việc chuyển sang mô hình trường phổ thông nội trú, đối tượng tuyển sinh của trường cũng có sự thay đổi. Theo thầy Minh, nhà trường thực hiện tuyển sinh theo quy định tại Thông tư 12, với các điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể đối với học sinh. Nếu trước đây mô hình bán trú có thể tiếp nhận học sinh ở các khu vực lân cận thì trường nội trú hiện dành cho học sinh đang sinh sống tại khu vực biên giới.
Sự thay đổi mô hình cũng kéo theo yêu cầu khác trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng học sinh. Thầy Minh cho biết, học sinh nội trú được hưởng các chế độ theo quy định, trong đó có việc trang cấp nhu yếu phẩm theo Nghị định 188/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền. Do nhiều học sinh ở xa, không có điều kiện trở về nhà trong ngày hoặc cuối tuần, các em sẽ ở lại trường trong cả tuần. Thời gian nuôi dưỡng vì vậy cũng dài hơn so với mô hình bán trú trước đây.
Theo Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Pa Tần, khó khăn bước đầu trong công tác nuôi dưỡng là học sinh lớp 1 lần đầu xa gia đình. Một số em chưa quen môi trường mới, có em khóc trong những đêm đầu tiên. Tuy nhiên, sau thời gian làm quen, các em đã dần ổn định, vui vẻ và hòa đồng với môi trường nội trú.
Về đội ngũ, nhà trường hiện có 65 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên; trong đó có 3 cán bộ quản lý và 56 giáo viên. Giáo viên tiểu học có 34 người, giáo viên trung học cơ sở có 22 người. Thầy Minh đánh giá đội ngũ cơ bản đáp ứng nhu cầu giảng dạy theo quy định đối với quy mô 1.068 học sinh. Nhà trường cũng đã hoàn tất các thủ tục liên quan đến chế độ, chính sách và chuẩn bị nhu yếu phẩm cho học sinh. Công tác tuyên truyền để phụ huynh, người dân nắm được các chế độ dành cho học sinh nội trú cũng được triển khai.
Quy mô học sinh tăng gần gấp đôi so với trước đây cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản trị. Thầy Minh cho biết, trước đây trường có khoảng 560 học sinh, trong khi năm học này tăng lên 1.068 em. Với quy mô mới, nhà trường sẽ căn cứ số lượng được cấp trên giao để phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cá nhân, từng bộ phận, đồng thời xây dựng kế hoạch điều hành theo ngày, tuần và tháng.
“Việc duy trì sự đoàn kết trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và phân công nhiệm vụ rõ ràng sẽ là yếu tố quan trọng để vận hành hiệu quả mô hình trường mới”, thầy Minh chia sẻ.
Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Na Mèo duy trì tạm thời điểm trường lẻ
Trao đổi với phóng viên, thầy Nguyễn Văn Dương - Hiệu trưởng Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Na Mèo (Thanh Hóa) cho biết, nhà trường đã cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị cho năm học mới. Tuy nhiên, một số hạng mục xây dựng, trong đó có khu nhà nội trú và phòng học bộ môn chưa hoàn thành, dự kiến hoàn thiện trong tháng 9.
Theo thầy Dương, để bảo đảm hoạt động dạy học và việc ăn, ở của học sinh, nhà trường đã xây dựng phương án tạm thời trong thời gian dự án chưa đưa vào sử dụng.
“Nhà trường đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ hoạt động giáo dục và tổ chức nuôi ăn nội trú. Đối với học sinh ở xa, không thể đi lại hằng ngày, trường sẽ tạm thời bố trí các phòng học còn dư làm nơi ở”, thầy Dương cho biết.
Do khu nhà công vụ dành cho giáo viên cũng chưa hoàn thành, nhà trường dự kiến bố trí tạm chỗ ở cho giáo viên ở xa tại các phòng học còn dư. Năm học mới, Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Na Mèo dự kiến có 28 lớp với 336 học sinh. Đội ngũ nhà trường hiện có khoảng 45 giáo viên. Theo thầy Dương, xét theo quy định, đội ngũ hiện vẫn đáp ứng yêu cầu, thậm chí còn dư so với nhu cầu. Một đặc thù của trường là vẫn phải duy trì các điểm trường lẻ. Hiện trường còn 4 điểm trường lẻ, chủ yếu dành cho học sinh nhỏ từ lớp 1 đến lớp 3 ở những khu vực cách xa trường chính.
“Có những điểm cách trường từ 17 đến hơn 20 km nên chưa thể đưa toàn bộ học sinh về trường chính. Những điểm quá xa vẫn phải duy trì để bảo đảm việc học tập của các em”, thầy Dương cho hay.
Theo Hiệu trưởng nhà trường, về lâu dài, trường đang xây dựng phương án từng bước đưa học sinh về học nội trú tập trung. Tuy nhiên, việc này cần được tính toán phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực.
Về tuyển sinh, chỉ tiêu được giao cho trường là 644 học sinh, căn cứ trên số liệu của năm học trước. Tuy nhiên, sau thời gian nghỉ hè, một số học sinh chuyển đi nên thực tế nhà trường tuyển 336 học sinh, đạt 100% số học sinh thuộc địa bàn tuyển sinh.
Theo thầy Dương, từ trường đến khu vực biên giới chỉ khoảng 300 m. Địa bàn trường chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, chiếm hơn 90% dân số; ngoài ra có người Mông, Mường và một bộ phận người Kinh. Đời sống người dân địa phương còn nhiều khó khăn. Trước đây, người dân chủ yếu khai thác luồng, nứa, vầu để cung cấp cho thị trường đan lát. Tuy nhiên, thời gian gần đây, việc thu mua nguyên liệu giảm khiến nguồn thu nhập không còn ổn định. Nhiều người phải đi làm ăn xa.
“Trước đây, cây nan, nứa còn có giá nên người dân có thêm thu nhập. Bây giờ việc thu mua hạn chế hơn, thu nhập của người dân cũng giảm. Vì thế, nhiều phụ huynh cũng phải đi làm ăn xa”, thầy Dương chia sẻ.
Theo Hiệu trưởng nhà trường, trong điều kiện đó, việc chuyển sang mô hình trường phổ thông nội trú mang lại nhiều thuận lợi cho học sinh và gia đình. Trước đây, học sinh trung học cơ sở của trường được tổ chức bán trú. Nhà nước hỗ trợ kinh phí ăn uống theo chính sách, trong khi quần áo, chăn màn và một số đồ dùng cá nhân do gia đình tự chuẩn bị. Tuy nhiên, do đời sống còn khó khăn, nhiều gia đình không có khả năng đóng góp. Khi chuyển sang mô hình nội trú, học sinh được hỗ trợ đầy đủ hơn về điều kiện học tập và sinh hoạt.
“Các cháu được Nhà nước trang bị đồ dùng học tập, quần áo, chăn màn và các vật dụng cần thiết. Học sinh gần như chỉ cần đến trường để học”, thầy Dương cho biết.
Theo thầy Dương, chính sách này giúp phụ huynh, đặc biệt những người phải đi làm ăn xa, yên tâm hơn khi con được học tập và sinh hoạt tại trường. Với những gia đình có điều kiện, học sinh được đón về nhà vào cuối tuần. Trường hợp gia đình ở quá xa hoặc không thể đón con, học sinh có thể ở lại trường trong thời gian dài hơn. Một số học sinh ở các bản xa như Chía Lầu có thể ở trường cả tháng, gia đình có thể gửi thực phẩm hoặc nhờ người thân hỗ trợ.
Thầy Dương cho biết, học sinh thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo hiện chiếm khoảng 40% tổng số học sinh của trường. Vì vậy, việc tổ chức học tập theo mô hình nội trú góp phần giảm áp lực chi phí sinh hoạt, học tập cho gia đình, đồng thời tạo điều kiện để phụ huynh yên tâm lao động.
Về cơ sở vật chất, trường hiện có diện tích khoảng 1,2 ha. Do quỹ đất hạn chế, nhà trường không còn nhiều dư địa để mở rộng mà phải tính toán phương án nâng cấp, cải tạo cơ sở vật chất hiện có.
“Quỹ đất của trường hạn chế, hiện đã sử dụng hết và vẫn còn thiếu. Vì vậy, nhà trường phải nâng cấp trên cơ sở trường cũ”, thầy Dương nói.
Trong thời gian các hạng mục xây dựng chưa hoàn thành, nhà trường sẽ chủ động sử dụng các phòng học còn dư để bố trí tạm chỗ ở cho học sinh và giáo viên, đồng thời duy trì các điểm trường lẻ ở những khu vực quá xa. Đây là giải pháp trước mắt nhằm bảo đảm hoạt động dạy học, ăn ở của học sinh trong năm học mới, trong khi chờ cơ sở vật chất được hoàn thiện và đưa vào sử dụng.
Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Keng Đu (Nghệ An) tổ chức cho học sinh tiểu học học tạm ở cơ sở cũ
Trao đổi với phóng viên, thầy Trần Văn Quý - Hiệu trưởng Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Keng Đu (Nghệ An) cho biết, sau sáp nhập, nhà trường có 39 lớp với 1.076 học sinh, gồm 27 lớp tiểu học với 660 học sinh và 12 lớp trung học cơ sở với 416 học sinh.
Về cơ sở vật chất, theo thầy Quý, công trình trường mới hiện hoàn thành khoảng 75%, dự kiến hoàn thiện trong tháng 10/2026. Do trường mới được xây dựng tại một địa điểm độc lập, nhà trường có điều kiện thuận lợi để tổ chức hoạt động dạy học ngay từ đầu năm học.
Trong thời gian chờ hoàn thiện công trình, 12 lớp trung học cơ sở sẽ học tại cơ sở mới; học sinh tiểu học tiếp tục học tại 2 cơ sở cũ. Khi công trình hoàn thành, toàn bộ học sinh sẽ được đưa về cơ sở mới theo kế hoạch.
“Trường mới được xây dựng tại một địa điểm độc lập nên không bị đan xen với các cơ sở cũ. Vì vậy, năm học này, nhà trường vẫn có thể tổ chức khai giảng và đưa học sinh trung học cơ sở về học tại cơ sở mới, trong khi học sinh tiểu học tạm thời học tại hai trường cũ”, thầy Quý cho biết.
Về tuyển sinh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết phạm vi tuyển sinh cơ bản không thay đổi so với năm học trước. Điểm khác chủ yếu nằm ở việc thực hiện chế độ, chính sách đối với học sinh.
“Năm học trước thực hiện theo Nghị định 66/2025/NĐ-CP, còn năm nay thực hiện theo Nghị định 188/2026/NĐ-CP. Đối tượng học sinh cơ bản như nhau, chủ yếu khác về chế độ, chính sách”, thầy Quý nói.
Theo thầy Quý, các chính sách mới tạo điều kiện để học sinh vùng khó khăn được hỗ trợ tốt hơn về học tập và sinh hoạt. Trong đó, Nghệ An triển khai cấp phát sách vở miễn phí cho học sinh tại các trường thuộc vùng khó khăn ngay trong năm học này theo chủ trương của Chính phủ.
Về đội ngũ, nhà trường hiện có 79 giáo viên. Thầy Quý đánh giá tổng thể đội ngũ cơ bản đáp ứng đủ số lượng, nhưng vẫn thiếu cục bộ ở một số môn như Tiếng Anh và Tin học, trong khi một số môn khác lại có giáo viên vượt nhu cầu. Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã nắm tình hình nhân sự và dự kiến điều chuyển giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu. Theo thầy Quý, việc điều chuyển sẽ giúp trường mới bảo đảm đủ giáo viên ở các môn học theo yêu cầu.
Song song với việc chuẩn bị cơ sở vật chất, nhà trường đang khẩn trương hoàn thiện bộ máy tổ chức. Do đây là năm đầu tiên hoạt động sau sáp nhập, nhiều nhiệm vụ phải triển khai đồng thời, từ phân công nhiệm vụ, thành lập các tổ chuyên môn đến xây dựng kế hoạch giáo dục chung.
Theo thầy Quý, trước khi sáp nhập, cấp tiểu học và trung học cơ sở xây dựng kế hoạch giáo dục riêng. Nay hai cấp học cùng hoạt động trong một trường nên phải rà soát, điều chỉnh và hợp nhất thành kế hoạch giáo dục chung.
“Nhà trường đang hoàn thiện quy trình để thành lập các tổ chuyên môn, phân công tổ trưởng, tổ phó và xây dựng kế hoạch giáo dục. Đây là những công việc quan trọng để ổn định tổ chức, bảo đảm hoạt động dạy học ngay từ đầu năm học”, thầy Quý chia sẻ.
Theo quy định mới, trường dự kiến có 5 tổ chuyên môn. Ở cấp tiểu học, các tổ được tổ chức theo khối lớp; cấp trung học cơ sở có các tổ chuyên môn theo lĩnh vực. Ngoài ra, trường có thêm một tổ phụ trách các môn Tiếng Anh, Tin học, Giáo dục công dân, Mỹ thuật và Âm nhạc.
Với quy mô 39 lớp, hơn 1.000 học sinh và 79 giáo viên, việc vừa tổ chức dạy học tại các cơ sở cũ, vừa vận hành cơ sở mới đặt ra yêu cầu lớn đối với nhà trường. Tuy nhiên, theo thầy Quý, với phương án tổ chức từng bước, nhà trường có thể bảo đảm hoạt động giáo dục trong năm học mới, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để chuyển toàn bộ học sinh về cơ sở mới sau khi công trình hoàn thành.
Link bài viết tham khảo:
1) https://baochinhphu.vn/truoc-ngay-30-8-phai-hoan-thanh-xay-dung-truong-pho-thong-noi-tru-lien-cap-tai-cac-xa-bien-gioi-dat-lien-102260720180356605.htm
