Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 82/2026/TT-BGDĐT ngày 30/9/2026 quy định quy trình biên soạn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình các môn học chung trong giáo dục nghề nghiệp.
Một điểm đáng chú ý của Thông tư là sự tham gia của doanh nghiệp, người sử dụng lao động, chuyên gia và các tổ chức nghề nghiệp trong quá trình xây dựng, thẩm định chương trình, giáo trình các môn học chung.
Theo quy định, Tổ biên soạn chương trình môn học có ít nhất 9 thành viên, gồm đại diện cán bộ quản lý; giáo viên, giảng viên; chuyên gia; đại diện người sử dụng lao động hoạt động trong lĩnh vực liên quan và đại diện hiệp hội ngành, nghề nếu có. Ở khâu thẩm định, Hội đồng có sự tham gia của đại diện cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chuyên gia, doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức nghề nghiệp. Trong đó, số thành viên ngoài cơ quan chủ trì chiếm ít nhất một phần ba; thành viên Hội đồng thẩm định không đồng thời là thành viên Tổ biên soạn chương trình, giáo trình được đưa ra thẩm định.
Trước điểm mới trên, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Lê Quang Trung – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế Lilama2 cho biết, theo quy định trước đây, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp không được tự chủ biên soạn, thẩm định các môn học chung như Ngoại ngữ, Năng lực số, Pháp luật và Giáo dục thể chất.
Theo thầy Trung, với quy định mới, việc biên soạn chương trình, giáo trình các môn học chung sẽ được thực hiện linh hoạt và có tính mở hơn. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thêm điều kiện để chủ động xây dựng, thẩm định chương trình, giáo trình phù hợp với nhu cầu thực tế.
Thực tế hiện nay, trong bối cảnh công nghệ không ngừng thay đổi, yêu cầu đối với người học cũng liên tục được cập nhật, trong khi thời lượng đào tạo vẫn có giới hạn. Đơn cử, việc ứng dụng công nghệ trong dạy và học tiếng Anh đang tạo ra những yêu cầu mới về nội dung và phương pháp đào tạo.
Thầy Trung cho rằng, sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình biên soạn, thẩm định chương trình, giáo trình sẽ giúp nhà trường nhận diện rõ hơn nhu cầu thực tế của thị trường lao động, từ yêu cầu về tin học, công nghệ đến ngoại ngữ. Trên cơ sở đó, nhà trường có thể hiệu chỉnh, biên soạn và thẩm định chương trình phù hợp, đồng thời linh hoạt bổ sung những nội dung cần thiết.
Điều này sẽ góp phần bảo đảm người học sau khi tốt nghiệp có năng lực số cơ bản nhưng sát với yêu cầu của doanh nghiệp, qua đó thuận lợi hơn trong quá trình tuyển dụng và tiếp cận công việc.
“Theo chủ trương chung, chúng ta đang hướng đến gắn kết chặt chẽ mối quan hệ của 3 Nhà – Nhà nước, Nhà trường và Nhà doanh nghiệp. Mục đích của giáo dục nghề nghiệp là đào tạo nhân lực cho doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp cần gì trong nội dung chương trình đào tạo thì tất yếu chúng ta cần lưu tâm đến vấn đề này”, thầy Trung nhấn mạnh.
Đơn cử, với môn học chung Năng lực số, mỗi doanh nghiệp có thể sử dụng những công nghệ, phần mềm khác nhau. Thực tế, chương trình đào tạo không thể thay đổi theo tất cả công nghệ cụ thể, song có thể căn cứ vào nhu cầu chung của doanh nghiệp để xác định những năng lực, tiêu chí cơ bản và đưa vào thiết kế chương trình, giáo trình.
Đối với môn học Ngoại ngữ, việc tham gia của doanh nghiệp cũng giúp nhà trường linh hoạt hơn trong xây dựng các chủ đề, bài học mới; bổ sung thời lượng tự học, tự giao tiếp và tăng cường ứng dụng công nghệ AI trong học ngoại ngữ nhằm nâng cao năng lực của người học.
Tóm lại, các môn học chung đều là những nền tảng bắt buộc trước khi người học bước vào học chuyên môn nghề. Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, người lao động nếu thiếu kiến thức về pháp luật, ngoại ngữ và năng lực số sẽ gặp không ít khó khăn, thách thức trong quá trình học tập, làm việc và thích ứng với yêu cầu mới.
Hơn nữa, trong bối cảnh hiện nay, chủ trương chuyển cơ quan chủ quản từ Bộ về địa phương đối với nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang được triển khai. Theo thầy Trung, mỗi địa phương, mỗi khu vực có những yêu cầu khác nhau về năng lực nhân lực. Do đó, quy định mới cũng phù hợp với chủ trương tăng tính chủ động và đáp ứng nhu cầu nhân lực theo từng địa bàn.
Chia sẻ thêm, thầy Trung cho biết, việc gắn kết, phối hợp với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo vốn là thế mạnh của Trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế Lilama2. Nhà trường thường xuyên điều chỉnh nội dung đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp không phải tham gia đào tạo lại mà có thể tiếp cận ngay với công việc.
Đồng tình với quan điểm trên, thầy Lê Thiên Vinh – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị cho rằng, quy định mới sẽ góp phần tạo cơ sở pháp lý để tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, người sử dụng lao động, chuyên gia và các tổ chức nghề nghiệp trong quá trình biên soạn, thẩm định chương trình, giáo trình các môn học chung. Đặc biệt, sự tham gia này có ý nghĩa đối với những nội dung như kỹ năng số, ngoại ngữ, kỹ năng xanh. Đây là định hướng phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.
“Việc doanh nghiệp tham gia Hội đồng biên soạn, thẩm định chương trình, giáo trình các môn học chung là cần thiết. Tuy nhiên, mức độ quan trọng và hiệu quả tác động có thể khác nhau đối với từng môn học chung. Đồng thời, cùng một môn học chung nhưng tác động đối với các ngành, nghề đào tạo cũng có thể khác nhau. Điều đó càng cho thấy vai trò quan trọng của doanh nghiệp khi tham gia vào Hội đồng này.
Ví dụ, đối với môn học Ngoại ngữ, theo quy định của Thông tư 55/2026/TT-BGDĐT, chuẩn đầu ra trình độ cao đẳng là bậc 3/6, trình độ trung cấp là bậc 2/6. Đây là một điểm mới cần thiết trong giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu về trình độ ngoại ngữ của người lao động có thể khác nhau giữa các doanh nghiệp, không chỉ về trình độ tối thiểu mà còn về ngôn ngữ sử dụng như tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Nhật, tiếng Trung... Do vậy, doanh nghiệp tham gia Hội đồng biên soạn, thẩm định chương trình, giáo trình các ngành, nghề nói chung và các môn học chung nói riêng, gắn với từng ngành, nghề mà doanh nghiệp quan tâm, là điều cần thiết và có ý nghĩa quan trọng”, thầy Vinh phân tích.
Đối với Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị, thầy Vinh cho hay, trong những năm qua, nhà trường đã triển khai phối hợp với doanh nghiệp trong xây dựng, rà soát và cập nhật chương trình đào tạo đối với một số ngành, nghề.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng tiếp tục triển khai các lớp đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Qua đó, người học có cơ hội tiếp cận sớm với môi trường làm việc thực tế, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Cùng bàn về vấn đề trên, theo Thạc sĩ Võ Thị Nga – Chủ tịch Hội đồng quản trị Trường Cao đẳng Quảng Ngãi, việc quy định doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động và chuyên gia trong lĩnh vực tham gia vào quá trình xây dựng, thẩm định chương trình, giáo trình là cần thiết, dù có thể khiến các cơ sở giáo dục nghề nghiệp gặp thêm một số khó khăn trong quá trình triển khai khi muốn mời được những thành viên thực sự có chuyên môn.
Theo cô Nga, sự tham gia của doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động và chuyên gia trong lĩnh vực sẽ góp phần giúp chương trình đào tạo sát hơn với thực tế, qua đó nâng cao chất lượng học tập của người học.
Nếu thiếu sự tham gia của những lực lượng này, nội dung giảng dạy rất dễ thiếu kiến thức thực tế. Đặc biệt, đối với học phần về năng lực số, tin học trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đào tạo đã cao hơn trước, không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức lý thuyết như trước đây.
“Dù là môn học chung hay môn chuyên ngành, đều cần có sự tham gia phù hợp của doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động và chuyên gia. Bởi nền tảng kiến thức cũng như năng lực vận dụng, sử dụng kiến thức vào thực tế đều rất quan trọng đối với người học”, cô Nga nói.
